Ο υπερβολικός χρόνος μπροστά από τις οθόνες επηρεάζει την ανάπτυξη και τη συναισθηματική υγεία των παιδιών εξίσου ή και περισσότερο από παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου, όπως η φτώχεια, η γονεϊκή συμπεριφορά ή ο πρόωρος τοκετός. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα μιας από τις μεγαλύτερες διεθνείς έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Pediatrics.
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής ακαδημαϊκούς από το Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά, πραγματοποίησε μια «ανασκόπηση-ομπρέλα» (umbrella review), συγκεντρώνοντας και αναλύοντας δεδομένα για περισσότερα από 2,8 εκατομμύρια παιδιά σε 64 χώρες.
Οι Επιπτώσεις στη Μαθησιακή και Γλωσσική Ανάπτυξη
Η αυξημένη χρήση ψηφιακών συσκευών —από smartphones και τηλεοράσεις μέχρι video games, social media και βιντεοκλήσεις— συνδέεται άμεσα με χαμηλότερη συνολική σχολική επίδοση και καθυστερήσεις στη γλωσσική ανάπτυξη.
Παρόλο που η ανάλυση επιμέρους μαθημάτων (όπως τα Μαθηματικά, η Ανάγνωση και οι Φυσικές Επιστήμες) δεν έδειξε άμεση αρνητική συσχέτιση, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτό πιθανότατα οφείλεται στην έλλειψη επαρκών εξειδικευμένων δεδομένων και όχι στην απουσία επιπτώσεων.
Ψυχική Υγεία και Συμπεριφορά: Οι Δύο Πλευρές του Προβλήματος
Η υψηλή «δόση» έκθεσης στις οθόνες συνδέθηκε με μια σειρά από κοινωνικοσυναισθηματικά προβλήματα, τα οποία χωρίζονται σε δύο κύριες κατηγορίες:
- Εσωτερικευμένες συμπεριφορές: Αυξημένα συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης, συναισθηματικής δυσφορίας και δυσκολίες στις σχέσεις με τους συνομιλίκους.
- Εξωτερικευμένες συμπεριφορές: Εκδηλώσεις επιθετικότητας, ξεσπάσματα και συμπτώματα που σχετίζονται με τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ/ADHD).
Τι Επισημαίνουν οι Ειδικοί: Συσχέτιση, Όχι Απαραίτητα Αιτιώδης Σχέση
Παρά την υψηλή ποιότητα της μελέτης, μέλη της επιστημονικής κοινότητας συνιστούν ψυχραιμία στην ερμηνεία των ευρημάτων.
Η Tatiana Íñiguez Berrozpe (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Σαραγόσα) υπογραμμίζει ότι η συσχέτιση μεταξύ οθονών και ψυχικής υγείας, αν και υπαρκτή, παραμένει μικρή. «Τα ευρήματα σε καμία περίπτωση δεν στηρίζουν την άποψη ότι οι οθόνες αποτελούν τη βασική αιτία της συναισθηματικής δυσφορίας των εφήβων», σημειώνει, εξηγώντας ότι οι οθόνες από μόνες τους δεν ερμηνεύουν πλήρως το πρόβλημα.
Παράλληλα, η Esther van Sluijs (Καθηγήτρια Επιδημιολογίας της Συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο του Loughborough) επισημαίνει έναν σημαντικό περιορισμό: η έρευνα εξέτασε τη συνολική χρήση οθονών και δεν μπόρεσε να διαχωρίσει τις επιδράσεις ανάλογα με το είδος της δραστηριότητας (π.χ. εκπαιδευτική χρήση έναντι παθητικού scrolling στα social media).
Παρά τους περιορισμούς, η διεθνής επιστημονική ομάδα καταλήγει στο ότι ο χρόνος οθόνης αποτελεί έναν τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου, έναν τομέα, δηλαδή, όπου οι γονείς και η πολιτεία μπορούν να παρέμβουν άμεσα για να προστατεύσουν την ευημερία των παιδιών.
πηγή: Guardian