Η προληπτική εξέταση (screening) για τον καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου και του προστάτη έχει σώσει εκατομμύρια ζωές παγκοσμίως τις τελευταίες δεκαετίες. Ωστόσο, στον καρκίνο του πνεύμονα, τον πιο θανατηφόρο παγκοσμίως, ο προληπτικός έλεγχος δεν είχε μέχρι σήμερα την ίδια επιτυχία.
Ο λόγος; Οι τρέχουσες ιατρικές συστάσεις βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά στο ιστορικό καπνίσματος. Πλέον, όμως, είναι σαφές ότι γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες παίζουν εξίσου καθοριστικό ρόλο, αφήνοντας ανυπεράσπιστες πολλές ευάλωτες ομάδες.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε το περιοδικό Time:
- Έως και το 65% των ατόμων που διαγιγνώσκονται με καρκίνο του πνεύμονα δεν πληρούν τα σημερινά κριτήρια για προληπτικό έλεγχο.
- Το 10% με 20% των ασθενών δεν έχουν καπνίσει ποτέ στη ζωή τους.
Η μελέτη-ορόσημο του ΠΟΥ: 13 πρωτεΐνες-κλειδιά
Η λύση στο τυφλό αυτό σημείο της ιατρικής φαίνεται πως βρίσκεται σε μια απλή εξέταση αίματος. Μια νέα, επαναστατική μελέτη του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), ο οποίος αποτελεί τμήμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό JAMA και παρουσιάστηκε στο Διεθνές Συνέδριο της Αμερικανικής Θωρακικής Εταιρείας στο Ορλάντο, έδειξε ότι η παρακολούθηση συγκεκριμένων βιοδεικτών στο αίμα μπορεί να αλλάξει ριζικά το ποσοστό έγκαιρης διάγνωσης.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τους Mattias Johansson και Hilary Robbins:
- Ξεκίνησαν αναλύοντας περισσότερες από 1.200 πρωτεΐνες που σχετίζονται με τον καρκίνο.
- Περιόρισαν τη λίστα σε 13 συγκεκριμένες πρωτεΐνες, εξετάζοντας δεδομένα από χιλιάδες καπνιστές και πρώην καπνιστές.
- Ανέλυσαν δείγματα αίματος που είχαν δοθεί πριν οι ασθενείς νοσήσουν και τους παρακολούθησαν σε βάθος τριετίας.
Το εντυπωσιακό αποτέλεσμα: Αυτό το «κοκτέιλ» των 13 πρωτεϊνών κατάφερε να εντοπίσει με ακρίβεια το 85% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα σε καπνιστές. Το ποσοστό αυτό είναι δραματικά υψηλότερο από το 63% που ανιχνεύουν τα σημερινά κλασικά κριτήρια ελέγχου.
«Έξυπνος» έλεγχος αντί για περιττές ακτινοβολίες
Οι επικεφαλής της έρευνας ξεκαθαρίζουν ότι ο στόχος της αιματολογικής εξέτασης δεν είναι να καταργήσει τις αξονικές τομογραφίες θώρακος χαμηλής δόσης (LDCT). Οι αξονικές είναι αποτελεσματικές, αλλά παραμένουν ακριβές και, αν εφαρμοστούν αλόγιστα σε μαζικό πληθυσμό, εκθέτουν τους ανθρώπους σε περιττή ακτινοβολία.
«Αυτή η εξέταση μάς επιτρέπει να εντοπίσουμε με ακρίβεια ποια άτομα διατρέχουν πραγματικά υψηλό κίνδυνο. Πρόκειται ουσιαστικά για μια πιο έξυπνη προσέγγιση στον προληπτικό έλεγχο, ώστε να εστιάζουμε σε όσους πρόκειται να ωφεληθούν και να αποφεύγουμε την ταλαιπωρία ατόμων που δεν το έχουν ανάγκη», εξηγεί ο Mattias Johansson.
Ελπίδα και για τους μη καπνιστές
Αν και η συγκεκριμένη μελέτη επικεντρώθηκε σε καπνιστές, η επιστημονική ομάδα επισημαίνει ότι η ίδια ακριβώς στρατηγική μπορεί σύντομα να επεκταθεί και στους μη καπνιστές.
Με τη βοήθεια της συγκεκριμένης αιματολογικής εξέτασης, οι γιατροί θα μπορούν να εντοπίζουν έγκαιρα εκείνους τους ανθρώπους που, λόγω περιβάλλοντος ή γονιδίων, κινδυνεύουν άμεσα, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σωτηρία χιλιάδων ασθενών που σήμερα η ιατρική απλώς «προσπερνά».