Η ραγδαία εξάπλωση της τεχνολογίας αναμορφώνει εκ θεμελίων τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες παγκοσμίως προσεγγίζουν την ευεξία, τις θεραπείες και τις διαγνωστικές εξετάσεις. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της νεότερης παγκόσμιας μελέτης Global Consumer Health Report της EY (στην οποία συμμετείχαν 7.500 καταναλωτές από 10 χώρες), η ψηφιακή πληροφόρηση διαμορφώνει πλέον σε μεγάλο βαθμό τις διαθέσεις του κοινού.
Οι ασθενείς δεν προσέρχονται πλέον στα ιατρεία ως «λευκά χαρτιά». Αντίθετα, η πλειονότητα καταφθάνει έχοντας ήδη σχηματίσει προσωπική άποψη, επηρεασμένη από αλγόριθμους και διαδικτυακές πλατφόρμες. Ειδικότερα, το 70% των καταναλωτών στρέφεται στις μηχανές αναζήτησης για να ζητήσει ιατρικές πράξεις ή συνταγογραφήσεις, ενώ το 56% εμπιστεύεται εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) για τον ίδιο σκοπό. Το ποσοστό αυτό ξεπερνά αισθητά την επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία επηρεάζουν το 45% του δείγματος.
Ωστόσο, παρά τη μαζική διείσδυση των αλγορίθμων στην καθημερινότητα, οι κλινικοί γιατροί εξακολουθούν να καταλαμβάνουν την πρώτη θέση ως η πιο αξιόπιστη και έγκυρη πηγή πληροφόρησης.
Η Περίπτωση των GLP-1: Όταν τα Social Media και το AI Παρακάμπτουν τον Γιατρό
Η ψηφιακή μετατόπιση γίνεται ακόμη πιο εμφανής στην κατηγορία των σκευασμάτων GLP-1 (που χρησιμοποιούνται για τον διαβήτη τύπου 2 και την απώλεια βάρους). Παρόλο που το 58% των χρηστών προμηθεύεται τα εν λόγω φάρμακα μέσω της παραδοσιακής ιατρικής συνταγογράφησης, ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό επιλέγει εναλλακτικές διαδρομές:
- Το 23% αποκτά πρόσβαση μέσω αυτόνομων προγραμμάτων διαχείρισης βάρους.
- Το 20% προμηθεύεται τα σκευάσματα απευθείας από online παρόχους.
- Ένα επιπλέον 20% καταφεύγει σε άτυπα δίκτυα, όπως φιλικά ή οικογενειακά πρόσωπα.
Οι καταναλωτές που λαμβάνουν GLP-1 είναι σημαντικά πιο δραστήριοι ψηφιακά. Το 60% εξ αυτών συμβουλεύεται το AI για θέματα υγείας (έναντι 37% των μη χρηστών), ενώ το 37% ενημερώνεται από τα social media (έναντι 20%).
Παράλληλα, καταγράφεται ένα έντονο χάσμα γενεών. Οι νεότεροι χρήστες (Gen Z και Gen Y) προμηθεύονται τα φάρμακα αυτά από διαδικτυακές πηγές σε ποσοστό 27% (έναντι μόλις 10% για τους Gen X και Baby Boomers) ή από άτυπα κανάλια σε ποσοστό 26% (έναντι 9%). Επιπλέον, οι νεότερες ηλικίες δηλώνουν ότι λαμβάνουν τη θεραπεία κυρίως για λόγους εξωτερικής εμφάνισης (35%) και ψυχικής ευεξίας (34%), σε αντίθεση με τις μεγαλύτερες ηλικίες όπου τα ποσοστά αυτά είναι υποδιπλάσια.
Οι Κίνδυνοι της Αυτοδιάγνωσης και η Αξία της Συνέχειας στη Φροντίδα
Η παράκαμψη του ιατρικού παράγοντα εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι η έλλειψη επιστημονικής επίβλεψης συνδέεται άμεσα με αρνητικές παρενέργειες:
- Όσοι λαμβάνουν φάρμακα GLP-1 και ενεργούν βάσει συμβουλών AI αναφέρουν σχεδόν διπλάσια αρνητικά αποτελέσματα (43%) σε σύγκριση με τους υπόλοιπους καταναλωτές (23%).
- Το ποσοστό εκτοξεύεται στο 63% για όσους προμηθεύτηκαν τα σκευάσματα από άτυπες πηγές, ενώ περιορίζεται στο 38% για όσους ακολούθησαν την επίσημη ιατρική οδό.
- Η ιατρική καθοδήγηση εξασφαλίζει μεγαλύτερη συνέπεια. Μόλις το 41% όσων πήραν συνταγή από γιατρό διέκοψε τη θεραπεία, ενώ τα ποσοστά διακοπής ανήλθαν σε 47% για τις online αγορές και σε 49% για τις άτυπες πηγές.
Η Επόμενη Μέρα για τους Οργανισμούς Υγείας
Η αγορά οδεύει ολοταχώς προς ένα μοντέλο όπου η τεχνολογία θα προηγείται της επίσκεψης στον γιατρό. Σχεδόν τρεις στους τέσσερις πολίτες (75%) εκτιμούν ότι μέσα στα επόμενα 3 έως 5 χρόνια η χρήση ψηφιακών εργαλείων για αρχική αξιολόγηση υγείας θα αποτελεί καθημερινή πρακτική.
Για να ανταποκριθούν σε αυτό το περιβάλλον, οι οργανισμοί του κλάδου οφείλουν να μετατοπίσουν το επίκεντρό τους από την αποσπασματική θεραπεία στην ολιστική πρόληψη, εστιάζοντας σε τρεις άξονες:
- Εξατομικευμένη και προληπτική υποστήριξη, ώστε ο πολίτης να διαχειρίζεται την υγεία του σε καθημερινή βάση.
- Υβριδικά μοντέλα φροντίδας, που συνδυάζουν τις φυσικές δομές με τηλεϊατρική, διαλειτουργικά δεδομένα και έξυπνες φορητές συσκευές (wearables). Σήμερα, παρόλο που το 57% των πολιτών καταγράφει τα δεδομένα του, μόλις το 30% αναφέρει ότι ο γιατρός του τα αξιοποιεί ενεργά.
- Πλαίσιο εμπιστοσύνης και ασφάλειας, με προστασία των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων.
Όπως υπογραμμίζει ο Θάνος Μαύρος, εταίρος της EY Ελλάδος και επικεφαλής του Τομέα Καταναλωτικών Προϊόντων και Υπηρεσιών Υγείας, η ραγδαία διείσδυση του AI αυξάνει την ευθύνη των οργανισμών. Η τεχνολογική εξέλιξη πρέπει να πλαισιώνεται από θεσμικές δικλείδες ασφαλείας, έγκυρη ενημέρωση και ισότιμη πρόσβαση, προκειμένου τα νέα ψηφιακά εργαλεία να λειτουργήσουν προς όφελος του ασθενούς και του κοινωνικού συνόλου.