Η υπόθεση της Λίντσεϊ Κλάνσι στις ΗΠΑ, μιας μητέρας που δικάζεται για τη δολοφονία των τριών παιδιών της ενώ βρισκόταν σε κατάσταση σοβαρής ψυχικής ασθένειας έφερε στο προσκήνιο με τον πιο τραγικό τρόπο τη Μεταγεννητική (Επιλόχεια) Ψύχωση (Postpartum Psychosis – PPP).
Όπως δήλωσε ο πρώην σύζυγός της, Πάτρικ Κλάνσι: «Δεν ήμουν παντρεμένος με ένα τέρας, αλλά με κάποια που αρρώστησε».
Τι είναι όμως ακριβώς η PPP, γιατί είναι τόσο δύσκολο να εντοπιστεί εγκαίρως και ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια που κάθε οικογένεια πρέπει να γνωρίζει;
Τι είναι η Επιλόχεια Ψύχωση;
Η επιλόχεια ψύχωση είναι μια σοβαρή ιατρική και ψυχιατρική κατάσταση έκτακτης ανάγκης, κατά την οποία η νέα μητέρα βιώνει πλήρη αποκόλληση από την πραγματικότητα.
- Συχνότητα: Εμφανίζεται σε περίπου 1 έως 2 στις 1.000 γεννήσεις (0,1% – 0,2%), οπότε θεωρείται πολύ πιο σπάνια από την επιλόχεια κατάθλιψη (που επηρεάζει 1 στις 7 μητέρες).
- Χρονικό παράθυρο: Μπορεί να εμφανιστεί οποιαδήποτε στιγμή μέσα στον πρώτο χρόνο, αλλά συνήθως ξεσπά τις πρώτες ημέρες ή εβδομάδες μετά τον τοκετό.
Γιατί είναι τόσο δύσκολη η διάγνωση;
Οι ειδικοί επισημαίνουν τρεις βασικούς λόγους για τους οποίους η PPP συχνά διαφεύγει της προσοχής:
1. Η διακυμαινόμενη φύση της
Η ψύχωση μπορεί να εμφανίζεται και να εξαφανίζεται μέσα σε λίγες ώρες. Μια μητέρα μπορεί να δείχνει απόλυτα λειτουργική στις 2 το μεσημέρι και στις 2 το πρωί να βρίσκεται σε κατάσταση πλήρους σύγχυσης.
2. Έλλειψη διαγνωστικών ερωτηματολογίων
Στις τυπικές μεταγεννητικές εξετάσεις, οι γιατροί χρησιμοποιούν τεστ για την κατάθλιψη και το άγχος, τα οποία όμως δεν έχουν σχεδιαστεί για να ανιχνεύουν την ψύχωση.
3. Το «κενό» της ιατρικής παρακολούθησης
Οι περισσότερες μητέρες πηγαίνουν στο σπίτι 48 ώρες μετά τον τοκετό και η επόμενη προγραμματισμένη επίσκεψη στον γυναικολόγο γίνεται μετά από 6 εβδομάδες, διάστημα μέσα στο οποίο εκδηλώνεται η πλειονότητα των περιστατικών.
Προειδοποιητικά σημάδια που απαιτούν άμεση δράση
Επειδή η γυναίκα που βρίσκεται σε ψυχωτικό επεισόδιο δεν έχει επίγνωση της κατάστασής της για να ζητήσει βοήθεια, το περιβάλλον της πρέπει να αναγνωρίζει τα εξής:
Τα πρώιμα «ροζ σημάδια» (Pink Flags):
- Σοβαρή και παρατεταμένη αϋπνία (ακόμη κι αν το μωρό κοιμάται).
- Έντονη ανησυχία, ευερεθιστότητα και εναλλαγές στη διάθεση.
- Αυξανόμενη σύγχυση.
Τα οξέα ψυχωτικά συμπτώματα:
- Παραληρητικές ιδέες: Εσφαλμένες πεποιθήσεις που συχνά αφορούν στο μωρό (π.χ. ότι είναι δαιμονισμένο, ότι δεν είναι δικό της ή ότι κινδυνεύει από μια αόρατη απειλή).
- Ψευδαισθήσεις: Το άτομο ακούει φωνές, βλέπει ή μυρίζει πράγματα που δεν υπάρχουν.
- Ανεξήγητη, υπερβολική ενέργεια: Για παράδειγμα, μια μητέρα που παραμένει άυπνη για 36 ώρες και καθαρίζει μανιωδώς το σπίτι.
- Ασυνάρτητη ομιλία & παράνοια: Δραματικές αλλαγές στη συμπεριφορά που δεν ταιριάζουν στον χαρακτήρα της.
Παράγοντες κινδύνου & Πρόληψη
Αν και μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε γυναίκα χωρίς προηγούμενο ιστορικό, ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά όταν υπάρχει:
- Προηγούμενο επεισόδιο επιλόχειας ψύχωσης.
- Ιστορικό διπολικής διαταραχής ή άλλης ψυχωσικής νόσου.
- Γενετική προδιάθεση: Αν μια αδελφή έχει διαγνωστεί με PPP, ο κίνδυνος αυξάνεται έως και 11 φορές.
- Σοβαρή έλλειψη ύπνου κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τον τοκετό.
Προληπτική δράση: Οι μέλλουσες μητέρες πρέπει να μοιράζονται ειλικρινώς το ψυχιατρικό και οικογενειακό τους ιστορικό με τον γιατρό τους, ώστε αν χρειαστεί να λάβουν προληπτική φαρμακευτική αγωγή αμέσως μετά τη γέννα.
Υπάρχει θεραπεία – Μην περιμένετε!
Η επιλόχεια ψύχωση είναι μια βιολογική, ιατρική πάθηση και όχι προσωπική αποτυχία. Με την κατάλληλη και έγκαιρη θεραπεία (που περιλαμβάνει νοσηλεία και φαρμακευτική αγωγή με αντιψυχωσικά ή σταθεροποιητές διάθεσης), οι περισσότερες γυναίκες αναρρώνουν πλήρως.
Αν υποψιαστείτε ότι μια νέα μητέρα παρουσιάζει συμπτώματα επιλόχειας ψύχωσης, αντιμετωπίστε το ως επείγον ιατρικό περιστατικό. Καλέστε αμέσως το 166 (ή τις πρώτες βοήθειες), επικοινωνήστε με τον γιατρό της και μην την αφήνετε μόνη της σε καμία περίπτωση μέχρι να εξεταστεί από ειδικό.
πηγή: parents