Καθώς οι μέρες μικραίνουν και ο Οκτώβριος φέρνει μαζί του τα πρώτα σύννεφα, κάτι αλλάζει και στις οθόνες μας. Θρίλερ, ιστορίες serial killer και ντοκιμαντέρ εγκλήματος ανεβαίνουν ξανά στην κορυφή. Δεν είναι τυχαίο, είναι εποχική συνήθεια βαθιά ριζωμένη στην ψυχολογία μας, που το Halloween απλά της δίνει την αφορμή να ξεδιπλωθεί.
Ο ερευνητής Coltan Scrivner ονομάζει αυτή την έλξη «νοσηρή περιέργεια», και τα ευρήματά του ήταν αναπάντεχα: μελετώντας τη συμπεριφορά χιλιάδων ανθρώπων κατά την πανδημία του Covid, διαπίστωσε ότι όσοι παρακολουθούν συστηματικά ταινίες τρόμου και true crime αποδείχτηκαν πιο ψυχικά ανθεκτικοί απέναντι στην αβεβαιότητα της περιόδου εκείνης, σε σύγκριση με όσους αποφεύγουν τέτοιο περιεχόμενο. Ένιωθαν λιγότερο άγχος, προσαρμόστηκαν πιο εύκολα στην καραντίνα, και ήταν πιο έτοιμοι ψυχολογικά για το άγνωστο.
Ο λόγος, εξηγεί ο Scrivner, είναι ότι οι ιστορίες φόβου λειτουργούν σαν πρόβα για τον εγκέφαλο: του δίνουν την ευκαιρία να «εξασκηθεί» στη διαχείριση απειλών; τον θάνατο, το χάος, το άγνωστo… μέσα από μια ασφαλή, ελεγχόμενη απόσταση, χωρίς να διατρέχει το παραμικρό πραγματικό ρίσκο. Έτσι, όταν έρχεται μια αληθινή κρίση, το μυαλό δεν την αντιμετωπίζει για πρώτη φορά, έχει ήδη κάνει, με τον δικό του τρόπο, «πρόβα».
Αυτή η «ασφάλεια του καναπέ» είναι το κλειδί. Ο εγκέφαλος ενεργοποιεί την αμυγδαλή, τον καρδιακό παλμό, την κορτιζόλη σαν να υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, αλλά ένα κομμάτι μας ξέρει πάντα ότι μπορούμε να πατήσουμε παύση. Αυτή η αντίφαση έχει όνομα: «καλοήθης μαζοχισμός». Το σώμα τρομάζει, το μυαλό απολαμβάνει, γιατί ξέρει ότι δεν κινδυνεύει.
Οι γυναίκες, ειδικότερα, δείχνουν ιδιαίτερη προσήλωση στο true crime, μια έρευνα του Πανεπιστημίου του Illinois κατέγραψε άνοδο 16% στο ενδιαφέρον γυναικών για true crime podcasts μέσα σε έναν μόνο χρόνο. Η ψυχίατρος Sharon Packer συνδέει την τάση αυτή με μια πραγματική και σκληρή στατιστική: οι γυναίκες αποτελούν περίπου το 70% των θυμάτων serial killers τις τελευταίες δεκαετίες. Μέσα από αυτό το πρίσμα, η παρακολούθηση true crime φαίνεται να λειτουργεί λιγότερο ως ψυχαγωγία και περισσότερο ως τρόπος έγκαιρης αναγνώρισης προειδοποιητικών σημαδιών, μια μορφή ψυχολογικής προετοιμασίας απέναντι σε κινδύνους που πολλές γυναίκες βιώνουν, ή φοβούνται ότι μπορεί να βιώσουν, στην πραγματική ζωή.
Έτσι, τον Οκτώβριο δεν τρέχουμε στον φόβο τυχαία. Τον προσκαλούμε, γιατί ξέρουμε ότι θα φύγει μόλις κλείσουμε την οθόνη.