Από κλινική άποψη, το να φωνάζουμε σπάνια αποτελεί συνειδητή επιλογή. Είναι μια αυτόματη, φυσιολογική αντίδραση «από κάτω προς τα πάνω» (bottom-up) ενός νευρικού συστήματος που έχει φτάσει στα όριά του.
Όταν ωθούμαστε έξω από το Παράθυρο Ανεκτικότητάς μας, ο προμετωπιαίος φλοιός μας (ο «Νους» που λογικεύεται) απενεργοποιείται. Η αμυγδαλή (η «Καρδιά» που αντιδρά) αναλαμβάνει τον πλήρη έλεγχο, βάζοντάς μας σε κατάσταση έντονης διέγερσης.
Για να σπάσουμε αυτόν τον κύκλο, η απλή δύναμη της θέλησης δεν αρκεί. Πρέπει να εστιάσουμε στη Φυσιολογική Ρύθμιση και να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στο σώμα μας.
Φανταστείτε το εξής σενάριο…
Ήταν μια κουραστική μέρα και το Αλλοστατικό Φορτίο σας (η συσσωρευμένη φθορά από το άγχος στο σώμα και τον εγκέφαλο) έχει χτυπήσει κόκκινο. Για πολλοστή φορά, ζητάτε από το παιδί σας να κλείσει την τηλεόραση. Εκείνο αρχίζει να χάνει τον έλεγχο και να κάνει έκρηξη θυμού (tantrum). Αμέσως, νιώθετε μια φυσιολογική ενεργοποίηση να φουσκώνει μέσα σας.
Χωρίς ένα έτοιμο σχέδιο ρύθμισης, ο προμετωπιαίος φλοιός σας «αποσυνδέεται». Βρίσκεστε υπό καθεστώς «απαγωγής της αμυγδαλής». Μέσα σε αυτή την κατάσταση υψηλού στρες, ξεσπάτε και φωνάζετε. Δευτερόλεπτα μετά, ξεκινά ο γνώριμος κύκλος της ντροπής: επιπλήττετε τον εαυτό σας που δεν καταφέρατε να είστε μια «ήρεμη μαμά» ή ένας «ψύχραιμος μπαμπάς».
Η κλινική αλήθεια: Δεν αποτύχατε σε μια δοκιμασία χαρακτήρα. Βιώσατε μια βιολογική κατάρρευση του νευρικού συστήματος.
Είναι μη ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι δεν θα νιώσουμε ποτέ θυμό ή εξάντληση. Τα παιδιά είναι βιολογικά προγραμματισμένα να δοκιμάζουν τα όρια της αυτορρύθμισής μας. Το κλειδί είναι να σταματήσετε να κατηγορείτε τον εαυτό σας, να αποδεχτείτε τα συναισθήματά σας και να αναγνωρίσετε το άγχος σας χωρίς κριτική.
Η Νευροβιολογία του Κύκλου της Φωνής
Μια ιστορική μελέτη από το Université de Montréal και το Stanford απέδειξε ότι η επαναλαμβανόμενη οργή και οι φωνές των γονιών συσχετίζονται με μικρότερο δομικό όγκο στον προμετωπιαίο φλοιό και την αμυγδαλή των παιδιών. Οι φωνές μας, δηλαδή, διαμορφώνουν κυριολεκτικά την ικανότητα του παιδιού να επεξεργάζεται τα συναισθήματά του στο μέλλον.
Όταν αυτά τα κέντρα ελέγχου υποανηπτύσσονται λόγω συνεχούς στρες, το παιδί γίνεται πιο ευάλωτο στο άγχος και την κατάθλιψη. Αντίθετα, ο πιο ισχυρός προστατευτικός παράγοντας είναι η συναισθηματική αποδοχή από την πλευρά του γονέα. Όταν εμείς αποδεχόμαστε τις δικές μας δύσκολες εσωτερικές καταστάσεις, η ανάγκη να ξεσπάσουμε εξασθενεί.
Ενόραση Καρδιάς-Νου: Οι φωνές είναι το σήμα ότι το νευρικό σας σύστημα μετακινήθηκε από μια κατάσταση «σχέσης και ασφάλειας» σε μια κατάσταση «άμυνας και προστασίας». Δεν μπορείτε να οδηγήσετε το παιδί σας σε ένα μέρος ηρεμίας (Συν-ρύθμιση), αν το δικό σας σύστημα εκπέμπει σήμα κινδύνου.
Διαχωρίζοντας το Συναίσθημα από τη Δράση
Για να σταματήσουν οι φωνές, πρέπει να διαχωρίσουμε τη συμπεριφορά του παιδιού από την εσωτερική του συναισθηματική κατάσταση.
Όταν εστιάζουμε μόνο στη δυσπροσαρμοστική συμπεριφορά (χτύπημα, ανυπακοή, φωνές), στέλνουμε στο παιδί το μήνυμα ότι το συναίσθημά του είναι λάθος. Αυτό τροφοδοτεί έναν κύκλο ντροπής που αυξάνει τις πιθανότητες μελλοντικών εκρήξεων.
Η ανάλυση της βασικής αιτίας
Οι έντονες συμπεριφορές των παιδιών δεν πηγάζουν από κακία, αλλά από:
- Φυσιολογικές ανάγκες: Πείνα, κόπωση, αισθητηριακή υπερδιέγερση.
- Νευρολογική ανωριμότητα: Έλλειψη ελέγχου των παρορμήσεων (ο εγκέφαλός τους αναπτύσσεται ακόμα).
- Ανεκπλήρωτες συναισθηματικές ανάγκες: Απογοήτευση, φόβος, απώλεια σύνδεσης με τον γονέα.
Το να νιώθει ένα παιδί θυμό επειδή του πήραν ένα παιχνίδι είναι απολύτως φυσιολογικό. Το συναίσθημα (ο θυμός) είναι έγκυρο. Η δράση (το να χτυπήσει) είναι απλώς έλλειψη δεξιοτήτων. Κοιτάζοντας πέρα από τη συμπεριφορά, σταματάτε να τιμωρείτε ένα «κακό παιδί» και αρχίζετε να βοηθάτε ένα νευρικό σύστημα που έχει απορρυθμιστεί.
Το Σχέδιο Ρύθμισης: 10 Κλινικές Παρεμβάσεις
- Συντονιστείτε με το σώμα σας: Μάθετε να αναγνωρίζετε το άγχος σας τη στιγμή που γεννιέται, χωρίς να κρίνετε τον εαυτό σας.
- Κάντε παύση πριν αντιδράσετε: Μην αντιδράτε σπασμωδικά· πάρτε μια βαθιά ανάσα και επιλέξτε πώς θα απαντήσετε.
- Χρησιμοποιήστε ένα μάντρα: Μια εσωτερική φράση (π.χ. «Είναι απλώς ένα παιδί που δυσκολεύεται, δεν κάνει επίθεση σε μένα») ενεργοποιεί τον λογικό εγκέφαλο.
- Δείτε τη συμπεριφορά ως επικοινωνία: Αναζητήστε το κρυφό συναίσθημα πίσω από τις πράξεις του παιδιού.
- Θυμηθείτε τη νευρολογική ανωριμότητα: Το σύστημα αυτορρύθμισης του παιδιού θα χρειαστεί χρόνια για να ωριμάσει. Εσείς είστε ο οδηγός του.
- Καθιερώστε «διαλείμματα συναισθημάτων»: Αντί για τιμωρητικό time-out, κάντε ένα διάλειμμα μαζί με το παιδί (ή μόνοι σας) για να κατονομάσετε και να εκτονώσετε το συναίσθημα.
- Ηρεμήστε πρώτα το σώμα, μετά τη λογική: Στη μέση μιας κρίσης, η λογική δεν λειτουργεί. Προσφέρετε μια αγκαλιά, έναν ήσυχο χώρο ή πάρτε βαθιές ανάσες μαζί.
- Δώστε επιλογές έκφρασης: «Βλέπω ότι είσαι αναστατωμένος. Χρειάζεσαι μια αγκαλιά, λίγο χώρο ή να κάνουμε μια χαζομάρα για να εκτονωθούμε;»
- Επιστρατεύστε το αισθητηριακό παιχνίδι: Το παιχνίδι με νερό, πηλό ή άμμο μετά από μια έντονη κρίση βοηθά το νευρικό σύστημα να ξαναβρεί την ισορροπία του.
- Δημιουργήστε μια «γωνιά ηρεμίας»: Ένας ζεστός χώρος στο σπίτι με μαξιλάρια ή βιβλία, που δείχνει έμπρακτα ότι όλα τα συναισθήματα είναι ευπρόσδεκτα.
Η ουσία
Η λύση για να σταματήσουν οι φωνές στο σπίτι δεν βρίσκεται στην αυστηρότερη πειθαρχία, αλλά στον γονικό αυτοσυντονισμό. Όταν αποδεχτείτε πρώτα τις δικές σας δυσκολίες, το άγχος υποχωρεί, αφήνοντας χώρο για τη σχεσιακή ασφάλεια που χρειάζεται το παιδί σας για να ευδοκιμήσει.
πηγή: nurtureandthriveblog