Σε μια τολμηρή κίνηση που αλλάζει τα δεδομένα των αστικών μετακινήσεων, το Πόρτο, η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Πορτογαλίας, καθιέρωσε τη δωρεάν χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών για όλους τους εγγεγραμμένους κατοίκους του. Το φιλόδοξο αυτό πρόγραμμα, το ετήσιο κόστος του οποίου εκτιμάται ότι θα κυμανθεί μεταξύ 20 και 25 εκατομμυρίων ευρώ, τέθηκε σε ισχύ την Παρασκευή 10 Ιουλίου. Αν και η εφαρμογή του υπολογιζόταν αρχικά για αργότερα εντός του 2026, οι διαδικασίες επιταχύνθηκαν καθώς ολοκληρώθηκαν νωρίτερα οι απαραίτητες τεχνικές και διοικητικές προσαρμογές.
Πλήρης κάλυψη σε όλα τα μέσα και τις διαδρομές
Το μέτρο καλύπτει ολόκληρο το ενιαίο σύστημα έκδοσης εισιτηρίων Andante. Αυτό σημαίνει ότι οι δικαιούχοι μπορούν να χρησιμοποιούν χωρίς καμία απολύτως επιβάρυνση το μετρό του Πόρτο, τα λεωφορεία της STCP και του δικτύου Unir, τον προαστιακό σιδηρόδρομο της CP, τα παραδοσιακά τραμ, αλλά και τις ποταμικές διαδρομές. Παρά το γεγονός ότι η χρηματοδότηση προέρχεται αποκλειστικά από το Δημοτικό Συμβούλιο του Πόρτο, οι κάτοικοι δεν περιορίζονται μόνο στα όρια του δήμου, αλλά μπορούν να ταξιδεύουν δωρεάν σε ολόκληρη τη Μητροπολιτική Περιοχή, η οποία απαρτίζεται από συνολικά 17 δήμους.
Πώς γίνεται η ενεργοποίηση και η έκδοση της κάρτας
Η πρόσβαση στο ευεργέτημα γίνεται μέσω της δημοτικής κάρτας «Cartão Porto.», η οποία πιστοποιεί την ιδιότητα του δημότη. Οι κάτοχοι της κάρτας μπορούν να την ενεργοποιήσουν ακαριαία σε ένα κατάστημα Andante ή σε σημείο εξυπηρέτησης Payshop. Όσοι δεν τη διαθέτουν, μπορούν να υποβάλουν αίτηση ηλεκτρονικά ή στο δημοτικό γραφείο κατοίκων, με το δικαίωμα δωρεάν μετακίνησης να ανανεώνεται σε ετήσια βάση. Παράλληλα, οι νέοι έως 23 ετών που κάνουν ήδη χρήση του αντίστοιχου εθνικού προγράμματος δωρεάν μετακινήσεων δεν χρειάζεται να κάνουν καμία αλλαγή, παρά μόνο να συνεχίσουν την τακτική επικύρωση της κάρτας τους.
Πολιτική δέσμευση και τουριστικός φόρος
Το μέτρο αποτελούσε κεντρική προεκλογική δεσμευση του δημάρχου Pedro Duarte, ο οποίος εξελέγη το 2025 ως επικεφαλής του συνασπισμού των Σοσιαλδημοκρατών (PSD), του CDS–Λαϊκού Κόμματος και της Φιλελεύθερης Πρωτοβουλίας. Η πρόταση εγκρίθηκε από τη δημοτική εκτελεστική επιτροπή τον Απρίλιο και επικυρώθηκε από τη Δημοτική Συνέλευση τον Μάιο. Για την κάλυψη της σημαντικής αυτής δημοσιονομικής δαπάνης, ο δήμαρχος πρότεινε την αύξηση του τουριστικού φόρου από 3 σε 4 ευρώ ανά διανυκτέρευση, ευθυγραμμίζοντας το Πόρτο με τη Λισαβόνα, αν και το τελικό κόστος θα εξαρτηθεί από τον συνολικό αριθμό των εγγεγραμμένων χρηστών.
Στρατηγική για τη μείωση του αυτοκινήτου
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία έχει ως κύριο στόχο τη μείωση της χρήσης των ιδιωτικών αυτοκινήτων και την ανακούφιση του κυκλοφοριακού προβλήματος. Ωστόσο, η δημοτική αρχή αναγνωρίζει ότι η δωρεάν μετακίνηση από μόνη της δεν αρκεί. Το πρόγραμμα εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική βελτίωσης της κινητικότητας, η οποία περιλαμβάνει την επέκταση των αποκλειστικών λωρίδων λεωφορείων από 16 σε 22 χιλιόμετρα έως το τέλος του 2026, καθώς και την ενίσχυση της συχνότητας και της αξιοπιστίας των δρομολογίων, ώστε τα μέσα μαζικής μεταφοράς να γίνουν η πρώτη επιλογή των πολιτών.
Τι ισχύει για τους μη κατοίκους και το μέλλον του μέτρου
Αξίζει να σημειωθεί ότι το πρόγραμμα αφορά αποκλειστικά τους μόνιμους κατοίκους του δήμου Πόρτο. Οι τουρίστες, οι περιστασιακοί επισκέπτες, αλλά και οι κάτοικοι των γειτονικών δήμων της μητροπολιτικής περιοχής θα συνεχίσουν να πληρώνουν το κανονικό εισιτήριο, εκτός αν οι δικές τους τοπικές αρχές αποφασίσουν να εφαρμόσουν αντίστοιχα μέτρα. Αν και ο Pedro Duarte, ως πρόεδρος και της μητροπολιτικής αρχής, εκφράζει την επιθυμία να επεκταθεί η δωρεάν μετακίνηση σε όλη την περιφέρεια, τονίζει ότι το Πόρτο δεν μπορεί να επιβάλει μια τέτοια απόφαση στους υπόλοιπους δήμους. Η επιτυχία της ρύθμισης θα κριθεί τελικά από το αν θα επιφέρει μια διαρκή αλλαγή στις συνήθειες μετακίνησης των πολιτών, χωρίς να υποβαθμιστεί η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.