Κοίταξα σήμερα το πρωί τη ντουλάπα μου. Όχι για να διαλέξω τι θα βάλω –αυτό είναι το εύκολο κομμάτι– αλλά για να την ακούσω. Αν την παρατηρήσεις προσεκτικά, δεν βλέπεις απλά χρώματα, πατρόν και υφάσματα κρεμασμένα σε ξύλινες κρεμάστρες. Βλέπεις ένα ζωντανό αρχείο. Ένα ημερολόγιο φτιαγμένο από μετάξι, μαλλί και βαμβάκι.
Πάντα πίστευα ότι τα ρούχα μας κουβαλούν μια ενέργεια σχεδόν μεταφυσική. Δεν είναι απλά μέσα για να καλύπτουμε το σώμα μας ή να ακολουθούμε τις τάσεις της μόδας. Είναι πραγματικές ιστορίες. Είναι οι άνθρωποι που μας τα χάρισαν, οι αγκαλιές που δώσαμε φορώντας τα, οι μέρες που νιώθαμε ανίκητες και οι νύχτες που κλάψαμε κρυμμένες μέσα στα μανίκια τους. Τα ρούχα μας είναι η γεωγραφία της ζωής μας.
Αυτή η σκέψη τριγυρνούσε έντονα στο μυαλό μου αυτές τις μέρες, επειδή διάβαζα για την παρουσία της απόκοσμα γοητευτικής Τίλντα Σουίντον στην Αθήνα, στον χώρο του Onassis Ready. Η Σουίντον, μαζί με τον ευφυή επιμελητή μόδας Ολιβιέ Σαγιάρ, παρουσιάζει μια συγκλονιστική περφόρμανς με τίτλο «A Biographical Wardrobe» (Μια Βιογραφική Γκαρνταρόμπα).
Η Σουίντον δεν ανέβηκε στη σκηνή για να δείξει «ρούχα υψηλής ραπτικής». Ανέβηκε για να ανοίξει τη δική της, προσωπική ντουλάπα. Φορέματα από κόκκινα χαλιά που έγραψαν ιστορία, κοστούμια από ταινίες-σταθμούς, αλλά και οικογενειακά κειμήλια, ρούχα των προγόνων της από τη Σκωτία, ακόμα και αντικείμενα των γονιών της.
Σε μια από τις συζητήσεις της, η ίδια παρομοίασε την καλλιτεχνική της πορεία με ένα δέντρο: οι σχέσεις και οι φιλίες της ζωής της είναι τα κλαδιά, ενώ τα έργα, οι ταινίες και τα ρούχα είναι απλώς τα φύλλα που πέφτουν και ξαναβγαίνουν.
Μέσα από τα ρούχα της ξετυλίχθηκε ολόκληρος ο 20ός αιώνας, η μετάβαση από την «επιβεβλημένη θηλυκότητα» στη ρευστότητα του σήμερα, το πένθος για τους φίλους που χάθηκαν, η ζεστασιά της οικογένειας.
Και κάπως έτσι, ένα ρούχο παύει να είναι προϊόν ενός σχεδιαστή. Γίνεται το ίχνος που αφήνει το σώμα και η ψυχή μας στο πέρασμα του χρόνου. Γίνεται μνήμη.
Βλέποντάς την Τίλντα Σουίντον, καταλαβαίνεις ότι η κομψότητα δεν κρύβεται στο πόσο στενά ή αποκαλυπτικά είναι τα ρούχα, αλλά στο πόσο χώρο αφήνουν στην προσωπικότητά σου να αναπνεύσει. Τα ρούχα της Σουίντον έχουν χώρο για τις ιστορίες της. Είναι μεγάλα, ελεύθερα, προστατευτικά. Σαν μια αγκαλιά από το παρελθόν που σε οδηγεί στο μέλλον.
Μετά από όλα αυτά, επέστρεψα στη δική μου ντουλάπα με άλλα μάτια. Στάθηκα μπροστά σε εκείνο το παλιό, ξεθωριασμένο τζιν τζάκετ που αρνούμαι να πετάξω, γιατί μου θυμίζει το πρώτο μου ταξίδι στην Ευρώπη με ένα σακίδιο στην πλάτη. Άγγιξα το μεταξωτό μαντήλι της γιαγιάς μου, κουβαλώντας την κομψότητα μιας άλλης εποχής. Χάιδεψα το μαύρο, φαρδύ πουλόβερ που αγόρασα σε μια δύσκολη φάση της ζωής μου, τότε που το μόνο που χρειαζόμουν ήταν να «κρυφτώ» από τον κόσμο.
Αυτά τα ρούχα είναι οι δικοί μου σταθμοί. Είναι τα δικά μου «φύλλα» στο δέντρο της ζωής μου.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα ντυθείς, μην αναρωτηθείς απλά αν το σύνολο είναι «στη μόδα». Σκέψου: Ποια ιστορία θέλεις να γράψεις σήμερα πάνω στο ύφασμα; Ποια ανάμνηση θέλεις να φυλακίσεις στις τσέπες σου;