Η κυβέρνηση της Σουηδίας προωθεί μια ανανεωμένη έμφαση στα φυσικά βιβλία, το χαρτί και τα στυλό στις αίθουσες διδασκαλίας, με στόχο να αναστρέψει την πτωτική τάση των επιπέδων αλφαβητισμού των μαθητών. Ωστόσο, η στροφή αυτή προς τα αναλογικά εργαλεία έχει προκαλέσει έντονη κριτική από εταιρείες τεχνολογίας, εκπαιδευτικούς και επιστήμονες της πληροφορικής. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η απομάκρυνση από την τεχνολογία θα μπορούσε να επηρεάσει τις μελλοντικές προοπτικές απασχόλησης των μαθητών, βλάπτοντας ακόμη και την ανταγωνιστική οικονομία της σκανδιναβικής χώρας.
Σε ένα γυμνάσιο στη Νάκα, λίγο έξω από τη Στοκχόλμη, η αλλαγή είναι ήδη αισθητή. Οι μαθητές της τελευταίας τάξης βγάζουν φορητούς υπολογιστές από τις τσάντες τους μαζί με έντυπο υλικό που, όπως ομολογούν, χρησιμοποιούσαν πολύ λιγότερο πριν από μερικά χρόνια. Καθηγητές εκτυπώνουν πλέον όλα τα κείμενα των μαθημάτων, ενώ ψηφιακές πλατφόρμες μάθησης στα μαθηματικά αντικαθίστανται από διδασκαλία αποκλειστικά με βάση τα παραδοσιακά σχολικά βιβλία. Πρόκειται για μια εικόνα που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη φήμη της Σουηδίας ως μίας από τις πιο τεχνολογικά εξελιγμένες κοινωνίες της Ευρώπης.
Από την ψηφιακή πρωτοπορία στο σύνθημα «από την οθόνη στο τετράδιο»
Οι φορητοί υπολογιστές έγιναν συνήθης πρακτική στις σουηδικές αίθουσες διδασκαλίας στα τέλη της δεκαετίας του 2000. Μέχρι το 2015, περίπου το 80% των μαθητών σε δημοτικά και λύκεια είχαν ατομική πρόσβαση σε ψηφιακή συσκευή, ενώ το 2019 η υποχρεωτική χρήση tablet εντάχθηκε ακόμη και στο πρόγραμμα σπουδών των νηπιαγωγείων. Στόχος της τότε κυβέρνησης ήταν να προετοιμάσει τα παιδιά για μια όλο και πιο ψηφιακή επαγγελματική ζωή.
Η σημερινή κεντροδεξιά κυβέρνηση συνασπισμού κατευθύνει τη διδασκαλία σε εντελώς διαφορετική τροχιά. Με το ευκολομνημόνευτο σύνθημα «från skärm till pärm» (από την οθόνη στο τετράδιο), η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας επιδιώκει την πλήρη κατάργηση των οθονών στις μικρότερες ηλικίες. Στο πλαίσιο αυτό, καταργήθηκε η υποχρεωτική χρήση ψηφιακών εργαλείων στα νηπιαγωγεία, απαγορεύτηκαν τα tablet σε παιδιά κάτω των δύο ετών, ενώ θεσπίζεται καθολική απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία, ακόμη και για εκπαιδευτική χρήση.
Επενδύσεις εκατομμυρίων και νευροεπιστημονικά ευρήματα
Για την υποστήριξη της νέας πολιτικής, το κράτος έχει διαθέσει επιχορηγήσεις που ξεπερνούν τα 200 εκατομμύρια δολάρια για την αγορά σχολικών βιβλίων, ενώ για το 2028 ετοιμάζεται ένα εντελώς νέο πρόγραμμα σπουδών. Η κυβερνητική απόφαση βασίστηκε σε διαβουλεύσεις με ακαδημαϊκούς ερευνητές και νευροεπιστήμονες, οι οποίοι επισημαίνουν τους ψηφιακούς περισπασμούς εντός της τάξης. Παράλληλα, διεθνείς έρευνες υποδηλώνουν ότι η ανάγνωση σε οθόνες δυσκολεύει την επεξεργασία πληροφοριών και η εντατική χρήση τους μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εγκεφαλική ανάπτυξη των παιδιών.
Κύριος στόχος είναι η ανάκαμψη των επιδόσεων της χώρας στις διεθνείς κατατάξεις PISA. Η Σουηδία, ενώ κάποτε πρωταγωνιστούσε, είδε τις επιδόσεις των μαθητών της στην ανάγνωση και τα μαθηματικά να σημειώνουν αισθητή πτώση, με σχεδόν το 24% των 15χρονων να μην αγγίζει το βασικό επίπεδο κατανόησης κειμένου.
Ο αντίλογος της τεχνολογικής βιομηχανίας και ο φόβος για το «ψηφιακό χάσμα»
Η στροφή αυτή έχει προκαλέσει ισχυρές αναταράξεις στον επιχειρηματικό κόσμο. Η επαγγελματική ένωση Swedish Edtech Industry προειδοποιεί ότι η αναλογική εκπαίδευση αφήνει τους μαθητές απροετοίμαστους για την αγορά εργασίας, όπου εκτιμάται ότι το 90% των θέσεων θα απαιτεί προηγμένες ψηφιακές δεξιότητες. Επιπλέον, εκφράζονται φόβοι ότι η Σουηδία μπορεί να χάσει τη θέση της ως η κορυφαία ευρωπαϊκή «μήτρα» τεχνολογικών εταιρειών-μονόκερων, όπως το Spotify.
Παράλληλα, ακαδημαϊκοί προειδοποιούν για τον κίνδυνο δημιουργίας ενός «ψηφιακού χάσματος». Αν η χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης εξοβελιστεί από τα σχολεία, τα παιδιά από ευπορότερες οικογένειες που έχουν πρόσβαση σε τεχνολογία στο σπίτι θα αποκτήσουν συγκριτικό πλεονέκτημα. Παρά τις ανησυχίες, η κυβέρνηση επιμένει ότι οι βασικές δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης πρέπει να προηγούνται της εξοικείωσης με την Τεχνητή Νοημοσύνη, ενώ οι ίδιοι οι μαθητές παραμένουν διχασμένοι ανάμεσα στην ανάγκη για συγκέντρωση και την αναπόφευκτη ψηφιακή πραγματικότητα του μέλλοντος.
πηγή: bbc