Κάποτε υπήρχε ο Dr. Google. Σήμερα, στη ζωή μας έχει προστεθεί ο προσωπικός AI doctor που δίνει προσωποποιημένες και άμεσες ιατρικές απαντήσεις. Η ελκυστικότητα αυτών των εργαλείων είναι προφανής: όπως και η Google, έτσι και η τεχνητή νοημοσύνη είναι πάντα διαθέσιμη σε κάθε ερώτηση. Ναι μεν η τεχνητή νοημοσύνη είναι πρόθυμη και γρήγορη για απαντήσεις, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι είναι και σωστή!
Τα προβλήματα των συστημάτων υγείας
Τα συστήματα υγείας παγκοσμίως είναι επιβαρυμένα και δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες του πληθυσμού. Πρόκειται για ένα δομικό πρόβλημα. Ο γιατρός δε μπορεί πρακτικά να βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τον ασθενή, ενώ κι ο χρόνος των ιατρικών επισκέψεων έχει μειωθεί. Παράλληλα, το οικονομικό κόστος αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για πολλούς πολίτες.
Τι προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη
Η τεχνητή νοημοσύνη καλύπτει μέρος αυτού του κενού, προσφέροντας απεριόριστο χρόνο για ερωτήσεις και διευκρινίσεις. Ο χρήστης, μπορεί να εκφράσει όχι μόνο όσα δεν πρόλαβε να ρωτήσει, αλλά και όσα διστάζει να πει σε έναν γιατρό.
Έτσι, προσφέρει τρία βασικά πλεονεκτήματα: εχεμύθεια, εξοικονόμηση χρόνου και μείωση κόστους. Σε αντίθεση δε με μια απλή αναζήτηση που δίνει πολλά και τρομακτικά σενάρια, τα οποία μπορεί να αυξήσουν το άγχος υγείας, τα chatbots δίνουν πιο εξειδικευμένες απαντήσεις. Τέλος, η αλληλεπίδραση με ένα chatbot θυμίζει περισσότερο διάλογο, μια μορφή «συνεργατικής» προσέγγισης, που βιώνεται σαν συνομιλία με αληθινό γιατρό.
Η άλλη πλευρά: Παραπληροφόρηση και λάθος απαντήσεις
Ωστόσο, η ποιότητα των απαντήσεων δεν είναι πάντα αξιόπιστη. Έρευνα του Εργαστηρίου Συλλογιστικής με Μηχανές του Πανεπιστημίου Οξφόρδης, η οποία εξέτασε ρεαλιστικά σενάρια υγείας, από ήπια συμπτώματα έως επείγουσες καταστάσεις, έδειξε ότι μόνο όταν στα chatbots δόθηκε πλήρης και ακριβής εικόνα, η ακρίβεια ήταν υψηλή. Στην πράξη βέβαια, οι χρήστες δε δίνουν πλήρεις πληροφορίες: ξεχνούν λεπτομέρειες, αποσπώνται, ακόμη και διαστρεβλώνουν στοιχεία. Δεν είναι φυσικά νέο το φαινόμενο. 8 στους 10 ασθενείς έχουν αποκρύψει πληροφορίες από τον γιατρό τους τουλάχιστον μία φορά. Σε αυτές τις συνθήκες λοιπόν, η ακρίβεια των chatbots μπορεί να πέσει ακόμη και στο 35%. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με το Lundquist Institute for Biomedical Innovation, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης όπως ChatGPT, Gemini, Meta AI, DeepSeek και Grok, μπορούν να παρέχουν παραπλανητικές πληροφορίες. Πιο συγκεκριμένα, σε θέματα όπως ο καρκίνος, τα εμβόλια, τα βλαστοκύτταρα και η διατροφή, πάνω από τις μισές απαντήσεις κρίθηκαν προβληματικές.
Πόσο αξιόπιστα είναι;
Όπως επισημαίνει ο ερευνητής Nicholas Tiller, τα συστήματα αυτά έχουν σχεδιαστεί να παράγουν πειστικές και βέβαιες απαντήσεις. Αυτό τις κάνει να μοιάζουν αξιόπιστες, δημιουργεί μια αίσθηση αυθεντίας, οδηγώντας τον χρήστη να τις εμπιστεύεται ακόμη και όταν δεν είναι επαρκώς τεκμηριωμένες. Στην πραγματικότητα όμως, η τεχνητή νοημοσύνη βασίζεται στην πρόβλεψη κειμένου μέσω γλωσσικών μοτίβων, όχι στην κατανόηση και την πραγματική ιατρική κρίση.
Που βρίσκεται τελικά η ισορροπία
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ενημέρωσης και αρχικής κατανόησης. Η αξία της δεν βρίσκεται στην αντικατάσταση του γιατρού, αλλά στη συμπληρωματική της χρήση. Δε μπορεί να αντικαταστήσει τη φυσική εξέταση και την εξατομικευμένη αξιολόγηση ενός επαγγελματία υγείας. Η σωστή αξιοποίηση της για ζητήματα υγείας συνεπώς, απαιτούν κριτική σκέψη, αναλυτική διατύπωση ερωτημάτων και -το κυριότερο- επιβεβαίωση από ειδικό.