Μερικοί καρχαρίες της Γροιλανδίας που κολυμπούν σήμερα στους ωκεανούς μπορεί να ήταν σύγχρονοι του Σαίξπηρ. Με μια καρδιά γεμάτη ουλές που χτυπά σιωπηλά εδώ και αιώνες και όραση που δεν εξασθενεί, αυτός ο καρχαρίας των βαθιών υδάτων αψηφά τους κανόνες της βιολογίας και τη φθορά που φέρνει η γήρανση.
Τα νεκρά θαλάσσια ζώα συχνά ξεβράζονται στη δυτική ακτή της Ιρλανδίας, μια περιοχή που μαστίζεται από τις ατλαντικές καταιγίδες. Όμως, τον Απρίλιο του 2026, μια ομάδα ερευνητών και εθελοντών στάθηκε στη συννεφιασμένη ακτή της κομητείας Σλίγκο, αντικρίζοντας ένα θέαμα που δεν είχε καταγραφεί ποτέ ξανά εκεί: έναν νεκρό καρχαρία της Γροιλανδίας.
Ένας «έφηβος» 150 ετών
Κρίνοντας από το μέγεθός του —μήκους περίπου 3 μέτρων— το γκρι-μπεζ ζώο που κοιτόταν στις παλιρροιακές πεδιάδες ήταν άνω των 150 ετών. Θα είχε γεννηθεί την εποχή της βασίλισσας Βικτώριας και του Αβραάμ Λίνκολν, όταν τα τριμάστα ιστιοφόρα διέσχιζαν τις θάλασσες και το αυτοκίνητο δεν είχε καν εφευρεθεί.
Κι όμως, για τα δεδομένα του καρχαρία της Γροιλανδίας, η ηλικία αυτή θεωρείται σχεδόν… νεανική.
«Είναι πραγματικά κρίμα. Αυτός ο καρχαρίας χρειάστηκε 150 χρόνια για να φτάσει στο σημείο όπου θα μπορούσε να αναπαραχθεί και να συμβάλει στην ανάκαμψη του πληθυσμού — και τελικά δεν είχε καν την ευκαιρία», εξηγεί η Εμιλί Ντε Λους (Emilie De Loose), θαλάσσια βιολόγος στην Irish Whale and Dolphin Group.
Ο καρχαρίας της Γροιλανδίας, το μακροβιότερο σπονδυλωτό στον πλανήτη, μπορεί να φτάσει σε ηλικία 300 έως 500 ετών.
«Όλοι μας μείναμε άναυδοι», προσθέτει η De Loose. «Είναι συγκλονιστικό να σκέφτεσαι πόσο καιρό έζησε αυτό το ζώο και τι μπορεί να έχει δει μέσα στους αιώνες».
Η γιγαντιαία επιχείρηση μεταφοράς και η νεκροψία
Παρά τη θλίψη για την απώλεια του ζώου, η εκβράση αυτή προσέφερε στους επιστήμονες μια ανεκτίμητη ευκαιρία να μελετήσουν ένα είδος που καλύπτεται από πέπλο μυστηρίου.
«Υπάρχει κάτι πολύ οικείο στο να εργάζεσαι με νεκρά ζώα, γιατί γνωρίζεις το είδος σε βάθος. Τα νεκρά ζώα μπορούν να μας πουν πολλά για τα ζωντανά», αναφέρει η Jasmine Stavenow Jerremalm, διδακτορική ερευνήτρια θαλάσσιας οικολογίας στο University College Cork.
Η πρώτη μεγάλη πρόκληση ήταν η μεταφορά. Οι καρχαρίες της Γροιλανδίας είναι από τους μεγαλύτερους στον κόσμο (φτάνουν έως και τα 5 μέτρα), ενώ το συγκεκριμένο δείγμα ζύγιζε πάνω από 200 κιλά.
- Η ομάδα κάλυψε αρχικά το σώμα με φύκια για να το προστατεύσει από τους γλάρους.
- Την επόμενη ημέρα, υπό την επίβλεψη του Εθνικού Μουσείου της Ιρλανδίας, ειδικός γερανός το ανέβασε σε φορτηγό με προορισμό ένα περιφερειακό κτηνιατρικό εργαστήριο.
Εξαιτίας της ακραίας μακροζωίας του ζώου, η νεκροψία απαίτησε αυστηρά μέτρα ασφαλείας, ειδικές φόρμες και μάσκες. «Όταν ένα ζώο έχει ζήσει εκατοντάδες χρόνια, μπορεί να φέρει στο σώμα του αρχαία βακτήρια ή ιούς. Έπρεπε να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί», σημειώνει η Stavenow Jerremalm.
Κυνηγοί των παγωμένων βυθών
Οι επιστήμονες προσπαθούν ακόμη να κατανοήσουν πώς αυτοί οι καρχαρίες καταφέρνουν να επιβιώνουν για τόσους αιώνες.
- Βραδεία ζωή: Είναι αργοκίνητα, μοναχικά πλάσματα που ζουν στα παγωμένα νερά του Βόρειου Ατλαντικού και της Αρκτικής (Γροιλανδία, Καναδάς, Ισλανδία).
- Φυσικό… αντιψυκτικό: Το σώμα τους περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις χημικών ουσιών που λειτουργούν ως αντιψυκτικό για να μην παγώνουν στο αρκτικό ψύχος. Η παρενέργεια αυτού του μηχανισμού είναι ότι η σάρκα τους είναι δηλητηριώδης.
- Η τακτική του κυνηγιού: Τρέφονται κυρίως με πτώματα, αλλά είναι επίσης ικανοί να «ρουφούν» ολόκληρα θηράματα (όπως φώκιες) με μια ισχυρή αναρρόφηση, επιτιθέμενοι συχνά σε ζώα που κοιμούνται ή είναι τραυματισμένα στον πάγο.
«Για έναν τόσο μεγάλο καρχαρία με ευρεία κατανομή, είναι εκπληκτικό το πόσο λίγα πράγματα γνωρίζουμε ακόμα για αυτόν», καταλήγει η θαλάσσια ερευνήτρια Μπριν Ντέβαϊν (Brynn Devine).
Κάθε νέο εύρημα, όπως αυτό της Ιρλανδίας, προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της ζωής του πιο αιωνόβιου κατοίκου των ωκεανών μας.
πηγή: BBC