Κάθε φορά που ξεκινά η σχολική χρονιά, στις γιορτές ή στις εκδρομές, οι περισσότεροι από εμάς υπογράφουμε με περίσσια ευκολία το χαρτί που μας δίνει το σχολείο για τη «συγκατάθεση ανάρτησης φωτογραφιών». Καμαρώνουμε να βλέπουμε τα προσωπάκια των παιδιών μας στην ιστοσελίδα του σχολείου ή στα social media της τάξης, να βραβεύονται, να παίζουν και να δημιουργούν.
Μια πρόσφατη, άκρως ανησυχητική έκθεση που έφερε στο φως η βρετανική εφημερίδα The Guardian έρχεται να ανατρέψει τα πάντα, λειτουργώντας ως ένα σκληρό «καμπανάκι» αφύπνισης για γονείς και εκπαιδευτικούς. Σύμφωνα με επίσημες προειδοποιήσεις από διεθνείς οργανισμούς ασφάλειας (όπως η National Crime Agency και το Internet Watch Foundation), τα σχολεία καλούνται πλέον επειγόντως να αφαιρέσουν τις καθαρές φωτογραφίες των προσώπων των μαθητών από το διαδίκτυο.
Ο λόγος; Η ραγδαία εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) έχει δώσει στα χέρια επιτήδειων και κυβερνοεγκληματιών τρομακτικά εργαλεία.
Η νέα απειλή: Από μια αθώα σχολική φωτογραφία σε προϊόν εκβιασμού
Το πρόβλημα δεν είναι πλέον θεωρητικό. Ήδη έχουν καταγραφεί περιστατικά όπου εγκληματίες έκαναν “web scraping” (μαζικό κατέβασμα) φωτογραφιών από σχολικά σάιτ. Στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας εξελιγμένα προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης, παραποίησαν τις αθώες φωτογραφίες των παιδιών, μετατρέποντάς τις σε σκληρό, ακατάλληλο και σεξουαλικά ρητό υλικό (CSAM / deepfakes).
Το επόμενο βήμα τους ήταν να εκβιάσουν τα ίδια τα σχολεία ή τους γονείς, ζητώντας χρηματικά ποσά (σεξουαλικός εκβιασμός – sextortion) προκειμένου να μην δημοσιεύσουν το παραποιημένο υλικό στο διαδίκτυο.
Το γεγονός ότι τα παιδιά φοράνε τη σχολική στολή ή η φωτογραφία συνοδεύεται από το μικρό τους όνομα, την τάξη ή την τοποθεσία του σχολείου, κάνει τα πράγματα ακόμα πιο επικίνδυνα, καθώς οι εγκληματίες μπορούν εύκολα να ταυτοποιήσουν και να εντοπίσουν το παιδί.
Τι πρέπει να αλλάξει άμεσα στα σχολεία (και στα δικά μας social media)
Οι ειδικοί σε θέματα παιδικής προστασίας τονίζουν ότι η παραδοσιακή ερώτηση «έχουμε τη συγκατάθεση του γονέα;» δεν είναι πλέον αρκετή. Η νέα ερώτηση που πρέπει να θέτει κάθε διευθυντής σχολείου είναι: «Υπάρχει πραγματικός λόγος αυτή η φωτογραφία να είναι δημόσια προσβάσιμη;»
Η νέα κατεύθυνση που δίνεται στα εκπαιδευτικά ιδρύματα περιλαμβάνει αυστηρούς κανόνες:
- Όχι καθαρές λήψεις προσώπων: Τα σχολεία ενθαρρύνονται να βγάζουν φωτογραφίες από απόσταση, με τα παιδιά γυρισμένα πλάτη, θολωμένα (blurred) ή να εστιάζουν μόνο στα χέρια των παιδιών την ώρα που κάνουν μια δραστηριότητα (π.χ. ζωγραφική, χειροτεχνία).
- Ποτέ ονόματα δίπλα σε φωτογραφίες: Τα ονόματα των παιδιών, των βραβείων ή των τμημάτων δεν πρέπει ποτέ να συνδέονται με φωτογραφικά αρχεία.
- Κλειδωμένες πλατφόρμες: Η ενημέρωση των γονιών για τις δραστηριότητες των παιδιών πρέπει να γίνεται αποκλειστικά μέσα από κλειστά, ελεγχόμενα και κρυπτογραφημένα δίκτυα (π.χ. ειδικές σχολικές πλατφόρμες με κωδικό πρόσβασης) και όχι σε δημόσιες ιστοσελίδες ή ανοιχτές σελίδες στο Facebook και το Instagram.
Το μάθημα για εμάς τους γονείς
Αυτή η εξέλιξη αποτελεί το απόλυτο «wake-up call» και για τη δική μας συμπεριφορά ως γονείς. Η τάση του sharenting (της συνεχούς ανάρτησης φωτογραφιών των παιδιών μας στα προσωπικά μας social media) πρέπει να επανεξεταστεί ριζικά.
Από τη στιγμή που μια φωτογραφία ανεβαίνει στο διαδίκτυο, χάνουμε οριστικά τον έλεγχό της. Δεν ξέρουμε ποιος μπορεί να την αποθηκεύσει και πώς μπορεί να τη χρησιμοποιήσει ένα εργαλείο AI μετά από μερικά χρόνια. Προστατεύουμε τα παιδιά μας στον φυσικό κόσμο· είναι καιρός να μάθουμε να τα προστατεύουμε εξίσου αποτελεσματικά και στον ψηφιακό.
πηγή: Guardian