Ο Μάιος, γνωστός ως Mental Health Awareness Month, μας θυμίζει κάτι βασικό: δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα πάντα στη ζωή ενός εφήβου. Μπορούμε όμως να ελέγξουμε πώς είμαστε δίπλα του.
Και ίσως το πιο ισχυρό εργαλείο που έχουμε είναι πιο απλό απ’ όσο νομίζουμε: να ακούμε.
Η εφηβεία είναι μια περίοδος έντονων αλλαγών; σωματικών, συναισθηματικών, κοινωνικών. Ο εγκέφαλος ακόμα αναπτύσσεται, η ταυτότητα διαμορφώνεται, και η ανάγκη για αυτονομία συγκρούεται συχνά με την ανάγκη για ασφάλεια. Σε αυτό το πλαίσιο, η παρουσία ενός ενήλικα που ακούει χωρίς κριτική μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά, ακόμη και σε δύσκολες καταστάσεις.
Κι όμως, το να ακούμε πραγματικά δεν είναι εύκολο. Συχνά βιαζόμαστε να δώσουμε λύσεις, να διορθώσουμε, να «προλάβουμε» το λάθος. Όμως για έναν έφηβο, το ζητούμενο δεν είναι πάντα η λύση είναι να νιώσει ότι κάποιος τον καταλαβαίνει.
Μικρές αλλαγές κάνουν μεγάλη διαφορά. Αντί για το κλασικό «πώς πήγε η μέρα σου;», που συνήθως καταλήγει σε ένα «καλά», Αντί για το κλασικό «πώς πήγε η μέρα σου;», που συχνά καταλήγει σε ένα βιαστικό «καλά», δοκίμασε κάτι πιο προσωπικό και συγκεκριμένο: «Πώς πήγε αυτό που σε άγχωσε σήμερα;» ή «Ποιο ήταν το καλύτερο σημείο της μέρας σου;» ή ακόμη «Τι σε έκανε να γελάσεις σήμερα;». Οι μικρές αυτές ερωτήσεις δείχνουν κάτι ουσιαστικό: ότι δεν ρωτάς από συνήθεια, αλλά επειδή πραγματικά ενδιαφέρεσαι. Ότι παρατηρείς, θυμάσαι και είσαι συναισθηματικά παρών.
Το ίδιο σημαντικό είναι να αντέξεις τη σιωπή ή τη δυσκολία. Αν δεν θέλει να μιλήσει, το μήνυμα «είμαι εδώ όταν είσαι έτοιμος» έχει αξία από μόνο του.
Ακούγοντας, δεν σημαίνει ότι συμφωνείς με όλα. Σημαίνει ότι δίνεις χώρο. Και μέσα σε αυτόν τον χώρο, ο έφηβος μαθαίνει σιγά σιγά να καταλαβαίνει τον εαυτό του.
Κάποιες φορές, βέβαια, η ακρόαση δεν αρκεί. Όταν η δυσκολία επιμένει ή αυξάνεται, η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας είναι μια πράξη φροντίδας, όχι υπερβολής.
Τελικά, το να ακούς έναν έφηβο δεν είναι απλώς μια δεξιότητα. Είναι ένας τρόπος να του δείξεις: «Έχεις αξία. Και αυτό που περνάς, μετράει».