Φανταστείτε ένα δωμάτιο όπου ένα παιδί μπορεί να λερώσει τα χέρια του με λάσπη, να πειραματιστεί, να κάνει λάθος και να μην ακούσει ποτέ τη λέξη «μη». Έναν χώρο όπου δεν υπάρχει βαθμολογία, ανταγωνισμός ή το άγχος του «τέλειου» αποτελέσματος. Αυτόν ακριβώς τον ασφαλή μικρόκοσμο έχει στήσει στην Αθήνα η Δέσποινα Μεσηβρινού.
Η διαδρομή της είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα καθώς κατάφερε να ενώσει τρεις φαινομενικά ασύνδετους κόσμους σε μια κοινή φιλοσοφία ζωής. Ξεκίνησε από τα χρώματα της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ, πέρασε στη θεραπευτική δύναμη του Art Therapy, εμβάθυνε στην επιστήμη της Ψυχολογίας και της Συμβουλευτικής και, παράλληλα, έγινε πιστοποιημένη δασκάλα γιόγκα. Σήμερα, αυτή η εντυπωσιακή σύνθεση παίρνει μορφή στα βιωματικά εργαστήρια που σχεδιάζει για παιδιά και ενήλικες.
Στα μαθήματά της, η κίνηση του σώματος επάνω στο στρώμα, η ηρεμία της αναπνοής και η αίσθηση του πηλού γίνονται ένα ενιαίο κανάλι έκφρασης. Η Δέσποινα Μεσηβρινού δεν δίνει έτοιμες λύσεις· καθοδηγεί τους μαθητές της να ανακαλύψουν μόνοι τους την ψυχική τους ανθεκτικότητα και να δώσουν σχήμα και χρώμα σε όσα νιώθουν.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μας εξηγεί πώς η παιδική γιόγκα μετατρέπεται σε ένα ζωντανό παιχνίδι αξιών, γιατί το «λάθος» είναι το πιο πολύτιμο εργαλείο μάθησης και πώς η συναισθηματική επίγνωση μπορεί να γίνει το πιο σπουδαίο εφόδιο που θα πάρει ένα παιδί για τη ζωή του εκτός εργαστηρίου.
Διαβάστε όλη την συνέντευξη
Πώς ξεκίνησε το δικό σας ταξίδι και πώς καταφέρατε να συνδέσετε τη γιόγκα, την τέχνη και την ψυχολογία σε μια κοινή φιλοσοφία;
Από μικρή θυμάμαι τον εαυτό μου να αναζητά την κίνηση και κάθε μορφή δημιουργικής έκφρασης. Παρότι δοκίμασα διάφορες δραστηριότητες, δεν ένιωθα ποτέ ότι με εξέφραζε ο ανταγωνισμός. Όταν γνώρισα τη γιόγκα, ανακάλυψα έναν διαφορετικό τρόπο να συνδέομαι με το σώμα και τον εαυτό μου. Έναν χώρο όπου δεν υπάρχει σύγκριση με τους άλλους, αλλά μόνο αυτό το οποίο συμβαίνει πάνω στο δικό σου στρώμα.
Αυτό που με κέρδισε από την πρώτη στιγμή ήταν ο συνδυασμός της κίνησης, της αναπνοής και της εσωτερικής ηρεμίας. Πολύ νωρίς κατάλαβα ότι ήθελα να εμβαθύνω σε αυτή την πρακτική. Παράλληλα, όμως, με γοήτευε και ο κόσμος της τέχνης. Έτσι:
- Ξεκίνησα τις σπουδές μου στη Σχολή Καλών Τεχνών του ΑΠΘ, ενώ ταυτόχρονα ολοκλήρωσα την πρώτη μου εκπαίδευση ως δασκάλα γιόγκα (μετέπειτα με εξειδίκευση στην παιδική γιόγκα και τη γιόγκα εγκυμοσύνης).
- Μετά την αποφοίτησή μου, ήρθε στη ζωή μου το Art Therapy, ενισχύοντας την πεποίθησή μου ότι η δημιουργικότητα είναι πολύτιμο εργαλείο προσωπικής ανάπτυξης.
- Εγκαταστάθηκα στην Αθήνα και συνέχισα με σπουδές στην Ψυχολογία και τη Συμβουλευτική.
Σήμερα, νιώθω ότι όλα συνδέθηκαν με έναν πολύ φυσικό τρόπο. Η γιόγκα, η τέχνη και η ψυχολογία είναι διαφορετικές όψεις της ίδιας αναζήτησης. Στόχος μου είναι να δημιουργώ έναν ασφαλή και υποστηρικτικό χώρο, όπου κάθε παιδί μπορεί να αισθάνεται ο εαυτός του, να πειραματίζεται χωρίς φόβο για το λάθος και να έρχεται σε ουσιαστική επαφή με τα συναισθήματά του, χωρίς τον φόβο της κριτικής.
Πώς μοιάζει μια τυπική σας συνεδρία και τι ακριβώς κάνετε με τα παιδιά από τη στιγμή που μπαίνουν στο χώρο μέχρι τη στιγμή που ολοκληρώνεται το μάθημα;
Κάθε μάθημα έχει τη δική του θεματική, η οποία λειτουργεί σαν ένας άξονας που συνδέει όλες τις δραστηριότητές μας. Η θεματική μπορεί να είναι εποχική ή να αφορά μια αξία, όπως η φιλία, η υπομονή, η αλληλεγγύη, η αλήθεια ή η ευγνωμοσύνη.
Στα μαθήματα Παιδικής Γιόγκα:
- Κύκλος Συζήτησης: Ξεκινάμε πάντα συζητώντας γύρω από το θέμα της ημέρας. Τα παιδιά μοιράζονται σκέψεις και εμπειρίες και συχνά με εκπλήσσουν με τις τοποθετήσεις τους.
- Αναπνοή & Ζέσταμα: Περνάμε σε αναπνευστικές πρακτικές και ένα ήπιο ζέσταμα.
- Βασικές Στάσεις (Asanas): Εκτελούμε στάσεις εμπνευσμένες από τη θεματική. Τα παιδιά συμμετέχουν ενεργά, προτείνουν δικές τους στάσεις ή ακόμη και εφευρίσκουν καινούριες, τις οποίες ενσωματώνουμε μέσα από παιχνίδια.
- Χαλάρωση: Ολοκληρώνουμε με ασκήσεις συγκέντρωσης και χαλάρωσης – ένα μέρος που σχεδόν όλα τα παιδιά αγαπούν ιδιαίτερα.
Στα εργαστήρια Πηλού και Κατασκευών:
Η δομή εδώ είναι πιο ελεύθερη. Υπάρχει πάντα μια αρχική καθοδήγηση, όμως δίνω στα παιδιά την ελευθερία να εκφραστούν δημιουργικά. Αν η πρόταση είναι να φτιάξουμε μια κούπα, αλλά ένα παιδί επιλέξει να δημιουργήσει ένα λουλούδι, ενθαρρύνω αυτή την αυθεντική έκφραση.
Η σύνθεση: Στα εργαστήρια που συνδυάζουν και τα δύο, ξεκινάμε με τη γιόγκα, ώστε τα παιδιά να συνδεθούν με το σώμα τους, να ηρεμήσουν και να εμπνευστούν. Στη συνέχεια περνάμε στις κατασκευές, δίνοντας μορφή και χρώμα σε όσα βίωσαν, ένιωσαν και φαντάστηκαν κατά τη διάρκεια της πρακτικής.
Η γιόγκα επικεντρώνεται στην κίνηση και την αναπνοή, ενώ ο πηλός και οι κατασκευές απαιτούν λεπτή κινητικότητα και συγκέντρωση. Πώς συνδέονται αυτές οι δύο δραστηριότητες μέσα στο μάθημά σας και πώς η μία βοηθάει την άλλη;
Στα συνδυαστικά μας εργαστήρια, η μία δραστηριότητα συμπληρώνει και ενισχύει την άλλη με απόλυτη αρμονία:
- Από το Σώμα στο Μυαλό: Η γιόγκα βοηθά τα παιδιά να συνδεθούν με το σώμα και την αναπνοή τους, να ηρεμήσουν, να συγκεντρωθούν και να αναγνωρίσουν τα συναισθήματά τους. Όταν ολοκληρώνεται αυτό το μέρος, περνούν στη δημιουργική διαδικασία με πολύ μεγαλύτερη συγκέντρωση, φαντασία και εσωτερική γαλήνη.
- Από το Συναίσθημα στην Ύλη: Ο πηλός και οι κατασκευές δίνουν στα παιδιά την ευκαιρία να εκφράσουν δημιουργικά όσα βίωσαν στο στρώμα της γιόγκα. Μέσα από τη λεπτή κινητικότητα, τον πειραματισμό και τη δημιουργία καλλιεργούνται η αυτοπεποίθηση, η επιμονή και η δημιουργικότητα.
Η έμφαση δεν δίνεται ποτέ στο τελικό αποτέλεσμα, αλλά στη διαδικασία, στην ελεύθερη έκφραση και στη χαρά της ανακάλυψης. Όταν η κίνηση, η αναπνοή, η δημιουργία και το συναίσθημα συνυπάρχουν, το παιδί εξελίσσεται με έναν ολοκληρωμένο και βιωματικό τρόπο.
Τι προσφέρει στη νοοτροπία ενός παιδιού η ελευθερία του να λερώνει τα χέρια του, να πειραματίζεται με απτά υλικά και να μην ψάχνει το “τέλειο” αποτέλεσμα;
Όταν ένα παιδί έχει την ελευθερία να λερώσει τα χέρια του, να πειραματιστεί με διαφορετικά υλικά και να μη νιώθει το άγχος ότι πρέπει να πετύχει το «τέλειο» αποτέλεσμα, μαθαίνει να απολαμβάνει τη διαδικασία της δημιουργίας.
- Αποδοχή του λάθους: Δοκιμάζει, κάνει λάθη, ανακαλύπτει νέους τρόπους έκφρασης και αποκτά μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις δυνατότητές του. Αντιλαμβάνεται ότι η αξία βρίσκεται στην προσπάθεια και όχι στην τελειότητα.
- Αισθητηριακή ανάπτυξη: Η επαφή με απτά υλικά προσφέρει μια πολύτιμη αισθητηριακή εμπειρία. Μέσα από το άγγιγμα και τη διαμόρφωση του πηλού, αναπτύσσονται η λεπτή κινητικότητα, η συγκέντρωση και ο συντονισμός, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη γνωστική και κινητική ανάπτυξη.
Τόσο η γιόγκα (για να πετύχεις μια ισορροπία) όσο και οι κατασκευές (για να σταθεί ένα γλυπτό) απαιτούν υπομονή και διαχείριση της ματαίωσης όταν κάτι δεν πετυχαίνει με την πρώτη. Πώς βοηθάτε τα παιδιά να αναπτύξουν αυτή την ανθεκτικότητα;
Πιστεύω ότι η ανθεκτικότητα καλλιεργείται μόνο όταν τα παιδιά νιώθουν πως βρίσκονται σε ένα ασφαλές περιβάλλον, όπου το λάθος επιτρέπεται και δεν κρίνεται. Όταν αισθάνονται ασφάλεια, τολμούν να πειραματιστούν, να απογοητευτούν, να ξαναπροσπαθήσουν και τελικά να εξελιχθούν.
Είτε στη γιόγκα, όπου μια στάση ισορροπίας μπορεί να χρειαστεί χρόνο και εξάσκηση, είτε στις κατασκευές, όπου ένα έργο μπορεί να μην σταθεί όρθιο με την πρώτη, ενθαρρύνω τα παιδιά να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες ως ένα φυσικό μέρος της μάθησης και όχι ως αποτυχία.
Προσπαθώ να τα καθοδηγώ χωρίς να τους δίνω έτοιμες λύσεις, ώστε να ανακαλύπτουν μόνα τους διαφορετικούς τρόπους να ξεπερνούν τα εμπόδια. Με αυτόν τον τρόπο μαθαίνουν σταδιακά να διαχειρίζονται τη ματαίωση και να κατανοούν ότι η εξέλιξη κρύβεται σε όλη τη διαδρομή και όχι μόνο στον προορισμό.
Αν μπορούσατε να ξεχωρίσετε ένα βασικό εφόδιο ή μια δεξιότητα που παίρνει ένα παιδί φεύγοντας από το εργαστήριό σας και το εφαρμόζει στο σχολείο ή στο σπίτι του, ποιο θα ήταν αυτό;
Αν έπρεπε να ξεχωρίσω μόνο μία δεξιότητα, αυτή θα ήταν η συναισθηματική επίγνωση και η ικανότητα αυτορρύθμισης.
Είναι κάτι που βλέπω να εξελίσσεται στα παιδιά μέρα με τη μέρα και που συχνά μου το επιβεβαιώνουν και οι ίδιοι οι γονείς τους. Τα παιδιά μαθαίνουν να ηρεμούν, να αναγνωρίζουν τι νιώθουν και να εκφράζουν τα συναισθήματά τους με έναν ασφαλή και δημιουργικό τρόπο.
Όταν ένα παιδί μάθει να αποδέχεται όλα του τα συναισθήματα –ακόμη και τα πιο δύσκολα, όπως ο θυμός ή η απογοήτευση– αποκτά τα εργαλεία να τα διαχειριστεί. Μπορεί να κάνει μια μικρή παύση, να παρατηρήσει την αναπνοή του, να βάλει σε λέξεις αυτό που νιώθει ή, όταν οι λέξεις δεν είναι αρκετές, να εκφραστεί μέσα από τη δημιουργία.
Αυτό είναι ένα εφόδιο που δεν μένει κλεισμένο στους τοίχους του εργαστηρίου, αλλά τα συντροφεύει στο σχολείο, στο σπίτι και στις σχέσεις τους με τους άλλους για όλη τους τη ζωή.