Είναι η ειρωνεία της εποχής μας καθώς εκεί που οι γονείς φώναζαν στα παιδιά να «αφήσουν επιτέλους αυτό το κινητό», τώρα οι ρόλοι αντιστρέφονται. Ένα αποκαλυπτικό άρθρο της Washington Post στρέφει τον προβολέα σε μια γενιά που παραδοσιακά θεωρούσαμε «τεχνοφοβική», αλλά πλέον έχει το smartphone ως προέκταση του χεριού της: τους Baby Boomers.
Αν το οικογενειακό τραπέζι διακόπτεται από τον δυνατό ήχο ενός βίντεο στο Facebook ή αν η γιαγιά κάνει doomscrolling αντί να διαβάσει παραμύθι στα εγγόνια, δεν είναι η ιδέα σας. Είναι η νέα πραγματικότητα των ανθρώπων άνω των 65.
Όταν το Facebook «καταπίνει» τη σύνταξη
Τα νούμερα μιλούν από μόνα τους. Η χρήση των social media στις μεγαλύτερες ηλικίες εκτοξεύτηκε από το 11% το 2010 στο 45% το 2021. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Nielsen για το 2025, οι άνω των 65 περνούν πλέον τον διπλάσιο χρόνο στο YouTube σε σχέση με πριν από δύο χρόνια, ενώ οι άνω των 50 αφιερώνουν κατά μέσο όρο 22 ώρες την εβδομάδα στις συσκευές τους.
Πλέον, είναι οι Gen Z-ers εκείνοι που διαμαρτύρονται. «Πηγαίνω για φαγητό με τους γονείς μου και είναι και οι δύο πάνω από μια οθόνη να βλέπουν memes. Αναρωτιέμαι γιατί ήρθα», λέει χαρακτηριστικά ένας 24χρονος.
Γιατί «κόλλησαν» οι Boomers;
Δεν πρόκειται για έλλειψη ικανοτήτων, αλλά για το ακριβώς αντίθετο. Οι σημερινοί συνταξιούχοι είναι η γενιά που έζησε τη μετάβαση από τη γραφομηχανή στον υπολογιστή στον χώρο εργασίας τους. Είναι ψηφιακά εγγράμματοι και η πανδημία του 2020 τούς έδωσε την τελική ώθηση, μεταφέροντας τα ιατρικά ραντεβού, τις τράπεζες και τις κοινωνικές επαφές online.
Σε αυτό προστίθενται δύο καθοριστικοί παράγοντες:
- Ο άπλετος ελεύθερος χρόνος: Η συνταξιοδότηση αφήνει κενά που το ατελείωτο σκρολάρισμα γεμίζει εύκολα.
- Οι διαταραχές ύπνου: Οι αυπνίες της τρίτης ηλικίας οδηγούν συχνά σε οθόνες που μένουν ανοιχτές μέχρι το πρωί.
Το λεπτό όριο μεταξύ συντροφιάς και εθισμού
Πότε όμως η ενασχόληση με το κινητό παύει να είναι ψυχαγωγία και γίνεται πρόβλημα; Η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: Το πρόβλημα ξεκινά όταν η οθόνη αντικαθιστά την πραγματική επαφή. Αν προτιμάς να μιλάς με ένα chatbot ή να βλέπεις βίντεο αντί να συνομιλείς με τον άνθρωπο που κάθεται απέναντί σου, το καμπανάκι έχει ήδη χτυπήσει.
Ωστόσο, υπάρχει και η άλλη όψη. Για πολλούς ηλικιωμένους, το διαδίκτυο είναι ένα «φάρμακο» κατά της μοναξιάς – ενός προβλήματος που οι γιατροί συγκρίνουν σε επικινδυνότητα με το κάπνισμα. Τα βίντεο και η επικοινωνία μέσω social media μπορούν να προσφέρουν μια αίσθηση κοινότητας σε ανθρώπους που ζουν μόνοι.
Μια γενιά χωρίς «ψηφιακούς γονείς»
Το παράδοξο είναι ότι ενώ για τους εφήβους υπάρχουν πλέον κανόνες, φίλτρα και καθοδήγηση για τη χρήση των οθονών, οι Boomers βρέθηκαν σε αυτόν τον ψηφιακό ωκεανό χωρίς καμία «εκπαίδευση» στους κινδύνους της εξάρτησης.
Ίσως τελικά η επόμενη μεγάλη συζήτηση στο κυριακάτικο τραπέζι να μην αφορά τους βαθμούς των παιδιών, αλλά το αν η γιαγιά και ο παππούς πρέπει να βάλουν «όριο χρόνου» στις εφαρμογές τους.