Η άνοια συχνά ταυτίζεται με την τρίτη ηλικία, όμως τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα ανατρέπουν αυτή την πεποίθηση, αποκαλύπτοντας ότι η υγεία του εγκεφάλου μας διαμορφώνεται πολύ νωρίτερα.
Σύμφωνα με έρευνες που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό The Lancet: Healthy Longevity, η νευροεκφύλιση δεν είναι μια απότομη διαδικασία που συμβαίνει στα γεράματα, αλλά μια διαδρομή που μπορεί να έχει τις ρίζες της ακόμη και στην προγεννητική περίοδο, την παιδική ηλικία ή τη νεαρή ενήλικη ζωή. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου αφού έχουν ήδη εμφανιστεί τα συμπτώματα είναι συχνά αναποτελεσματική, καθιστώντας την έγκαιρη παρέμβαση σε ηλικίες από 18 έως 39 ετών το κρίσιμο «παράθυρο» για τη διασφάλιση της μελλοντικής μας νοητικής κατάστασης.
Η παιδική ηλικία αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα, καθώς μακροχρόνιες μελέτες έδειξαν ότι το γνωστικό επίπεδο ενός ατόμου στην ηλικία των 11 ετών αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους προγνωστικούς δείκτες για τις νοητικές του επιδόσεις στα 70 του χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι πολλές από τις διαφορές στη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου των ηλικιωμένων δεν οφείλονται μόνο στη φθορά του χρόνου, αλλά σε βάσεις που τέθηκαν δεκαετίες πριν. Επιπλέον, βλάβες που εντοπίζονται σε εγκεφαλικές σαρώσεις ηλικιωμένων φαίνεται να συνδέονται στενότερα με εκθέσεις σε κινδύνους κατά την πρώιμη ζωή, παρά με τις τρέχουσες ανθυγιεινές συνήθειες.
Οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου που πρέπει να προσέχουν οι νεαροί ενήλικες περιλαμβάνουν τόσο τον τρόπο ζωής όσο και περιβαλλοντικές συνθήκες. Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα, η έλλειψη άσκησης και η κοινωνική απομόνωση παίζουν πρωταρχικό ρόλο, όπως επίσης και η έκθεση στη ρύπανση, οι τραυματικές κακώσεις κεφαλής και η απώλεια ακοής ή όρασης. Παράλληλα, παθήσεις όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης, η υπέρταση και η κατάθλιψη, που συχνά ξεκινούν από τη νεότητα, επιβαρύνουν σταδιακά τον εγκέφαλο. Νέες απειλές, όπως τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και τα μικροπλαστικά, βρίσκονται πλέον στο μικροσκόπιο των ειδικών ως πιθανοί επιβαρυντικοί παράγοντες.
Για την ουσιαστική μείωση των περιστατικών άνοιας, οι ερευνητές του Global Brain Health Institute υποστηρίζουν ότι η εγκεφαλική υγεία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια δια βίου διαδικασία που απαιτεί δράση σε ατομικό, κοινοτικό και εθνικό επίπεδο. Προτείνουν την υιοθέτηση στρατηγικών «χαρτών εγκεφαλικής υγείας», ενημερωτικές καμπάνιες για τους νέους, αλλά και αυστηρότερη φορολόγηση σε επιβλαβείς ουσίες. Η ενεργός συμμετοχή των νέων στην εκπαίδευση και τη χάραξη πολιτικής είναι απαραίτητη, καθώς η φροντίδα του εγκεφάλου σήμερα είναι η καλύτερη επένδυση για ένα μέλλον χωρίς νοητική έκπτωση.
πηγή: Science Alert