Για τους περισσότερους ανθρώπους, μια αλλαγή στο πρόγραμμα μπορεί να είναι απλώς μια μικρή αναστάτωση. Για ένα αυτιστικό άτομο, όμως, ακόμη και κάτι φαινομενικά ασήμαντο, ένα σχέδιο που ακυρώνεται, μια διαφορετική διαδρομή, μια απρόσμενη επίσκεψη, μπορεί να προκαλέσει έντονο άγχος ή αποδιοργάνωση.
Η ανάγκη για σταθερότητα, ρουτίνα και προβλεψιμότητα αποτελεί συχνό χαρακτηριστικό του αυτισμού. Η δυσκολία δεν αφορά απαραίτητα την ίδια την αλλαγή, αλλά την αβεβαιότητα που τη συνοδεύει: Τι θα γίνει τώρα; Τι περιμένουν από εμένα; Κι αν κάτι πάει στραβά; Έρευνες σε αυτιστικούς ενήλικες έχουν συνδέσει την αυξημένη δυσανεξία στην αβεβαιότητα με το άγχος, την αισθητηριακή ευαισθησία και την ανάγκη για «το ίδιο» και το προβλέψιμο.
Γι’ αυτό η ρουτίνα δεν είναι απλώς «συνήθεια». Μπορεί να λειτουργεί ως ένα σταθερό πλαίσιο μέσα σε έναν απρόβλεπτο κόσμο. Όταν αυτό το πλαίσιο διαταράσσεται, χρειάζεται χρόνος για να δημιουργηθεί ένα νέο.
Η προσαρμογή στις αλλαγές φαίνεται να γίνεται ευκολότερη όταν υπάρχει χρόνος για προετοιμασία, σαφής ενημέρωση και ένα αίσθημα συνέχειας. Η ύπαρξη γνώριμων στοιχείων μέσα σε μια νέα συνθήκη μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς, μειώνοντας την αβεβαιότητα που συχνά συνοδεύει το απρόβλεπτο. Ακόμη και όταν μια κατάσταση αλλάζει, το γεγονός ότι κάποια πράγματα παραμένουν σταθερά μπορεί να προσφέρει μια αίσθηση ασφάλειας και ελέγχου.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ρουτίνα, οι γνώριμες δραστηριότητες και οι προσωπικοί τρόποι αισθητηριακής ρύθμισης δεν αποτελούν απλώς συνήθειες. Μπορούν να λειτουργούν ως σταθερά σημεία μέσα στην καθημερινότητα, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας.
Τελικά, ίσως το ζητούμενο δεν είναι η πλήρης εξοικείωση με την αλλαγή. Είναι η δυνατότητα να υπάρχει αρκετή ασφάλεια και προβλεψιμότητα, ώστε ακόμη και κάτι απρόσμενο να μπορεί να γίνει σταδιακά διαχειρίσιμο.
Γιατί τελικά ο στόχος δεν είναι να αγαπήσει κανείς την αλλαγή. Είναι να μπορεί να την αντιμετωπίζει χωρίς να αισθάνεται ότι χάνει όλο τον έλεγχο.