Γνωρίζεις αυτό το συναίσθημα; Πήγες σε ένα πάρτι, συνάντησες φίλους, γέλασες, μίλησες και όταν γύρισες σπίτι ένιωθες τελείως εξαντλημένος. Σαν να άδειασε ξαφνικά όλη σου η ενέργεια. Πολλοί άνθρωποι σε αυτές τις στιγμές σκέφτονται: «Είμαι υπερβολικά εσωστρεφής» ή «κάτι δεν πάει καλά με μένα». Στην πραγματικότητα, αυτό που συμβαίνει συχνά σχετίζεται περισσότερο με τον τρόπο που λειτουργεί το νευρικό σύστημα παρά με κάποιο “πρόβλημα” προσωπικότητας.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων
Οι κοινωνικές επαφές είναι νευρολογικά απαιτητικές. Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται συνεχώς εκφράσεις προσώπου, τόνο φωνής, κοινωνικά σήματα, συναισθηματικές αντιδράσεις και πιθανούς τρόπους ανταπόκρισης συχνά όλα ταυτόχρονα. Αυτή η διαδικασία ενεργοποιεί συστήματα προσοχής, συναισθηματικής επεξεργασίας και αυτορρύθμισης, καταναλώνοντας σημαντικούς γνωστικούς και σωματικούς πόρους.
Ιδιαίτερα σε άτομα με υψηλή ευαισθησία στο περιβάλλον ή αυξημένη κοινωνική επεξεργασία, το νευρικό σύστημα μπορεί να φτάσει πιο γρήγορα σε κατάσταση υπερδιέγερσης. Έτσι, η ανάγκη για απομόνωση ή ησυχία μετά από έντονη κοινωνική επαφή δεν είναι απαραίτητα ένδειξη αντικοινωνικότητας συχνά είναι ένας φυσιολογικός τρόπος αποκατάστασης της νευροβιολογικής ισορροπίας.
Η διαφορά δεν είναι αν κουράζεσαι αλλά από τι
Οι άνθρωποι διαφέρουν στον τρόπο που ρυθμίζουν και ανακτούν την ενέργειά τους. Για κάποιους, οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις λειτουργούν διεγερτικά και αναζωογονητικά. Για άλλους, ακόμη και όταν είναι ευχάριστες, απαιτούν εσωτερική επεξεργασία και χρόνο αποφόρτισης. Αυτές οι διαφορές σχετίζονται με τη νευρολογία, την ιδιοσυγκρασία και τη λειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος όχι με “δύναμη χαρακτήρα”.
Η ανάγκη για μοναξιά δεν είναι απόρριψη των άλλων
Το να χρειάζεσαι χρόνο μόνος μετά από κοινωνική επαφή δεν σημαίνει ότι δεν αγαπάς τους ανθρώπους ή ότι δεν απολαμβάνεις τη σύνδεση. Συχνά σημαίνει ότι το νευρικό σύστημα χρειάζεται χώρο για να επανέλθει σε κατάσταση ηρεμίας και εσωτερικής οργάνωσης. Η ησυχία, σε αυτές τις περιπτώσεις, λειτουργεί ρυθμιστικά.
Το πρόβλημα πολλές φορές δεν είναι η ανάγκη για μοναχικότητα, αλλά η ενοχή ή η ντροπή που τη συνοδεύει. Σε κοινωνίες που συνδέουν την εξωστρέφεια με την επιτυχία και την κοινωνική επάρκεια, η ανάγκη για απόσυρση μπορεί εύκολα να παρερμηνευτεί ως αδυναμία. Όμως η αυτογνωσία περιλαμβάνει και την ικανότητα να αναγνωρίζουμε τι χρειάζεται πραγματικά το σώμα και το νευρικό μας σύστημα.
Ίσως, λοιπόν, αντί για τη σκέψη «κάτι δεν πάει καλά με μένα», να αξίζει να δοκιμάσουμε μια διαφορετική ερώτηση: «Τι προσπαθεί να μου πει το νευρικό μου σύστημα αυτή τη στιγμή;»