Οι λεγόμενοι «αυξητικοί πόνοι» είναι ένα από τα συχνότερα μυοσκελετικά προβλήματα της παιδικής ηλικίας. Πότε είναι φυσιολογικοί και πότε χρειάζονται διερεύνηση;
Οι πόνοι στα πόδια είναι ένα συχνό παράπονο πολλών παιδιών, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής τους. Πολλοί γονείς αναρωτιούνται αν πρόκειται για τους γνωστούς «αυξητικούς πόνους» ή αν κρύβεται κάποια άλλη αιτία που χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Ο παιδοορθοπεδικός Δημήτρης Πετράτος, αναπληρωτής διευθυντής της Παιδοορθοπεδικής Κλινικής Παίδων ΜΗΤΕΡΑ, εξηγεί τι γνωρίζουμε σήμερα για τα αυξητικά άλγη, ποια είναι τα χαρακτηριστικά τους και πότε χρειάζεται προσοχή.
Τι είναι τα αυξητικά άλγη;
Ο όρος «αυξητικά άλγη» εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1823, μετά από παρατηρήσεις του Γάλλου γιατρού Marcel Duchamp σε εφήβους που παρουσίαζαν πόνους στα κάτω άκρα. Εκείνη την εποχή θεωρήθηκε ότι η ταχεία ανάπτυξη του σκελετού αποτελούσε την αιτία των ενοχλήσεων.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι οι συγκεκριμένοι πόνοι δεν εμφανίζονται σε όλα τα παιδιά, ούτε παραμένουν σταθεροί κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης. Αντίθετα, παρουσιάζονται περιοδικά, με εξάρσεις και υφέσεις, και συνήθως αφορούν παιδιά ηλικίας 3 έως 12 ετών.
Παρότι υπάρχουν διαφορετικές επιστημονικές απόψεις σχετικά με την αιτιολογία τους, είναι γενικά αποδεκτό ότι τα άλγη αυτά υποχωρούν με την ολοκλήρωση της ανάπτυξης.
Πόσο συχνοί είναι και τι τους προκαλεί;
Η συχνότητα εμφάνισης των αυξητικών αλγών κυμαίνεται από 2,6% έως 49,4%, σύμφωνα με τις διαθέσιμες μελέτες.
Οι ακριβείς μηχανισμοί που τα προκαλούν παραμένουν αδιευκρίνιστοι. Κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί διάφορες θεωρίες, όπως η θεωρία της μυϊκής κόπωσης, ανατομικοί παράγοντες, η υπερελαστικότητα των αρθρώσεων ή ακόμη και ψυχοσωματικοί μηχανισμοί. Ωστόσο, καμία από αυτές δεν έχει επιβεβαιωθεί οριστικά.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα περισσότερα παιδιά (90%) αναφέρουν πόνο και στα δύο πόδια ή εναλλάξ στο ένα και στο άλλο, κυρίως κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Σε ορισμένες περιπτώσεις ο πόνος μπορεί να ξυπνήσει το παιδί, ενώ ένα μικρότερο ποσοστό εμφανίζει πιο έντονες αντιδράσεις ή ακόμη και κλάμα.
Συχνά τα άλγη εμφανίζονται μετά από έντονη σωματική δραστηριότητα, στοιχείο που ενισχύει τη θεωρία της μυϊκής κόπωσης. Επίσης, σε αρκετές περιπτώσεις σχετίζονται με περιόδους αυξημένης ανάπτυξης του ύψους.
Τα κορίτσια φαίνεται να επηρεάζονται ελαφρώς συχνότερα από τα αγόρια, ενώ σε μεγάλο ποσοστό υπάρχει θετικό οικογενειακό ιστορικό.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση των αυξητικών αλγών τίθεται μόνο αφού αποκλειστούν άλλες πιθανές αιτίες πόνου.
Όπως επισημαίνει ο κ. Πετράτος, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να αποδοθούν λανθασμένα οι πόνοι στην ανάπτυξη, ενώ στην πραγματικότητα υποκρύπτεται κάποια άλλη παθολογική κατάσταση.
Για τον λόγο αυτό απαιτείται λεπτομερές ιστορικό, ενδελεχής κλινική εξέταση και, όταν χρειάζεται, εργαστηριακός ή απεικονιστικός έλεγχος.
Ποια χαρακτηριστικά έχουν οι αυξητικοί πόνοι;
Σύμφωνα με τα διαγνωστικά κριτήρια που περιέγραψε ο Peterson το 1986, οι αυξητικοί πόνοι:
• Είναι συνήθως αμφοτερόπλευροι.
• Έχουν διαλείποντα χαρακτήρα.
• Εντοπίζονται στον πρόσθιο μηρό, στη γαστροκνημία ή πίσω από το γόνατο.
• Εμφανίζονται αργά το απόγευμα ή το βράδυ.
• Συνήθως απουσιάζουν το επόμενο πρωί.
• Συνοδεύονται από φυσιολογικά ευρήματα κατά την κλινική εξέταση και τον εργαστηριακό έλεγχο.
Αντίθετα, ένας πόνος που είναι συνεχής, επιδεινώνεται σταδιακά, εντοπίζεται σε συγκεκριμένη άρθρωση ή οστό ή συνοδεύεται από παθολογικά ευρήματα, δεν θεωρείται αυξητικός και χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Υπάρχει θεραπεία;
Η αντιμετώπιση γίνεται κυρίως στο σπίτι από τους γονείς και μπορεί να περιλαμβάνει ξεκούραση, θερμά επιθέματα, ήπιο μασάζ και, όταν κρίνεται απαραίτητο από τον γιατρό, παυσίπονα.
Οι αυξητικοί πόνοι θεωρούνται καλοήθεις και δεν υποκρύπτουν κάποια επικίνδυνη κατάσταση. Ωστόσο, επειδή αρκετές άλλες παθήσεις μπορεί να εκδηλώνονται με παρόμοια συμπτώματα, η σωστή αξιολόγηση από παιδίατρο ή παιδοορθοπεδικό είναι απαραίτητη.
Πηγή: Παιδοορθοπεδική Κλινική Παίδων ΜΗΤΕΡΑ – Δημήτρης Πετράτος, ορθοπαιδικός, διευθυντής της Α’ Ορθοπαιδικής Κλινικής Παίδων του ΜΗΤΕΡΑ
Photo:magnific.com