Αν ολόκληρη μια χώρα βγει στους δρόμους για να γιορτάσει μια ιστορική αθλητική επιτυχία, σημαίνει αυτό αυτόματα ότι θα καταγραφεί εκτόξευση των γεννήσεων εννέα μήνες αργότερα; Πρόκειται για μια θεωρία που επιστρέφει με μαθηματική ακρίβεια στο προσκήνιο μετά από κάθε μεγάλο Παγκόσμιο Κύπελλο. Μια προσεκτική ματιά στα επίσημα στατιστικά στοιχεία, στις καταγραφές των μαιευτηρίων και στις δημογραφικές έρευνες αποκαλύπτει πόση αλήθεια κρύβεται πίσω από αυτό το γοητευτικό, καλοκαιρινό παραμύθι.
Το σκηνικό είναι πλέον κλασικό: στις 13 Ιουλίου 2014, η Γερμανία στέφεται παγκόσμια πρωταθλήτρια στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Ο Μάριο Γκέτσε σκοράρει στο 113ο λεπτό της παράτασης, διαμορφώνοντας το τελικό 1–0 εναντίον της Αργεντινής. Εκατομμύρια άνθρωποι ξεχύνονται στους δρόμους, στα μπαλκόνια και στις ζώνες οπαδών (fan zones), ενώ περισσότεροι από 30 εκατομμύρια τηλεθεατές παρακολουθούν τον θρίαμβο από τις οθόνες τους.
Σχεδόν αμέσως, γεννήθηκε το ερώτημα: Είναι δυνατόν μια τόσο καθολική κατάσταση εθνικής ευφορίας να μην αφήσει το αποτύπωμά της στα ληξιαρχεία της χώρας;
Τα γκολ για τη Γερμανία σημαίνουν μωρά για τη Σαξονία!
Πριν ακόμα ακουστεί το σφύριγμα της λήξης στη Βραζιλία, ο Alexander Krauß, ειδικός σε θέματα οικογενειακής πολιτικής της Σαξονίας (CDU), είχε σπεύσει να προβλέψει ένα επικείμενο «μωρουδιακό μπουμ». Μιλώντας στην εφημερίδα Bild, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά:
«Όταν η μπάλα κυλά, η διάθεση είναι ανεβασμένη όχι μόνο μπροστά στην τηλεόραση, αλλά και στο κρεβάτι. Τα γκολ για τη Γερμανία σημαίνουν μωρά για τη Σαξονία!»
Η θεωρία αυτή επρόκειτο να τεθεί υπό το αυστηρό πρίσμα των δεδομένων την άνοιξη του 2015, ακριβώς εννέα μήνες μετά τον τελικό του Ρίο.
Η προσδοκία αυτή, βέβαια, δεν ήταν πρωτοφανής. Η ιστορία των «μωρών του ποδοσφαίρου» είχε ξεκινήσει ήδη από το Μουντιάλ του 2006, το αυθεντικό «καλοκαιρινό παραμύθι» (Sommermärchen) της Γερμανίας. Η δημοσιογράφος Λένα Κάσελ αναπολεί εκείνη την περίοδο ως μια φάση απόλυτης «συναισθηματικής χαλάρωσης» για ολόκληρο το έθνος.
Τον Φεβρουάριο του 2007, η Frankfurter Allgemeine Zeitung έκανε λόγο για ένα «χειμερινό παραμύθι» που διαδέχθηκε το καλοκαιρινό. Τα μαθήματα προετοιμασίας για τον τοκετό ήταν κατάμεστα και τα μαιευτήρια λειτουργούσαν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους. Το περιοδικό Stern ενίσχυσε τον μύθο, αναφέροντας ότι η κλινική «Ασκληπιός» στο Αμβούργο κατέγραψε 10% αύξηση στις γεννήσεις τον Μάρτιο του 2007. Αντίστοιχα, στο Βερολίνο ο αριθμός των μηνιαίων γεννήσεων ανέβηκε από τις 2.400 στις 2.800, ενώ τα νοσοκομεία Vivantes και οι υπηρεσίες της Κολωνίας παρουσίασαν διψήφια ποσοστά ανόδου. Το 2015, η ιστορία επαναλήφθηκε στα πρωτοσέλιδα μεμονωμένων «μωρών του Παγκοσμίου Κυπέλλου».
Η σκληρή γλώσσα των δεδομένων και των τεστ εγκυμοσύνης
Αν η νίκη του 2014 είχε πράγματι οδηγήσει σε έξαρση των συλλήψεων, η τάση θα έπρεπε να είχε γίνει ορατή πολύ πριν από τον τοκετό, στα στοιχεία των ασφαλιστικών ταμείων, στις πωλήσεις των τεστ εγκυμοσύνης και στο εμπόριο βρεφικών ειδών. Ωστόσο, έρευνα του περιοδικού WirtschaftsWoche διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε κανένα απολύτως χειροπιαστό στοιχείο.
Μεγάλα ασφαλιστικά ταμεία, όπως η Barmer GEK και η Techniker Krankenkasse, δήλωσαν αδυναμία να εξαγάγουν οποιοδήποτε τέτοιο συμπέρασμα από τα δεδομένα τους. Παράλληλα, οι φαρμακοβιομηχανίες δεν κατέγραψαν καμία αυξημένη ζήτηση. Η εταιρεία Dolorgiet, παρασκευάστρια γνωστού τεστ εγκυμοσύνης, ανέφερε ότι οι πωλήσεις του Ιουλίου του 2014 κινήθηκαν μάλιστα κάτω από τον μέσο όρο. Ακόμη και η αλυσίδα βρεφικών ειδών BabyOne διευκρίνισε ότι η αύξηση στις πωλήσεις καροτσιών είχε ξεκινήσει πολύ πριν από το Μουντιάλ.
Μέχρι την άνοιξη του 2015, το «παραμύθι» είχε καταρρεύσει στατιστικά. Δειγματοληπτική έρευνα του Γερμανικού Πρακτορείου Τύπου (dpa) σε ληξιαρχεία και νοσοκομεία δεν εντόπισε καμία ασυνήθιστη κινητικότητα. Στο μαιευτικό τμήμα του διάσημου νοσοκομείου Charité του Βερολίνου, περίπου 40 εβδομάδες μετά τον τελικό, γεννήθηκαν ακόμη λιγότερα παιδιά από το συνηθισμένο (μόλις 14 μωρά σε ένα ολόκληρο τριήμερο, έναντι του φυσιολογικού μέσου όρου των 9-10 νεογνών την ημέρα).
Εκ των υστέρων, αποδείχθηκε αβάσιμη και η υπόθεση για το 2006. Η Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία της Γερμανίας ανακοίνωσε επίσημα ότι ο αριθμός των γεννήσεων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2007 παρουσίασε ελαφρά μείωση (-0.3%) σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ο αρμόδιος κρατικός λειτουργός, Μάρτιν Κόνραντ, ξεκαθάρισε ότι «σε καμία περίπτωση» δεν υπήρξε baby boom.
Πώς στήνεται ένας στατιστικός μύθος
Η επιμονή αυτού του μύθου οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην επιλεκτική χρήση των δεδομένων. Οι μεμονωμένες αυξήσεις σε συγκεκριμένες πόλεις ή νοσοκομεία δημιουργούν εντυπώσεις, αλλά δεν αντικατοπτρίζουν την εθνική τάση.
Για παράδειγμα, η Κολωνία μπορεί να είχε περισσότερες γεννήσεις τον Απρίλιο του 2007 σε σχέση με τον Απρίλιο του 2006, όμως το 2005 είχε καταγράψει ακόμη υψηλότερα νούμερα, χωρίς τη μεσολάβηση κάποιου ποδοσφαιρικού τουρνουά. Επιπλέον, στο Βερολίνο η πρόσκαιρη άνοδος του 2007 δεν οφειλόταν στα γκολ της εθνικής ομάδας, αλλά στην ταυτόχρονη εισαγωγή του νέου, εξαιρετικά γενναιόδωρου κρατικού επιδόματος γονικής μέριμνας (Elterngeld).
| Παράγοντες που Επηρεάζουν τα Ποσοστά Γεννήσεων |
| * Ηλικιακή κατανομή και συνολικός αριθμός των γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία |
| * Μέτρα κρατικής οικογενειακής πολιτικής και επιδόματα |
| * Γενικότερη οικονομική σταθερότητα και αίσθημα ασφάλειας |
| * Μακροπρόθεσμες δημογραφικές τάσεις και περιφερειακές δομές υγείας |
Τι αποκαλύπτει η διεθνής έρευνα: Λιγότερο σεξ, περισσότερο γήπεδο
Μια ολοκληρωμένη μελέτη του ερευνητικού ινστιτούτου IZA έρχεται να ανατρέψει πλήρως τη θεωρία της ποδοσφαιρικής ευφορίας. Οι ερευνητές ανέλυσαν τα μηνιαία ποσοστά γεννήσεων από 50 ευρωπαϊκές χώρες σε βάθος 56 ετών, συσχετίζοντάς τα με τις επιδόσεις των εθνικών ομάδων σε 27 μεγάλα τουρνουά.
Το συμπέρασμα; Η μεγάλη αθλητική επιτυχία όχι μόνο δεν αυξάνει τις γεννήσεις, αλλά συνδέεται με τη μείωσή τους. Κατά μέσο όρο, εννέα μήνες μετά από ένα μεγάλο τουρνουά, οι γεννήσεις καταγράφουν πτώση της τάξης του 2,13%. Η εξήγηση είναι απλή και μάλλον πεζή:
Όποιος περνάει τις ώρες του πανηγυρίζοντας στα γήπεδα, στις μπυραρίες, στους δρόμους ή μπροστά στην τηλεόραση, πολύ απλά δεν βρίσκεται στην κρεβατοκάμαρά του.
Ο διαπρεπής δημογράφος J. Richard Udry είχε καταγράψει ένα παρόμοιο φαινόμενο ήδη από το 1970, καταρρίπτοντας τον αντίστοιχο αστικό μύθο για τη μεγάλη διακοπή ρεύματος (blackout) στη Νέα Υόρκη τον Νοέμβριο του 1965. Ο Udry απέδειξε στο περιοδικό Demography ότι το ποσοστό γεννήσεων στην αμερικανική μεγαλούπολη δεν σημείωσε καμία απολύτως μεταβολή. Συμπέρανε, δε, πως οι άνθρωποι αρέσκονται να πιστεύουν ότι τα εξαιρετικά γεγονότα που διακόπτουν την καθημερινότητα οδηγούν νομοτελειακά στη σύλληψη παιδιών.
Ο μύθος που αρνείται να πεθάνει
Η περίπτωση των «μωρών του Παγκοσμίου Κυπέλλου» αναδεικνύει το πώς οι όμορφες, ανεκδοτικές ιστορίες μετατρέπονται σε σύγχρονους μύθους. Το 2015, η Γερμανία κατέγραψε συνολικά 738.000 γεννήσεις (περίπου 3,2% περισσότερες από το 2014), όμως αυτό εντασσόταν σε μια γενικότερη, μακροπρόθεσμη κοινωνική τάση και όχι σε ένα μετα-μουντιαλικό ξέσπασμα. Σήμερα, το 2026, οι μακροχρόνιες δημογραφικές τάσεις παραμένουν αμείλικτες: ο πληθυσμός στην Ευρώπη συρρικνώνεται και οι δείκτες γονιμότητας υποχωρούν σταθερά.
Και όμως, η ιστορία αυτή αρνείται να πεθάνει. Συνδυάζει την αθλητική έκσταση, το αίσθημα της συλλογικής ταυτότητας και την οικογενειακή ευτυχία σε μια απλή, συγκινητική εικόνα. Για τον λόγο αυτό, είναι βέβαιο ότι θα συνεχίσει να επιστρέφει στα πρωτοσέλιδα μετά από κάθε μεγάλο ποδοσφαιρικό καλοκαίρι.
πηγή: euronews