Επί σειρά ετών, οι υγειονομικοί φορείς τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη παρότρυναν το κοινό να ελαχιστοποιήσει την κατανάλωση λιπαρού κόκκινου κρέατος, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου ότι η υπέρβαση των τριών με τεσσάρων μερίδων εβδομαδιαίως βλάπτει την υγεία. Το κόκκινο κρέας είναι πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά, τα οποία εκτοξεύουν την LDL χοληστερόλη — τον βασικό «ύποπτο» για καρδιαγγειακά νοσήματα. Παράλληλα, οι αρχές τόνιζαν ζητήματα που αφορούν την καλή διαβίωση των ζώων και το σοβαρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα της κτηνοτροφίας.
Ωστόσο, αυτή η παγιωμένη οδηγία για περιορισμό του κόκκινου κρέατος ανατράπηκε όταν τα αμερικανικά Υπουργεία Υγείας και Γεωργίας δημοσίευσαν νέες διατροφικές κατευθυντήριες γραμμές την περασμένη εβδομάδα. Οι νέες συστάσεις προτείνουν την κατανάλωση ποικιλίας πρωτεϊνών, φυτικών και ζωικών, συμπεριλαμβανομένου του κόκκινου κρέατος. Επαναφέρουν, μάλιστα, τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε κορεσμένα λίπη, όπως τα πλήρη γαλακτοκομικά, το βούτυρο και το βοδινό λίπος — μια στροφή 180 μοιρών από τις συμβουλές δεκαετιών. Η Washington Post ζήτησε τη γνώμη τριών κορυφαίων ειδικών για το πόσο κρέας και λιπαρά γαλακτοκομικά είναι ασφαλές να καταναλώνουμε.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι ειδικοί τόνισαν πως το κλειδί είναι μια ολοκληρωμένη υγιεινή διατροφή, βασισμένη σε φρέσκα φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς, ολική άλεση και ελαιόλαδο. Χαιρέτισαν τις νέες οδηγίες στο σημείο που ξεκαθαρίζουν ρητά την ανάγκη για «πραγματικό φαγητό» και την αποφυγή των «υπερεπεξεργασμένων» προϊόντων, τα οποία είναι γεμάτα ζάχαρη, νάτριο και χημικά πρόσθετα.
Τηρήστε το μέτρο σε κρέας και γαλακτοκομικά Η οδηγία κατά των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είναι θεμελιώδης και επιστημονικά τεκμηριωμένη, σχολίασε η Marion Nestle, ομότιμη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.
Παρόλα αυτά, χαρακτήρισε την προώθηση του κόκκινου κρέατος και του βουτύρου ως αδιαφορία για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. «Μου θυμίζει τη δεκαετία του ’50», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Πιστεύουν όντως ότι αυτές οι δίαιτες είναι άσχετες με τις καρδιοπάθειες;». Επεσήμανε την αντίφαση των οδηγιών, που από τη μία προωθούν λιπαρά τρόφιμα και από την άλλη ζητούν από τους πολίτες να κρατούν τα κορεσμένα λιπαρά κάτω από το 10% των θερμίδων τους. «Πώς θα γίνει αυτό στην πράξη;» αναρωτήθηκε. Κατέληξε λέγοντας πως η κατανάλωση «μέτριων» ποσοτήτων είναι αποδεκτή, αρκεί να υπάρχει ποικιλία και έλεγχος θερμίδων. «Οι οδηγίες δεν αποτελούν “πράσινο φως” για αλόγιστη κατανάλωση λίπους και κρέατος», τόνισε. «Όλα με μέτρο».
Μακριά από τα επεξεργασμένα κρέατα Η ουσιαστικότερη αλλαγή είναι η ρητή σύσταση για αποφυγή σνακ, γλυκών και υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με πρόσθετα σάκχαρα και τεχνητές ουσίες, δήλωσε ο Dariush Mozaffarian, καρδιολόγος στο Πανεπιστήμιο Tufts. «Ποτέ πριν δεν υπήρξε οδηγία που να λέει “αποφύγετε τα υπερεπεξεργασμένα”», σχολίασε.
Ο Mozaffarian σημείωσε πως η αλλαγή είναι λεπτή: παλιά πρότειναν άπαχα κρέατα και γαλακτοκομικά, τώρα επιτρέπουν και τα πλήρη. Τόνισε ότι το κόκκινο κρέας αναφέρεται απλώς ως μία επιλογή πρωτεΐνης ανάμεσα σε πολλές άλλες (αυγά, ψάρια, όσπρια, ξηροί καρποί). «Δεν βλέπω ιδιαίτερη έμφαση στο κρέας», είπε. Το πρόβλημα, εξήγησε, δεν είναι μόνο τα λιπαρά, αλλά οι καρκινογόνες και προφλεγμονώδεις ενώσεις που συνδέονται με καρκίνο και διαβήτη. Πρότεινε το πολύ μία μερίδα κόκκινου κρέατος την εβδομάδα και την πλήρη αποφυγή επεξεργασμένων κρεάτων (μπέικον, σαλάμι, λουκάνικα). Για τα γαλακτοκομικά, θεωρεί αποδεκτές έως τρεις μερίδες ημερησίως, προκρίνοντας όμως τα ζυμωμένα προϊόντα όπως το γιαούρτι και το κεφίρ.
Προτιμήστε φυτικές πρωτεΐνες «Οι οδηγίες για το κόκκινο κρέας και τα ζωικά λιπαρά είναι λανθασμένες και επικίνδυνες», υποστήριξε ο Walter Willett, καθηγητής στο Χάρβαρντ. Συμφώνησε, ωστόσο, με τη θετική στροφή κατά της ζάχαρης και των επεξεργασμένων υδατανθράκων.
Ο Willett παρέπεμψε σε έκθεση του 2024 που προέτρεπε τους πολίτες να τρώνε λιγότερο κρέας και περισσότερα φυτικά προϊόντα (όσπρια, ξηρούς καρπούς) και θαλασσινά. Υπογράμμισε ότι το κρέας και τα πλήρη γαλακτοκομικά είναι φτωχά σε ωφέλιμα λιπαρά οξέα. «Οι μελέτες δείχνουν ότι το κόκκινο κρέας αυξάνει την LDL και τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, ειδικά σε σύγκριση με τις φυτικές πρωτεΐνες», πρόσθεσε.
Για τα γαλακτοκομικά, αμφισβήτησε την αναγκαιότητα των τριών μερίδων ημερησίως και στάθηκε στον περιβαλλοντικό αντίκτυπο της παραγωγής τους. Μια διατροφή φιλική προς την υγεία και τον πλανήτη, εξήγησε, δεν απαιτεί πλήρη αποκλεισμό, αλλά περιορισμό σε μία μερίδα κόκκινου κρέατος την εβδομάδα και ίσως μία μερίδα γαλακτοκομικών την ημέρα. Το 2024, ο Willett συμμετείχε σε μεγάλη έρευνα για τη «Δίαιτα Πλανητικής Υγείας». Τα στοιχεία από 200.000 άτομα έδειξαν ότι όσοι κατανάλωναν κυρίως φυτικά τρόφιμα και μέτριες ποσότητες ζωικών, είχαν λιγότερους πρόωρους θανάτους και μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Το συμπέρασμα είναι σαφές: η βέλτιστη διατροφή απαιτεί τη μετατόπιση της ζυγαριάς προς τις φυτικές πηγές πρωτεΐνης.