Ο γιος μου ανοίγει το βιβλίο. Κοιτάει λίγο τη σελίδα. Μετά πιάνει το κινητό.
Σε λιγότερο από τρία λεπτά, έχει ήδη χαθεί. Άλλο app, άλλο βίντεο, άλλο ερέθισμα. Κι εγώ από δίπλα να αναρωτιέμαι: γιατί δεν μπορεί να συγκεντρωθεί; Γιατί δεν προσπαθεί;
Μέχρι που έπεσα πάνω σε ένα βίντεο από έναν φοιτητή στο Instagram.
Δεν είχε τίποτα εντυπωσιακό. Ένα γραφείο. Ένα τετράδιο. Ένας φοιτητής που διάβαζε χωρίς μουσικές, χωρίς εφέ, χωρίς «κοίτα τη ζωή μου». Μόνο ρουτίνα. Ξυπνάει, διαβάζει, επαναλαμβάνει. Κάθε μέρα.
Και για κάποιο λόγο, σταμάτησα να σκρολάρω.
Γιατί αυτό που έβλεπα δεν ήταν απλώς ένα ακόμα βίντεο. Ήταν κάτι που σπάνια βλέπουμε πια: τη διαδικασία. Όχι το αποτέλεσμα, όχι την επιτυχία τη δουλειά που προηγείται από όλα αυτά.
Και τότε μου ήρθε μια σκέψη που δεν ήταν και τόσο άνετη: ίσως το πρόβλημα δεν είναι ότι τα παιδιά μας δεν προσπαθούν. Ίσως είναι ότι δεν έχουν δει αρκετά πώς μοιάζει πραγματικά η προσπάθεια.
Τα παιδιά σήμερα δεν είναι τεμπέλικα
Είναι εύκολο να το πούμε αυτό. Αλλά αν το σκεφτούμε πιο προσεκτικά, μεγαλώνουν σε έναν κόσμο που λειτουργεί τελείως αλλιώς από τον δικό μας.
Όλα είναι άμεσα. Ένα scroll και έχεις καινούργιο περιεχόμενο. Ένα tap και έχεις ανταμοιβή. Όταν όλα γύρω σου κινούνται τόσο γρήγορα, πώς να αντέξεις κάτι που θέλει χρόνο; Κάτι που δεν σου δίνει τίποτα πίσω τουλάχιστον όχι αμέσως;
Δεν είναι θέμα χαρακτήρα. Είναι θέμα περιβάλλοντος.
Το πρόβλημα δεν είναι τα παιδιά είναι τα πρότυπα
Στα social media, τα παιδιά μας βλέπουν συνεχώς το ίδιο: το αποτέλεσμα. Τον επιτυχημένο. Το ταξίδι. Το «τα κατάφερα».
Αυτό που δεν βλέπουν σχεδόν ποτέ είναι οι ώρες πίσω από αυτό. Η βαρετή επανάληψη. Οι μέρες που δεν έχεις διάθεση αλλά συνεχίζεις.
Γι’ αυτό και εκείνο το βίντεο ξεχώρισε. Έδειχνε κάτι απλό, αλλά σπάνιο: έναν νέο άνθρωπο που κάθεται και κάνει αυτό που πρέπει, χωρίς να το ωραιοποιεί. Και συνειδητοποίησα πόσο πολύ λείπει αυτό από τα παιδιά μας.
Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς ως γονείς
Όχι, η λύση δεν είναι να πάρουμε τα κινητά. Ούτε να γίνουμε πιο αυστηροί.
Ίσως η αλλαγή να είναι πιο μικρή αλλά πιο ουσιαστική.
Να αλλάξουμε τον τρόπο που μιλάμε για την προσπάθεια. Αντί για «μπράβο, πήρες καλό βαθμό», να πούμε: «μπράβο που κάθισες να διαβάσεις, ακόμα κι όταν δεν είχες καμία διάθεση».
Ακούγεται μικρό. Για ένα παιδί, είναι τεράστιο. Γιατί έτσι μαθαίνει ότι αξία δεν έχει μόνο το αποτέλεσμα έχει και αυτό που προηγήθηκε.
Και κάτι ακόμα που ξεχνάμε
Τα παιδιά δεν ακούν τόσο αυτά που λέμε. Βλέπουν αυτά που κάνουμε.
Βλέπουν αν εμείς επιμένουμε σε κάτι δύσκολο. Αν μαθαίνουμε κάτι καινούργιο. Αν αποτυγχάνουμε και συνεχίζουμε.
Γιατί η αλήθεια είναι απλή: η αυτοπεποίθηση δεν χτίζεται όταν όλα είναι εύκολα. Χτίζεται όταν κάτι είναι δύσκολο και δεν τα παρατάς.
Το πιο σημαντικό «μάθημα»
Όταν ένα παιδί προσπαθήσει για κάτι και τελικά τα καταφέρει, νιώθει κάτι που καμία οθόνη δεν μπορεί να του δώσει: ότι μπορεί. Ότι είναι ικανό. Ότι άξιζε τον κόπο.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο σημαντικό που μπορούμε να του μάθουμε όχι να πετύχει, αλλά να μείνει λίγο παραπάνω εκείνη τη στιγμή που όλα μέσα του θέλουν να τα παρατήσει.
Κάποιες φορές αυτό το μάθημα δεν θα έρθει από εμάς. Μπορεί να έρθει από ένα απλό βίντεο από έναν φοιτητή που κάθεται σε ένα γραφείο και διαβάζει.
Και, παραδόξως, αυτό μπορεί να είναι ακριβώς αυτό που χρειάζονται να δουν.