Η εισαγωγή των στερεών τροφών είναι ένα από τα πιο συναρπαστικά ορόσημα στην ανάπτυξη ενός μωρού. Ωστόσο, η χρονική στιγμή που θα επιλεγεί για αυτή τη μετάβαση αποτελεί συχνά αντικείμενο έντονων συζητήσεων και αντικρουόμενων συμβουλών ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές.
Παγκόσμιοι φορείς υγείας, όπως το NHS και το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ηνωμένου Βασιλείου, συνιστούν ξεκάθαρα στους γονείς να περιμένουν μέχρι το μωρό να συμπληρώσει τους 6 μήνες ζωής πριν δοκιμάσει την πρώτη του στερεή τροφή. Παρόλα αυτά, οι κοινωνικές πιέσεις, οι παλαιότερες πρακτικές ανατροφής, η κούραση από την προετοιμασία του γάλακτος ή η ελπίδα για έναν καλύτερο νυχτερινό ύπνο συχνά ωθούν τους γονείς να ξεκινήσουν νωρίτερα.
Τι λέει η επιστήμη: Οι κίνδυνοι του πρόωρου απογαλακτισμού
Αν και ορισμένες παλαιότερες μελέτες άφηναν να εννοηθεί ότι η πρόωρη εισαγωγή στερεών τροφών ίσως βοηθά στον ύπνο, η σύγχρονη παιδιατρική έρευνα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις στην υγεία του βρέφους.
- Ανωριμότητα του ανοσοποιητικού και πεπτικού συστήματος: Πριν από την ηλικία των 4 μηνών (17 εβδομάδες), το έντερο και το ανοσοποιητικό σύστημα του μωρού βρίσκονται ακόμη σε φάση ανάπτυξης. Η εισαγωγή τροφών σε αυτό το στάδιο διαταράσσει τη φυσική εξέλιξη του μικροβιώματος του εντέρου. Αντίθετα, ένα πιο ώριμο και ποικιλόμορφο μικροβίωμα —το οποίο θωρακίζει το ανοσοποιητικό σύστημα— παρατηρείται σταθερά σε βρέφη που απογαλακτίζονται μετά τους 6 μήνες.
- Κίνδυνος παχυσαρκίας: Μελέτες δείχνουν σαφή συσχέτιση μεταξύ του απογαλακτισμού πριν από τους 4 μήνες και του αυξημένου Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) στην προσχολική ηλικία. Στοιχεία από τη Μελέτη Κοόρτης της Χιλιετίας έδειξαν ότι το 26% των παιδιών που έφαγαν στερεές τροφές πριν από τον 4ο μήνα ήταν υπέρβαρα στην ηλικία των 3 ετών (και το 24% στην ηλικία των 5 ετών), σε σύγκριση με χαμηλότερα ποσοστά στα μωρά που απογαλακτίστηκαν αργότερα.
- Αλλεργίες και προβλήματα υγείας: Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) επισημαίνει ότι δεν υπάρχει κανένα όφελος από την εισαγωγή στερεών τροφών πριν από τους 6 μήνες όσον αφορά την πρόληψη αλλεργιών. Αντίθετα, η πολύ πρώιμη έναρξη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης άσθματος, εκζέματος, αλλεργιών και σοβαρών πεπτικών διαταραχών (όπως στομαχικές διαταραχές, διάρροια και εμετό).
Η χρυσή γραμμή των ειδικών: Σε καμία περίπτωση και για κανέναν λόγο δεν πρέπει να εισάγονται στερεές τροφές πριν από τις 17 εβδομάδες (4 μήνες). Μέχρι τον 6ο μήνα, το μητρικό γάλα ή η βρεφική φόρμουλα παρέχουν όλες τις θερμίδες, τις βιταμίνες και τα μέταλλα που χρειάζεται ένα μωρό (με μόνη εξαίρεση τη βιταμίνη D, όπου μπορεί να χρειαστεί συμπλήρωμα).
Πώς θα καταλάβετε ότι το μωρό είναι πραγματικά έτοιμο;
Πολλοί γονείς μπερδεύονται από ορισμένες φυσιολογικές συμπεριφορές των μωρών, θεωρώντας τες ως «σημάδια» πείνας για στερεά τροφή.
Τα ψευδή σημάδια (Πότε ΔΕΝ σημαίνει ότι είναι έτοιμο):
- Όταν μασάει τις γροθιές ή τα παιχνίδια του: Αυτό είναι ένας φυσιολογικός τρόπος εξερεύνησης του κόσμου και όχι ένδειξη ότι πεινάει.
- Όταν ξυπνάει τη νύχτα: Τα νυχτερινά ξυπνήματα είναι συχνά και δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι στερεές τροφές θα χαρίσουν έναν συνεχή ύπνο.
- Όταν ζητάει περισσότερο γάλα: Το μωρό μπορεί να διανύει μια περίοδο ραγδαίας ανάπτυξης. Η λύση είναι να του δώσετε επιπλέον γάλα, όχι στερεή τροφή.
Τα αληθινά σημάδια ετοιμότητας (Πότε είναι ασφαλές):
Το μωρό είναι έτοιμο για απογαλακτισμό (συνήθως γύρω στους 6 μήνες) όταν εμφανίζει ταυτόχρονα τις εξής αναπτυξιακές δεξιότητες:
- Μπορεί να κάθεται σε όρθια θέση με σταθερό έλεγχο του κεφαλιού και του λαιμού.
- Έχει συντονισμό ματιών, χεριών και στόματος: μπορεί να βλέπει το φαγητό, να το πιάνει μόνο του και να το φέρνει στο στόμα.
- Έχει εξασθενήσει το αντανακλαστικό ώθησης της γλώσσας (το ένστικτο να σπρώχνει προς τα έξω οτιδήποτε μπαίνει στο στόμα του για να μην πνιγεί) και έχει μάθει να μετακινεί την τροφή προς το πίσω μέρος του στόματος για να την καταπιεί.
Τρόφιμα προς αποφυγή πριν από τον 6ο μήνα
Αν για ειδικούς ιατρικούς λόγους (π.χ. σοβαρή παλινδρόμηση) και μόνο μετά από συμβουλή παιδιάτρου ξεκινήσετε τον απογαλακτισμό μεταξύ 4 και 6 μηνών, πρέπει να αποφύγετε αυστηρά τροφές που προκαλούν αλλεργίες ή σοβαρές ασθένειες:
- Γλουτένη και σιτάρι (ψωμί, ζυμαρικά, δημητριακά)
- Αυγά, ψάρια και οστρακοειδή
- Ξηρούς καρπούς και σπόρους
- Αγελαδινό γάλα, μαλακά ή μη παστεριωμένα τυριά
- Συκώτι
- Μέλι: Απαγορεύεται αυστηρά μέχρι τη συμπλήρωση του 1ου έτους λόγω του κινδύνου βρεφικής αλλαντίασης.
- Αλάτι και ζάχαρη: Δεν πρέπει να προστίθενται ποτέ στο φαγητό του μωρού.
Η αναμονή μέχρι τους 6 μήνες δεν προστατεύει μόνο την υγεία του παιδιού σας, αλλά κάνει τη διαδικασία πολύ πιο εύκολη και διασκεδαστική. Στην ηλικία αυτή, το μωρό μπορεί να συμμετέχει ενεργά στο οικογενειακό τραπέζι, να μασάει και να καταπίνει με ασφάλεια, ακόμη και να ακολουθήσει τη μέθοδο του απογαλακτισμού με πρωτοβουλία του μωρού (Baby-Led Weaning – BLW), η οποία δεν συνιστάται σε καμία περίπτωση πριν από τον 6ο μήνα.
πηγές:
[1] Perkin MR, Bahnson HT, Logan K, et al. Association of Early Introduction of Solids With Infant Sleep: A Secondary Analysis of a Randomized Clinical Trial. JAMA Pediatr. 2018
[2] Appropriate age range for introduction of complementary feeding into an infant’s diet, EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), 12 September 2019, EFSA Journal
[3] Michael R. Perkin et al. Randomized Trial of Introduction of Allergenic Foods in Breast-Fed Infants, May 5, 2016, N Engl J Med, Vol. 374 No. 18
[4] Huh SY, Rifas-Shiman SL, Taveras EM, Oken E, Gillman MW. Timing of solid food introduction and risk of obesity in preschool-aged children. Pediatrics, 2011 Mar
[5] Differding MK, Benjamin-Neelson SE, Hoyo C, et al. Timing of complementary feeding is associated with gut microbiota diversity and composition and short chain fatty acid concentrations over the first year of life, March 11, 2020, BMC Microbiology
[6] https://www.publichealth.hscni.net/sites/default/files/2019-03/Weaning_made_easy_nov%202018_0.pdf
πηγή: madeformums