Αν έχετε αναρωτηθεί ποτέ τι απέγιναν εκείνοι οι αυστηροί γονείς που θυμάστε από τα παιδικά σας χρόνια, δεν είστε οι μόνοι.
Η μαμά που κάποτε επέμενε να φάτε όλα τα λαχανικά σας, σήμερα μπορεί να προσφέρει στα εγγόνια της δεύτερο γλυκό. Ο μπαμπάς που δεν επέτρεπε φαγητό στον καναπέ μπορεί τώρα να βλέπει ταινίες με τα εγγόνια του αγκαλιά με ένα τεράστιο μπολ ποπ κορν.
Και κάπου εκεί έρχεται η κλασική απορία κάθε γονιού: «Γιατί μαζί τους επιτρέπονται όλα;»
Η απάντηση φαίνεται πως δεν είναι απλώς ότι οι παππούδες μεγαλώνοντας γίνονται πιο χαλαροί. Η επιστήμη δείχνει ότι ο ιδιαίτερος δεσμός ανάμεσα στους παππούδες και τα εγγόνια έχει βαθύτερες ρίζες και μπορεί να είναι πολύτιμος και για τις δύο πλευρές.
Η «υπόθεση της γιαγιάς»
Μία από τις ενδιαφέρουσες επιστημονικές εξηγήσεις προέρχεται από την εξελικτική βιολογία και είναι γνωστή ως «grandmother hypothesis», δηλαδή «η υπόθεση της γιαγιάς».
Οι άνθρωποι είναι από τα λίγα είδη στα οποία οι γυναίκες μπορούν να ζήσουν για πολλές δεκαετίες μετά το τέλος της αναπαραγωγικής τους ηλικίας. Μια θεωρία υποστηρίζει ότι η παρουσία των γιαγιάδων έδωσε εξελικτικά ένα σημαντικό πλεονέκτημα στις οικογένειες: μπορούσαν να συμμετέχουν στη φροντίδα των εγγονιών τους και να προσφέρουν υποστήριξη στην επόμενη γενιά.
Με απλά λόγια, οι παππούδες και κυρίως οι γιαγιάδες δεν ήταν ποτέ απλώς θεατές στην ανατροφή των παιδιών. Για χιλιάδες χρόνια αποτελούσαν μέρος του οικογενειακού «δικτύου» που βοηθούσε τα παιδιά να μεγαλώσουν.
Το «grandma brain» υπάρχει πραγματικά
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι αυτό που συμβαίνει στον εγκέφαλο μιας γιαγιάς όταν βλέπει το εγγόνι της.
Σε μελέτη του Emory University το 2021, ερευνητές μελέτησαν τον εγκέφαλο 50 γιαγιάδων ενώ εκείνες κοιτούσαν, μεταξύ άλλων, φωτογραφίες των εγγονιών τους και των ενήλικων παιδιών τους.
Όταν έβλεπαν τα εγγόνια τους, ενεργοποιούνταν περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη συναισθηματική ενσυναίσθηση. Δηλαδή όχι απλώς με την κατανόηση του συναισθήματος του άλλου, αλλά με το να το βιώνουν και οι ίδιες σε έναν βαθμό.
Όπως εξήγησε ο επικεφαλής της μελέτης, ανθρωπολόγος James Rilling, όταν το εγγόνι χαμογελά, η γιαγιά φαίνεται να συμμερίζεται τη χαρά του και όταν στενοχωριέται, συμμερίζεται αντίστοιχα τη δυσφορία του.
Ίσως, λοιπόν, υπάρχει πράγματι κάτι διαφορετικό στον τρόπο με τον οποίο οι παππούδες συνδέονται συναισθηματικά με τα εγγόνια τους.
Γιατί το λίγο «κακομάθημα» δεν είναι απαραίτητα κακό
Οι παππούδες έχουν ένα προνόμιο που οι γονείς συνήθως δεν έχουν: δεν κουβαλούν όλο το βάρος της καθημερινής ανατροφής.
Δεν χρειάζεται καθημερινά να επιμένουν στην ώρα του ύπνου, να βάζουν όρια στις οθόνες, να ελέγχουν αν έγιναν τα μαθήματα, να αντιμετωπίζουν την πρωινή γκρίνια ή να θυμίζουν για εκατοστή φορά ότι πρέπει να πλυθούν τα δόντια.
Μπορούν, επομένως, να απολαμβάνουν περισσότερο την πιο ανέμελη πλευρά της σχέσης.
Και αυτό δεν χρειάζεται να το βλέπουμε ως υπονόμευση του γονεϊκού μας ρόλου.
Έρευνες που επικαλείται το Parents έχουν συνδέσει τη στενή και ενεργή σχέση με τους παππούδες με καλύτερη συναισθηματική ευεξία και λιγότερες δυσκολίες συμπεριφοράς στα παιδιά, ενώ ορισμένα από αυτά τα οφέλη μπορούν να φτάνουν μέχρι την ενήλικη ζωή.
Και οι παππούδες όμως κερδίζουν
Η σχέση αυτή λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Η ενεργή παρουσία στη ζωή των εγγονιών μπορεί να προσφέρει στους μεγαλύτερους ανθρώπους χαρά, σύνδεση και αίσθηση σκοπού. Δεν είναι μόνο τα παιδιά που έχουν ανάγκη τους παππούδες τους. Και οι παππούδες μπορούν να αντλούν πολλά από αυτή τη σχέση.
Και ίσως το να τους προσφέρουν κάτι παραπάνω, να τους κάνουν ένα χατίρι ή να παραβλέπουν πού και πού έναν μικρό κανόνα είναι απλώς ένας από τους τρόπους με τους οποίους εκφράζουν αυτή την αγάπη.
Φυσικά, υπάρχουν και όρια
Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι οι παππούδες μπορούν να αγνοούν τους γονείς ή ότι οι κανόνες παύουν να υπάρχουν μόλις εμφανιστεί η γιαγιά.
Σε σημαντικά ζητήματα, όπως οι αλλεργίες, η υγεία, η ασφάλεια ή βασικές οικογενειακές ρουτίνες, τον τελευταίο λόγο εξακολουθούν να έχουν οι γονείς.
Υπάρχει όμως μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να παραβιάζονται σημαντικά όρια και στο να διαβάσει ο παππούς ένα ακόμη παραμύθι, να προσφέρει η γιαγιά λίγο παραπάνω γλυκό ή να αφήσουν τα παιδιά να ξενυχτήσουν λίγο περισσότερο επειδή κοιμούνται στο σπίτι τους.
Ίσως αυτές να μην είναι οι μάχες που αξίζει να δώσουμε.
Μια σχέση που κάνει καλό σε όλους
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα δείτε τη γιαγιά να προσφέρει κρυφά άλλη μία λιχουδιά ή τον παππού να επιτρέπει κάτι που εσείς πιθανότατα δεν θα επιτρέπατε, ίσως αξίζει να το δείτε λίγο διαφορετικά.
Δεν χρειάζεται κάθε μικρή παρέκκλιση από τους οικογενειακούς κανόνες να θεωρείται «κακομάθημα».
Γιατί πίσω από αυτά τα μικρά χατίρια μπορεί να χτίζεται κάτι πολύ μεγαλύτερο: μια σχέση ασφάλειας, αγάπης και σύνδεσης που τα παιδιά θα κουβαλούν μαζί τους για χρόνια.
Και όταν τα παιδιά έχουν την τύχη να μεγαλώνουν με παππούδες που είναι παρόντες, τα αγαπούν και θέλουν να τα «κακομαθαίνουν» και λιγάκι, ίσως το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να τους αφήσουμε να απολαύσουν τον ρόλο τους. 💛
πηγή: Parents