Η υιοθεσία μπορεί να αλλάξει ριζικά την πορεία ζωής ενός παιδιού, προσφέροντας σταθερότητα, φροντίδα και ασφάλεια. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι πρώιμες εμπειρίες εξαφανίζονται από το βιολογικό και ψυχικό αποτύπωμα του παιδιού. Μια νέα μελέτη σε παιδιά που υιοθετήθηκαν διεθνώς δείχνει ότι η ηλικία στην οποία έγινε η υιοθεσία συνδέεται με τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος αργότερα στην παιδική ηλικία.
Οι ερευνητές μελέτησαν 35 παιδιά, τα οποία είχαν υιοθετηθεί μεταξύ 6 και 29 μηνών και κατέγραψαν την εγκεφαλική τους δραστηριότητα με ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG) όταν τα παιδιά έγιναν 8 ετών. Το βασικό εύρημα ήταν σαφές: όσο αργότερα γινόταν η υιοθεσία, τόσο περισσότερο η εγκεφαλική λειτουργία έδειχνε ένα πιο ανώριμο ή άτυπο προφίλ. Συγκεκριμένα, τα παιδιά που υιοθετήθηκαν αργότερα εμφάνιζαν υψηλότερη δραστηριότητα θήτα και χαμηλότερη δραστηριότητα άλφα, μαζί με χαμηλότερη κορυφαία συχνότητα άλφα, δείκτες που συνδέονται με πιο ανώριμη εγκεφαλική λειτουργία. Παράλληλα, καταγραφόταν και χαμηλότερη συνολική δραστηριότητα στον εγκέφαλο σε ταχύτερα κύματα, όπως η βήτα και η γάμμα.
Τι σημαίνει αυτό; Στην αναπτυξιακή νευροεπιστήμη, η μετάβαση από πιο αργά εγκεφαλικά κύματα σε πιο οργανωμένα και ταχύτερα μοτίβα θεωρείται ένδειξη ωρίμανσης του εγκεφάλου. Με απλά λόγια, η μεγαλύτερη παραμονή σε συνθήκες πρώιμης στέρησης φαίνεται να αφήνει ένα αποτύπωμα στην εγκεφαλική ανάπτυξη, ακόμη και χρόνια μετά την τοποθέτηση του παιδιού σε ένα σταθερό οικογενειακό περιβάλλον.
Η μελέτη βρήκε επίσης ότι αυτά τα νευροφυσιολογικά μοτίβα συνδέονταν με περισσότερες εξωτερικευμένες δυσκολίες, όπως παρορμητικότητα, υπερκινητικότητα, δυσκολία στη ρύθμιση της συμπεριφοράς και θυμό. Δεν είναι δηλαδή μόνο ένα εύρημα «στον εγκέφαλο», αλλά κάτι που μπορεί να φαίνεται και στην συμπεριφορά του παιδιού.
Το ζητούμενο δεν είναι να δούμε αυτά τα παιδιά μέσα από το πρίσμα του “ελλείμματος”, αλλά να κατανοήσουμε τι έχουν χρειαστεί και τι συνεχίζουν να χρειάζονται. Μια σταθερή, ζεστή και συναισθηματικά διαθέσιμη φροντίδα μπορεί να λειτουργήσει βαθιά επανορθωτικά, στηρίζοντας την ανάπτυξη και τη ρύθμιση με τρόπους που συχνά δεν φαίνονται άμεσα, αλλά έχουν διάρκεια.Όμως η έρευνα μας θυμίζει ότι τα πρώτα χρόνια ζωής είναι κρίσιμα και ότι όσο νωρίτερα μειώνεται η έκθεση σε αντιξοότητες, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει ο εγκέφαλος να αναπτυχθεί με πιο τυπικό τρόπο.