Η περίοδος μετά τον τοκετό συχνά παρουσιάζεται ως μια εποχή χαράς, πληρότητας και φυσικής σύνδεσης με το μωρό. Όμως, πίσω από τις εικόνες της «τέλειας μητρότητας», πολλές γυναίκες βιώνουν έντονα συναισθήματα ενοχής και ντροπής, συναισθήματα που, σύμφωνα με πρόσφατες επιστημονικές μελέτες, παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ψυχική υγεία της νέας μητέρας.
Ο πρώτος χρόνος μετά τον τοκετό είναι μια περίοδος αυξημένης ψυχολογικής ευαλωτότητας. Η ενοχή αφορά συνήθως κάτι που «έκανα ή δεν έκανα καλά» για παράδειγμα, όταν μια μητέρα νιώθει τύψεις επειδή δεν ανταποκρίθηκε όπως θα ήθελε. Η ντροπή, αντίθετα, είναι βαθύτερη και πιο διαβρωτική: αφορά το «τι είμαι». Είναι η αίσθηση ότι «αποτυγχάνω ως μητέρα», ότι «δεν είμαι αρκετή». Η έρευνα δείχνει ότι η ντροπή συνδέεται πιο έντονα με κατάθλιψη και άγχος, κυρίως γιατί οδηγεί σε απόσυρση και αποφυγή αναζήτησης βοήθειας.
Οι νέες μητέρες συχνά εσωτερικεύουν μη ρεαλιστικά ιδανικά μητρότητας: ότι πρέπει να είναι πάντα διαθέσιμες, ήρεμες, χαρούμενες, ικανές να τα καταφέρνουν όλα. Όταν το σώμα πονά, η κούραση είναι εξαντλητική, ο ύπνος ελλιπής και η καθημερινότητα χαοτική, αυτά τα ιδανικά καταρρέουν. Εκεί γεννιέται η ντροπή όχι επειδή κάτι πάει «στραβά», αλλά επειδή το ανθρώπινο όριο συγκρούεται με μια εξιδανικευμένη εικόνα.
Ιδιαίτερη πίεση δημιουργεί ο φόβος της κριτικής από τους γύρω: τον σύντροφο, την οικογένεια, άλλες μητέρες ή ακόμη και από επαγγελματίες υγείας. Πολλές γυναίκες διστάζουν να μιλήσουν ανοιχτά για τις δυσκολίες τους, φοβούμενες ότι θα θεωρηθούν ανεπαρκείς. Έτσι, η ντροπή τρέφεται από τη σιωπή και η σιωπή ενισχύει τη μοναξιά.
Ταυτόχρονα, η έρευνα δείχνει και κάτι ελπιδοφόρο: όταν οι μητέρες βρίσκουν συμπονετική, μη επικριτική υποστήριξη, στρέφονται πιο εύκολα προς τους άλλους και ανακουφίζονται. Δεν έχει τόσο σημασία ποιος προσφέρει τη στήριξη όσο το αν είναι διαθέσιμος, ευαίσθητος και πρόθυμος να ακούσει χωρίς διορθώσεις.
Η κατανόηση της διαφοράς ανάμεσα στην ενοχή και τη ντροπή δεν είναι απλώς θεωρητική. Μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που μιλάμε στις νέες μητέρες, τον τρόπο που ζητούν βοήθεια και τον τρόπο που οι επαγγελματίες υγείας, οι σύντροφοι και το περιβάλλον τους στέκονται δίπλα τους.
Ίσως, τελικά, το πιο θεραπευτικό μήνυμα στη λοχεία δεν είναι «προσπάθησε περισσότερο», αλλά «δεν είσαι μόνη», «είσαι αρκετή».