Υπάρχουν κάποιες μέρες μέσα στον χρόνο που μοιάζουν να κουβαλούν μια διαφορετική σιωπή. Η Μεγάλη Παρασκευή είναι μία από αυτές. Οι καμπάνες χτυπούν πένθιμα, οι δρόμοι μυρίζουν λουλούδια από τον στολισμένο Επιτάφιο και η ατμόσφαιρα έχει εκείνη τη γλυκιά κατάνυξη που, ακόμα κι αν είσαι παιδί, τη νιώθεις χωρίς να χρειάζεται να στην εξηγήσουν.
Κι ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο όμορφο με τις παραδόσεις: δεν είναι μόνο όσα κάνουμε, αλλά όσα νιώθουμε μαζί.
Για μια οικογένεια με παιδιά, η Μεγάλη Παρασκευή μπορεί να γίνει κάτι πολύ περισσότερο από μια «υποχρέωση» του Πάσχα. Μπορεί να γίνει μια ευκαιρία για μοίρασμα, για ιστορίες από τη γιαγιά, για μικρές τελετουργίες που θα μείνουν χαραγμένες στη μνήμη των παιδιών όταν μεγαλώσουν.
Όταν τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από τη συμμετοχή
Τα παιδιά δεν θυμούνται πάντα τα λόγια μας. Θυμούνται όμως τις εικόνες.
Θυμούνται τα λουλούδια που κράτησαν στα μικρά τους χέρια για να στολίσουν τον Επιτάφιο. Θυμούνται τη μαμά να τους ψιθυρίζει γιατί σήμερα μιλάμε πιο σιγά. Θυμούνται το χέρι του μπαμπά στην περιφορά, τα αναμμένα κεράκια, τις γιαγιάδες που σταυροκοπιούνται όταν περνά ο Επιτάφιος. Αυτές είναι οι στιγμές που δίνουν νόημα στην παράδοση.
Δεν χρειάζεται να εξηγήσουμε στα παιδιά τη Μεγάλη Παρασκευή με «μεγάλες» έννοιες. Αρκεί να τα αφήσουμε να τη ζήσουν.
• Να βοηθήσουν να διαλέξουμε λουλούδια.
•Να φτιάξουν ένα μικρό στεφανάκι στο σπίτι.
• Να ανάψουν το κερί τους με προσοχή.
• Να περπατήσουν μαζί μας στην περιφορά.
Μέσα από αυτές τις μικρές κινήσεις, τα παιδιά νιώθουν ότι ανήκουν σε κάτι μεγαλύτερο: στην οικογένεια, στη γειτονιά, στην παράδοση.
Οι οικογενειακές ιστορίες που κρατούν ζωντανά τα έθιμα
Η Μεγάλη Παρασκευή είναι ίσως η πιο όμορφη στιγμή για να ανοίξουν οι οικογενειακές αφηγήσεις.
Επιτάφιος τη Μεγάλη Παρασκευή στην Κέρκυρα
«Όταν ήμουν μικρή, πηγαίναμε με τη μαμά μου να μαζέψουμε βιολέτες για τον Επιτάφιο».
«Στο χωριό, περνούσε ο Επιτάφιος από κάθε γειτονιά».
«Η γιαγιά νήστευε όλη μέρα και το βράδυ μας έδινε ψωμί με ελιές».
Αυτές οι μικρές ιστορίες είναι που χτίζουν τη σχέση των παιδιών με τις ρίζες τους. Δεν είναι απλώς θρησκευτικά έθιμα. Είναι οικογενειακή μνήμη. Είναι ο τρόπος που ένα παιδί νιώθει πως ανήκει σε μια αλυσίδα αγάπης που συνεχίζεται από γενιά σε γενιά.
Δημιουργικές ιδέες για να μπουν τα παιδιά στο κλίμα
Αν έχεις μικρά παιδιά, μπορείς να κάνεις τη μέρα πιο βιωματική με απλές δραστηριότητες:
- να φτιάξετε μαζί χάρτινα λουλούδια για έναν «παιδικό Επιτάφιο»
- να ζωγραφίσουν τις καμπάνες, τα κεριά και τα ανοιξιάτικα λουλούδια
- να περπατήσετε μέχρι την εκκλησία της γειτονιάς και να μιλήσετε για το έθιμο
- να ακούσουν από τον παππού ή τη γιαγιά πώς περνούσαν εκείνοι τη μέρα όταν ήταν παιδιά
Έτσι η Μεγάλη Παρασκευή δεν γίνεται μια μέρα «μην κάνεις φασαρία», αλλά μια μέρα γεμάτη νόημα και τρυφερότητα.
Οι παραδόσεις που γίνονται ασφάλεια
Σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα, τα παιδιά έχουν ανάγκη από σταθερές. Από επαναλαμβανόμενες στιγμές που τους δίνουν αίσθηση συνέχειας.
• Η βόλτα στην περιφορά.
• Το κερί στο χέρι.
• Η επιστροφή στο σπίτι με ηρεμία.
• Το οικογενειακό τραπέζι λίγο πιο λιτό.
• Η ίδια μυρωδιά από λουλούδια κάθε χρόνο.
Όλα αυτά είναι πολύ περισσότερα από έθιμα. Είναι η αίσθηση ότι «κάθε χρόνο το ζούμε μαζί». Και αυτή η αίσθηση είναι που χτίζει την πιο γλυκιά παιδική ασφάλεια.
Ίσως τελικά αυτό να είναι το πραγματικό δώρο της Μεγάλης Παρασκευής μέσα στην οικογένεια: να θυμίζει στα παιδιά πως οι πιο βαθιές αξίες περνούν μέσα από τις στιγμές που μοιραζόμαστε.