Τις τελευταίες εβδομάδες, οι οθόνες μας γέμισαν με την εικόνα ενός μικροσκοπικού πιθήκου που περιφέρεται ολομόναχος σε έναν ζωολογικό κήπο της Ιαπωνίας, σφίγγοντας στην αγκαλιά του ένα λούτρινο παιχνίδι. Η ιστορία του Punch, που εγκαταλείφθηκε από τη μητέρα του λίγο μετά τη γέννησή του, προκάλεσε κύματα θλίψης, αλλά και πολλά ερωτήματα: Γιατί μια μητέρα εγκαταλείπει το μικρό της;
Η μητρότητα δεν είναι πάντα «αυτόματη»
Σύμφωνα με την ειδικό πρωτευματολόγο Άλισον Μπέχι, η εγκατάλειψη νεογνών στους μακάκους είναι σπάνια, αλλά εξηγήσιμη. Στην περίπτωση του Punch, συνέτρεξαν δύο καθοριστικοί παράγοντες που θα μπορούσαν να συμβούν σε οποιοδήποτε έμβιο ον:
Η απειρία: Η μητέρα του Punch ήταν «πρωτάρα». Χωρίς προηγούμενη εμπειρία, το ένστικτο της φροντίδας μπορεί μερικές φορές να «μπλοκάρει».
Το εξωτερικό στρες: Ο Punch γεννήθηκε εν μέσω ενός ακραίου καύσωνα. Όταν το περιβάλλον γίνεται απειλητικό για την ίδια την επιβίωση της μητέρας, η φύση την ωθεί να δώσει προτεραιότητα στη δική της υγεία, ώστε να μπορέσει να αναπαραχθεί ξανά στο μέλλον υπό καλύτερες συνθήκες.
«Σε συνθήκες πίεσης, μια μητέρα μπορεί να δώσει προτεραιότητα στη δική της επιβίωση, αν κρίνει ότι η επιβίωση του μικρού της είναι επισφαλής.»
Το λούτρινο ως «σανίδα σωτηρίας»
Η εικόνα του Punch με το λούτρινο δεν είναι απλώς «γλυκιά»· είναι ζωτικής σημασίας για την ψυχική του υγεία. Οι μακάκοι γεννιούνται με την ανάγκη να προσκολλώνται στο σώμα της μητέρας τους. Αυτή η επαφή τους προσφέρει μυϊκή ενδυνάμωση, αλλά κυρίως συναισθηματική ασφάλεια.
Χωρίς μητέρα, οι φροντιστές τού έδωσαν ένα λούτρινο παιχνίδι για να λειτουργήσει ως «φιγούρα προσκόλλησης». Αυτό το αντικείμενο είναι το μοναδικό του καταφύγιο στον σκληρό κοινωνικό κόσμο των πιθήκων, όπου η ιεραρχία είναι αυστηρή και οι μεγαλύτεροι πίθηκοι συχνά δείχνουν επιθετικότητα στους νεότερους.
Είναι τελικά «bullying»;
Πολλοί χρήστες του διαδικτύου εξοργίστηκαν βλέποντας τον Punch να σπρώχνεται από μεγαλύτερους πιθήκους. Ωστόσο, οι επιστήμονες διευκρινίζουν: δεν πρόκειται για εκφοβισμό, αλλά για τη φυσιολογική (αν και σκληρή) κοινωνική ζωή των μακάκων.
Το πρόβλημα για τον Punch δεν είναι η επιθετικότητα των άλλων, αλλά η απουσία της μητέρας του, η οποία θα έπρεπε να τον διδάξει τις «υποτακτικές» συμπεριφορές που απαιτούνται για να επιβιώσει στην ομάδα. Χωρίς αυτό το «σχολείο», η κοινωνική του ένταξη θα είναι μια μεγάλη πρόκληση.
Το μάθημα πίσω από το viral
Η ιστορία του Punch μας θυμίζει κάτι πολύ σημαντικό που ισχύει και για εμάς τους ανθρώπους:
- Η υποστήριξη είναι το παν: Μια μητέρα (άνθρωπος ή ζώο) που βρίσκεται υπό πίεση και χωρίς βοήθεια, μπορεί να λυγίσει.
- Η ανάγκη για σύνδεση είναι πρωταρχική: Το «κράτημα» και η αγκαλιά είναι εξίσου σημαντικά με την τροφή για την ανάπτυξη ενός βρέφους.
- Τα ζώα δεν είναι παιχνίδια: Όσο χαριτωμένος κι αν είναι ο Punch τώρα, σε τέσσερα χρόνια θα είναι ένας ενήλικος πίθηκος με σύνθετες ανάγκες. Οι πίθηκοι ανήκουν στη φύση και στην ομάδα τους, όχι σε σπίτια ως κατοικίδια.
Ο Punch συνεχίζει να παλεύει για τη θέση του στον κόσμο, έχοντας πάντα αγκαλιά τον πάνινο φίλο του, θυμίζοντάς μας ότι η ανάγκη να ανήκεις κάπου είναι η ισχυρότερη δύναμη στη φύση.