Πολλοί άνθρωποι έχουν βιώσει στιγμές όπου, παρά τις δυσκολίες, νιώθουν ξαφνικά μεγαλύτερη ηρεμία, διαύγεια και συμπόνια απέναντι στον εαυτό τους και τους άλλους. Σύμφωνα με το μοντέλο Internal Family Systems (IFS), αυτή η κατάσταση ονομάζεται Εαυτός (Self) και δεν αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι της προσωπικότητάς μας, αλλά μια εσωτερική κατάσταση ισορροπίας που μας επιτρέπει να σχετιζόμαστε με όλα τα «μέρη» του εαυτού μας με κατανόηση και αποδοχή.
Η θεωρία του IFS υποστηρίζει ότι όλοι διαθέτουμε διαφορετικά εσωτερικά κομμάτια, τα οποία αναπτύχθηκαν για να μας προστατεύσουν από δύσκολες εμπειρίες ή συναισθηματικές πληγές. Κάποια μπορεί να είναι επικριτικά, άλλα αγχώδη ή υπερπροστατευτικά. Ο Εαυτός, όμως, λειτουργεί σαν ένας εσωτερικός ηγέτης που μπορεί να τα ακούσει χωρίς να τα κρίνει.
Η σύγχρονη νευροεπιστήμη φαίνεται να υποστηρίζει αυτή την ιδέα. Ο εγκέφαλος προσπαθεί συνεχώς να προβλέπει τι πρόκειται να συμβεί, ώστε να μειώνει την αβεβαιότητα και να εξοικονομεί ενέργεια. Όταν όμως παραμένει υπερβολικά προσκολλημένος στις παλιές του πεποιθήσεις ή, αντίθετα, κατακλύζεται από νέες πληροφορίες, δυσκολεύεται να προσαρμοστεί. Αντίθετα, όταν βρίσκεται σε κατάσταση ισορροπίας, γίνεται πιο ευέλικτος, ανοιχτός στη μάθηση και ικανός να διαχειρίζεται την αβεβαιότητα χωρίς φόβο.
Σε αυτή την κατάσταση αναδύονται φυσικά χαρακτηριστικά όπως η περιέργεια, η ψυχραιμία, η διαύγεια, η δημιουργικότητα, η αυτοπεποίθηση, η συμπόνια και η σύνδεση με τους άλλους. Δεν πρόκειται για δεξιότητες που «αποκτούμε», αλλά για ποιότητες που γίνονται πιο προσβάσιμες όταν το νευρικό μας σύστημα λειτουργεί με ισορροπία.
Η σύνδεση της νευροεπιστήμης με το IFS δεν επιχειρεί να εξηγήσει πλήρως την ανθρώπινη εμπειρία. Προσφέρει όμως μια ενδιαφέρουσα επιστημονική οπτική, δείχνοντας ότι η εσωτερική ηρεμία και η αυτοσυμπόνια δεν είναι αφηρημένες έννοιες, αλλά συνδέονται με τον τρόπο που ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται την πραγματικότητα.