Στον σύγχρονο κόσμο των καταιγιστικών ρυθμών, οι περισσότερες γυναίκες μοιραζόμαστε ένα κοινό μυστικό. Πρόκειται για ένα αόρατο, αλλά ασήκωτο βάρος που κουβαλάμε παντού μαζί μας. Είναι αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν «πνευματικό φόρτο» (mental load). Δεν πρόκειται για το πλύσιμο των πιάτων ή το σκούπισμα, αλλά για την αδιάκοπη πνευματική εργασία που απαιτείται για να λειτουργήσει ένα σπίτι. Είναι ο προγραμματισμός των γευμάτων, η οργάνωση των εξωσχολικών δραστηριοτήτων, η υπενθύμιση για το ραντεβού στον παιδίατρο και η διαρκής ανησυχία αν όλοι στην οικογένεια είναι ευτυχισμένοι.
Η κοινωνιολόγος Leah Ruppanner, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης και συγγραφέας του βιβλίου Drained, μελέτησε επί δεκαετίες την κατανομή των εργασιών στο σπίτι. Παρατήρησε πως, αν και οι άνδρες συμμετέχουν πλέον πολύ περισσότερο στις δουλειές, οι γυναίκες παραμένουν εξουθενωμένες. Ο λόγος; Το ψυχικό φορτίο παραμένει γυναικεία υπόθεση. Σε μια αποκαλυπτική συζήτηση με τη Melissa Hogenboom του BBC, η Ruppanner αναλύει πώς αυτό το «αόρατο τρέξιμο» χωρίζεται σε οκτώ διαφορετικές μορφές, από την οργάνωση της καθημερινότητας και τη συναισθηματική υποστήριξη, μέχρι τη «δημιουργία μαγείας» στις γιορτές και τη φροντίδα των ονείρων των άλλων.
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα της έρευνας είναι η «κλίμακα εξάντλησης». Ενώ οι μπαμπάδες φαίνεται να διατηρούν αποθέματα ενέργειας, οι μαμάδες λειτουργούν οριακά. Έχουν αρκετή ενέργεια για να αντιμετωπίσουν μια έκτακτη ανάγκη, αλλά όταν ερωτώνται αν τους περισσεύει δύναμη για να αρπάξουν μια νέα ευκαιρία στη ζωή τους ή να κυνηγήσουν ένα δικό τους πάθος, η απάντηση είναι σχεδόν πάντα ένα αποκαρδιωτικό «όχι».
Η αναγνώριση αυτού του φορτίου δεν είναι μια προσπάθεια να παραπονεθούμε, αλλά το πρώτο βήμα για τη θεραπεία. Όταν κατανοούμε ότι η ψυχική εργασία είναι πραγματική εργασία, μπορούμε να αρχίσουμε να τη μοιραζόμαστε. Η ισορροπία στις σχέσεις δεν αφορά μόνο το ποιος θα μαγειρέψει, αλλά το ποιος θα έχει την ευθύνη να σκεφτεί τι θα φάμε. Η απελευθέρωση αυτού του χώρου στο μυαλό μας δεν ωφελεί μόνο εμάς, αλλά συνολικά την υγεία και την ευτυχία της οικογένειας.
Η συνέντευξη: Leah, πώς ορίζεις το ψυχικό φορτίο;
Είναι εκείνη η στιγμή που η σκέψη σου αποκτά ένα βαθύ συναισθηματικό στρώμα, γι’ αυτό και είναι τόσο εξαντλητική. Μερικές φορές σου φέρνει χαρά όταν όλα πάνε καλά, αλλά συχνά μετατρέπεται σε έναν ατέρμονα αναστοχασμό χωρίς τέλος. Όταν βγαίνεις για μια βόλτα στη γειτονιά, αφήνεις τα άπλυτα στο σπίτι, αλλά παίρνεις το ψυχικό φορτίο μαζί σου. Μέσα από εκατοντάδες συνεντεύξεις, εντόπισα οκτώ κατηγορίες που περιγράφουν αυτό το «αόρατο και διαρκές» βάρος.
Υπάρχει η Οργάνωση της ζωής, που είναι ο κλασικός προγραμματισμός του σπιτιού, και η Συναισθηματική υποστήριξη, το να αφουγκράζεσαι διαρκώς τη διάθεση των γύρω σου. Η Υγιεινή των σχέσεων αφορά τη διατήρηση των κοινωνικών δεσμών, ενώ η Δημιουργία μαγείας είναι η αόρατη δουλειά πίσω από τις γιορτές και τις παραδόσεις. Η Οικοδόμηση ονείρων είναι η προσπάθεια να διασφαλίσεις ότι ο σύντροφος ή τα παιδιά σου κυνηγούν τα πάθη τους, συχνά παραμερίζοντας τα δικά σου.
Στην ίδια λίστα προστίθενται η Ατομική φροντίδα, δηλαδή το άγχος να δείχνεις υγιής και περιποιημένη προς τα έξω, η Ασφάλεια, η συνεχής ανησυχία για την προστασία των αγαπημένων σου, και η Μετα-φροντίδα, η αφηρημένη αλλά έντονη σκέψη για το αν ανατρέφεις τα παιδιά σου σύμφωνα με τις αξίες που θέλεις να τους μεταδώσεις.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό να τα μετράμε όλα αυτά; Γιατί για δεκαετίες βλέπαμε πρόοδο στη συμμετοχή των ανδρών, αλλά οι γυναίκες συνέχιζαν να καταρρέουν. Υπήρχε κάτι που δεν καταγράφαμε στις στατιστικές. Όταν ρώτησα τις μητέρες αν νιώθουν υπερφορτωμένες και αν έχουν ενέργεια για τον εαυτό τους, η απάντηση ήταν ξεκάθαρη. Το ψυχικό φορτίο αδειάζει τον «λογαριασμό» της ενέργειάς τους στο τέλος κάθε ημέρας, αφήνοντάς τες χωρίς δυνάμεις για τίποτα άλλο πέρα από την επιβίωση.