Ζούμε σε μια εποχή όπου η αξία μας φαίνεται να μετριέται από το πόσο παραγωγικοί είμαστε, πόσο απασχολημένοι δείχνουμε και πόσο «ορατοί» είμαστε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όμως, όπως υποστήριζε ο ψυχολόγος Abraham Maslow, η προσωπική ολοκλήρωση δεν έχει να κάνει με το πόσα κάνουμε, αλλά με το πώς υπάρχουμε.
Πολλοί άνθρωποι έχουν μάθει να βελτιστοποιούν κάθε λεπτό της ημέρας τους, αλλά δυσκολεύονται να μείνουν μόνοι με τις σκέψεις τους. Η συνεχής ανάγκη για παραγωγικότητα και εξωτερική επιβεβαίωση συχνά λειτουργεί ως τρόπος αποφυγής της επαφής με τον εσωτερικό μας κόσμο.
Ο Maslow, μελετώντας ανθρώπους που θεωρούσε ψυχικά ολοκληρωμένους, διαπίστωσε ότι είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: ένιωθαν άνετα με τη μοναχικότητα. Δεν χρειάζονταν συνεχή προσοχή ή επιβεβαίωση για να γνωρίζουν ποιοι είναι. Η ταυτότητά τους βασιζόταν στις προσωπικές τους αξίες και όχι στην εικόνα που πρόβαλλαν προς τα έξω. Υποστήριζε ότι οι άνθρωποι λειτουργούν με δύο διαφορετικούς τρόπους. Ο πρώτος επικεντρώνεται συνεχώς σε όσα μας λείπουν και σε αυτά που πρέπει να αποκτήσουμε. Ο δεύτερος μάς επιτρέπει να είμαστε πραγματικά παρόντες στη στιγμή, να απολαμβάνουμε μια εμπειρία χωρίς να τη μετατρέπουμε αμέσως σε στόχο ή να την αξιολογούμε διαρκώς με βάση το τι πρέπει να πετύχουμε στη συνέχεια.
Η ψυχολογία δείχνει ότι αυτή η ικανότητα της ουσιαστικής παρουσίας συνδέεται με υψηλότερη ψυχική ευεξία, αυθεντικότητα και καλύτερες διαπροσωπικές σχέσεις. Δεν σημαίνει ότι σταματάμε να έχουμε στόχους ή φιλοδοξίες. Σημαίνει ότι δεν αφήνουμε ολόκληρη την αξία μας να εξαρτάται από την επίδοσή μας.
Ίσως, λοιπόν, η πραγματική ψυχική ανάπτυξη να μην φαίνεται στις δημοσιεύσεις μας, ούτε στη γεμάτη ατζέντα μας. Φαίνεται στις στιγμές που κανείς δεν παρακολουθεί: όταν μπορούμε να απολαύσουμε μια βόλτα χωρίς να τη φωτογραφίσουμε, να ακούσουμε πραγματικά έναν άνθρωπο απέναντί μας ή να μείνουμε μόνοι με τις σκέψεις μας χωρίς να νιώθουμε την ανάγκη να τις γεμίσουμε με θόρυβο.
Η εσωτερική ζωή δεν χρειάζεται κοινό. Και ίσως αυτό να είναι το πιο αξιόπιστο σημάδι ψυχικής ωριμότητας.