Επιστήμονες ανακοίνωσαν την ανακάλυψη ενός μέχρι πρότινος άγνωστου είδους χταποδιού στα ανοιχτά των νησιών Γκαλαπάγκος, το οποίο έχει ήδη κλέψει τις καρδιές της επιστημονικής κοινότητας.
Το μοναδικό αυτό πλάσμα διαθέτει εντυπωσιακή μπλε σάρκα, μεγάλα εκφραστικά μάτια και ένα απίστευτα μικρό μέγεθος: χωράει άνετα ανάμεσα στην παλάμη ενός χεριού και την πρώτη άρθρωση του μεσαίου δακτύλου!
Το χρονικό της ανακάλυψης
Το ημερολόγιο έγραφε 2015 όταν ένα τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο ρομπότ του εξερευνητικού σκάφους E/V Nautilus εντόπισε το μικροσκοπικό ζώο να κινείται νωχελικά μέσα στα ιζήματα του βυθού, σε ένα ασύλληπτο βάθος 5.800 ποδιών (1.773 μέτρων) κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Στο βίντεο της καταγραφής, τα μέλη του πληρώματος δεν μπόρεσαν να κρύψουν τον ενθουσιασμό τους:
«Δεν είναι χαριτωμένο το μικρό αυτό πλάσμα;» ακούγεται να λέει ένας ερευνητής, ενώ ένας άλλος το παρομοίασε με πλαστικό παιχνίδι.
Ωστόσο, η γραφειοκρατία και οι εφοδιαστικές προκλήσεις καθυστέρησαν την έρευνα για πάνω από μία δεκαετία. Το θηλυκό κεφαλόποδο, που συλλέχθηκε σε συνεργασία με το Ίδρυμα Τσαρλς Ντάρβιν και το Εθνικό Πάρκο των Γκαλαπάγκος, έφτασε τελικά στο Μουσείο Φιλντ (Field Museum) του Σικάγο μόλις το 2022.
Αξονική τομογραφία σε ένα… χταπόδι
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 24 Μαΐου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Zootaxa, η Janet Voight, επίτιμη επιμελήτρια ασπονδύλων στο Field Museum, αναγνώρισε επίσημα το χταπόδι ως νέο είδος: το Microeledone galapagensis.
Η μελέτη του ζώου αποδείχθηκε εξαιρετικά λεπτή υπόθεση. Το χταπόδι είχε συντηρηθεί σε φορμαλδεΰδη, όμως επειδή έφερε μεγάλα αυγά στις ωοθήκες του, το υγρό δεν διεισέδυσε πλήρως, αφήνοντας τη σάρκα του εξαιρετικά ευαίσθητη.
«Αν κάνεις λάθος τομή ή σκίσεις κάτι, χάνεται για πάντα», εξήγησε η Voight. «Το κόστος μιας αποστολής στη θάλασσα είναι αστρονομικό και οι πιθανότητες να βρεις και να συλλέξεις ένα δεύτερο δείγμα είναι ελάχιστες».
Για να προστατεύσει το σπάνιο εύρημα, η Voight χρησιμοποίησε τον υπερσύγχρονο αξονικό τομογράφο του μουσείου. Συγκεντρώνοντας ψηφιακά χιλιάδες ακτινογραφίες, δημιούργησε ένα τρισδιάστατο (3D) μοντέλο της εσωτερικής ανατομίας του χταποδιού, διατηρώντας το δείγμα απόλυτα άθικτο.
Γιατί δεν πρόκειται για ένα «συνηθισμένο» χταπόδι
«Όταν σκέφτεσαι ένα χταπόδι, φαντάζεσαι ένα ζώο με μακριά, επιβλητικά πλοκάμια. Όχι όμως αυτό εδώ», σημειώνει η Voight.
Το Microeledone galapagensis ανήκει στην οικογένεια Megaleledonidae και είναι μόλις το δεύτερο γνωστό είδος του γένους του. Το πρώτο (Microeledone mangoldi) είχε ανακαλυφθεί το 2004 στον νοτιοδυτικό Ειρηνικό, κοντά στη Νέα Καληδονία.
Τα κοινά χαρακτηριστικά της οικογένειας:
- Λείο δέρμα και μεγάλα όργανα χοάνης.
- Απουσία χρωστικής στον μανδύα (τον σάκο πίσω από το κεφάλι).
- Παρόμοιος αριθμός βεντουζών και βραγχιακών ελασμάτων για την απορρόφηση οξυγόνου.
Η ειδοποιός διαφορά:
Το νέο είδος των Γκαλαπάγκος ξεχωρίζει από το ιδιαίτερο χρώμα στην εσωτερική επένδυση των τοιχωμάτων του μανδύα του, σε αντίθεση με το συγγενικό είδος του Ειρηνικού, που έχει χρώμα μόνο στις θήκες των οργάνων του.
Η ικανότητα αυτών των πλασμάτων να «κρύβουν» τα φωσφορίζοντα θηράματα που καταπίνουν μέσα στο σώμα τους αποτελεί, σύμφωνα με τους επιστήμονες, δείγμα συγκλίνουσας προσαρμογής – ένδειξη ότι ακολούθησαν ξεχωριστούς εξελικτικούς δρόμους προς τα ανεξερεύνητα βάθη της θάλασσας.
Τα βάθη της θάλασσας κινδυνεύουν πριν καν τα γνωρίσουμε
Η ανακάλυψη αυτή υπενθυμίζει στην επιστημονική κοινότητα πόσο λίγα γνωρίζουμε για τον πλανήτη μας. Σύμφωνα με την NOAA, η ανθρωπότητα έχει εξερευνήσει λιγότερο από το 0,001% του θαλάσσιου πυθμένα.
Τα νησιά Γκαλαπάγκος αποτελούν παγκόσμιο καταφύγιο βιοποικιλότητας, με το 20% της θαλάσσιας ζωής τους να είναι ενδημικό (να μην υπάρχει πουθενά αλλού στη Γη). Όπως εξηγεί ο Jim Barry, ανώτερος επιστήμονας στο Monterey Bay Aquarium Research Institute:
«Το νευρικό σύστημα των χταποδιών είναι το πιο περίπλοκο από κάθε άλλο ασπόνδυλο στη Γη, γι’ αυτό και μας γοητεύουν με τη συμπεριφορά τους. Όμως, η κλιματική αλλαγή διεισδύει ήδη στα βάθη των ωκεανών. Τα οικοσυστήματα αυτά αλλάζουν ραγδαία, πριν καν προλάβουμε να μάθουμε τι πραγματικά κρύβεται εκεί».
Η ταυτοποίηση του Microeledone galapagensis προσθέτει ένα ακόμη πολύτιμο κομμάτι στο παζλ της θαλάσσιας εξέλιξης, βοηθώντας μας να καταλάβουμε με ποιους ακριβώς περίεργους και θαυμαστούς οργανισμούς μοιραζόμαστε αυτόν τον πλανήτη.
πηγή: cnn