Η χώρα μας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή δημογραφική κρίση.
Σύμφωνα με τα σοκαριστικά στοιχεία έρευνας του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), οι γεννήσεις στην Ελλάδα έχουν κυριολεκτικά καταρρεύσει μέσα στην τελευταία εικοσαετία, τοποθετώντας τη χώρα μας στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης με τη μεγαλύτερη πτώση γεννήσεων.
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο καθηγητής και ερευνητής κ. Βύρωνας Κοτζαμάνης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, αναλύοντας τους αριθμούς που αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος, αλλά και τις βαθιές αλλαγές στην ελληνική οικογένεια.
Η ακτινογραφία της κατάρρευσης: Από τις 117,6 χιλιάδες γεννήσεις ετησίως κατά μέσο όρο την περίοδο 2008-2009, πέσαμε στις μόλις 65 χιλιάδες το 2025-2026. Πρόκειται για μια τρομακτική μείωση της τάξης του 44%.
Λιγότερες γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία
Η πρόσφατη κατακόρυφη πτώση οφείλεται σε έναν απλό αλλά αμείλικτο παράγοντα: μειώνονται δραματικά οι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Οι γυναίκες ηλικίας 25 έως 44 ετών μειώθηκαν κατά 480 χιλιάδες (-28%) ανάμεσα στο 2008-09 και το 2025-26.
Αυτό συμβαίνει για δύο λόγους:
- Στην αναπαραγωγική ηλικία φτάνουν πλέον οι γενιές που γεννήθηκαν μετά το 1980, όταν οι γεννήσεις είχαν ήδη αρχίσει να μειώνονται.
- Το κύμα μετανάστευσης της τελευταίας δεκαπενταετίας (brain drain) «έκλεψε» από τη χώρα ένα μεγάλο κομμάτι αυτού του πληθυσμού, καθώς και πλήθος αλλοδαπών που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα τη δεκαετία του ’90.
Γεννούν σε όλο και μεγαλύτερη ηλικία
Η μέση ηλικία στην οποία οι Ελληνίδες αποκτούν παιδί συνεχίζει να ανεβαίνει απρόσκοπτα. Από τα 30,2 έτη το 2008, έχει σκαρφαλώσει πλέον στα 32,3 έτη το 2025-2026.
Οι αλλαγές στην ηλικία των μητέρων είναι εντυπωσιακές:
- Κάτω των 30 ετών: Μόλις το 30% των γεννήσεων προέρχεται πλέον από νεότερες μαμάδες, όταν το 2008-09 το ποσοστό ήταν 43% (και το 1980 άγγιζε το 78%).
- Άνω των 40 ετών: Το ποσοστό των γεννήσεων από γυναίκες 40 ετών και άνω υπερτριπλασιάστηκε, φτάνοντας το 11,2% το 2025-26 από 4,5% το 2008-09. Μάλιστα, οι ηλικιακές ομάδες 40-44 και 45-49 είναι οι μόνες στις οποίες καταγράφηκε αύξηση γεννήσεων τα τελευταία 15 χρόνια.
Γιατί οι νέοι δεν κάνουν παιδιά;
Η τάση αυτή δεν είναι μόνο ελληνική, καθώς σε ολόκληρη την Ευρώπη καταγράφονται παρόμοιες κοινωνικές αλλαγές: η μαζική είσοδος των γυναικών στην αγορά εργασίας, η επιμήκυνση των σπουδών, η διάδοση της αντισύλληψης και η ανάγκη για προσωπική αυτοεκπλήρωση.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο κ. Κοτζαμάνης, η Ελλάδα έχει την αρνητική πρωτιά με τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση γεννήσεων στην ΕΕ. Αυτό συμβαίνει γιατί οι νέοι μας (όσοι γεννήθηκαν μετά το 1980) βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα εξαιρετικά εχθρικό περιβάλλον για τη δημιουργία οικογένειας:
- Υψηλά ποσοστά ανεργίας και εργασιακή ανασφάλεια.
- Σημαντική μείωση των πραγματικών εισοδημάτων.
- Η πρόσφατη στεγαστική κρίση, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα, που καθιστά την εύρεση κατοικίας άπιαστο όνειρο.
Χωρίς ένα σταθερό και υποστηρικτικό περιβάλλον που να εμπνέει ασφάλεια για το μέλλον, η δημιουργία οικογένειας και η απόκτηση του επιθυμητού αριθμού παιδιών θα παραμένουν, δυστυχώς, σε δεύτερη μοίρα.