Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα (UPF) αποτελούν πλέον έως και το 50% της καθημερινής διατροφής σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Αυστραλία. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη 43 κορυφαίων ειδικών στο περιοδικό The Lancet, η κατανάλωσή τους συνδέεται με βλάβες σε κάθε σημαντικό σύστημα οργάνων, τροφοδοτώντας την παγκόσμια έξαρση της παχυσαρκίας, του διαβήτη τύπου 2, των καρδιοπαθειών και ψυχικών διαταραχών.
Για την προστασία των πολιτών, δεκάδες κυβερνήσεις θεσπίζουν προειδοποιητικές ετικέτες στη συσκευασία, φόρους στα ανθυγιεινά προϊόντα και αυστηρούς περιορισμούς στη διαφήμιση.
Δημοσίως, οι βιομηχανίες τροφίμων δηλώνουν ότι θέλουν να αποτελέσουν «μέρος της λύσης». Στην πραγματικότητα όμως, διεξάγουν έναν ανελέητο δικαστικό πόλεμο.
Η έρευνα σε αριθμούς: 15 χρόνια νομικής τακτικής
Διεθνής έρευνα της εφημερίδας The Guardian, σε συνεργασία με το δίκτυο Lighthouse Reports και ακαδημαϊκούς από τέσσερις ηπείρους, φέρνει για πρώτη φορά στο φως την έκταση αυτής της στρατηγικής:
• 235 αγωγές κατά πολιτικών δημόσιας υγείας (2010 - 2025)
• 75% των προσφυγών κατατέθηκαν απευθείας από εταιρείες ή εμπορικές ενώσεις
• 600 χρόνια συνολικής διάρκειας δικαστικών διαμαχών
• 38% των επώνυμων αγωγών προήλθε από μόλις 8 «κολοσσούς»
Οι οκτώ μητρικές εταιρείες που πρωτοστατούν στις δικαστικές διαμάχες είναι οι: Coca-Cola, PepsiCo, Mondelēz, Kellogg’s, Danone, Ferrero, Xignux και Heartland Food Products Group.
Χάνουν τις υποθέσεις, αλλά κερδίζουν χρόνους
Από τις υποθέσεις που έχουν ήδη τελεσιδικήσει, τα τρία τέταρτα χάθηκαν από τις εταιρείες. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο πρωταρχικός στόχος της βιομηχανίας δεν είναι πάντα η νίκη, αλλά η καθυστέρηση.
«Ακολουθούν το εγχειρίδιο της καπνοβιομηχανίας»
«Οι εταιρείες τροφίμων είναι καλά εκπαιδευμένες. Όπως ακριβώς οι καπνοβιομηχανίες μηνούσαν τις κυβερνήσεις για τα απλά πακέτα τσιγάρων, έτσι και η βιομηχανία UPF χρησιμοποιεί τα δικαστήρια ως μέσο εκφοβισμού. Όταν όλα τα άλλα αποτυγχάνουν, προσφεύγουν στη δικαιοσύνη», δηλώνει η Marion Nestle, καθηγήτρια δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (NYU).
Οι πολυετείς δικαστικοί αγώνες:
- Παραλύουν ρυθμιστικά τις κυβερνήσεις, εξαντλώντας τους πόρους και το προσωπικό των υπουργείων υγείας.
- Αποθαρρύνουν άλλες χώρες από το να θεσπίσουν παρόμοια τολμηρά μέτρα.
- Επιτείνουν την κρίση δημόσιας υγείας, κοστίζοντας δισεκατομμύρια σε υγειονομική περίθαλψη.
Η Λατινική Αμερική στο επίκεντρο της διαμάχης
Η πλειονότητα των αγωγών συγκεντρώνεται στη Λατινική Αμερική: 193 στο Μεξικό, 18 στην Κολομβία και 17 στη Βραζιλία.
Όπως εξηγεί η Katherine Shats, νομική ειδικός της UNICEF, η περιοχή αυτή ηγήθηκε παγκοσμίως στην υιοθέτηση σκληρών προειδοποιητικών σημάνσεων στα τρόφιμα, μετατρεπόμενη αυτόματα σε «πεδίο μάχης» μεταξύ δημόσιας υγείας και εταιρικών συμφερόντων.
ΚΥΡΙΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΩΝ ΑΓΩΓΩΝ
┌──────────────────────────────────────────┐
│ 1. Προειδοποιητικές ετικέτες συσκευασίας │
│ 2. Ειδικοί φόροι σε ανθυγιεινά τρόφιμα │
│ 3. Περιορισμοί στο μάρκετινγκ σε παιδιά │
└──────────────────────────────────────────┘
Τι απαντούν οι πολυεθνικές
Σε αιτήματα σχολιασμού από τον Guardian:
- Coca-Cola: Δήλωσε ότι πιστεύει στη συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων και ιδιωτικού τομέα για τους στόχους δημόσιας υγείας.
- Ferrero: Ανέφερε ότι υποστηρίζει τη μείωση της παχυσαρκίας και ότι οι προσφυγές της αφορούσαν τη «σαφήνεια στην εφαρμογή» των κανόνων και όχι την αντίθεση στους στόχους υγείας.
- Danone: Τόνισε την προσήλωσή της στον ανοιχτό διάλογο και τη δημιουργική συνεργασία με τους νομοθέτες.
- PepsiCo, Mondelēz, Kellogg’s, Xignux, Heartland: Δεν απάντησαν στο αίτημα για σχόλιο.
πηγή: Guardian