Είτε ως παιχνίδι συζήτησης, είτε ως αφορμή για να «σπάσει ο πάγος», είτε ως σχολική άσκηση, τα παιδιά καλούνται από νωρίς να απαντήσουν τι θέλουν να γίνουν όταν μεγαλώσουν. Οι απαντήσεις κινούνται από τις παραδοσιακές και ρεαλιστικές επιλογές (δάσκαλος, νοσοκόμα), μέχρι τις φιλόδοξες (αστροναύτης, επαγγελματίας αθλητής) ή ακόμη και τις φανταστικές (υπερήρωας). Σήμερα, δεν είναι σπάνιο να ακούσει κανείς ως στόχο καριέρας και τη λέξη «influencer».
Για τα παιδιά, τέτοιες ερωτήσεις λειτουργούν δημιουργικά και τροφοδοτούν τη φαντασία. Για τους γονείς όμως, που προσπαθούν να προετοιμάσουν τα παιδιά τους για μια αγορά εργασίας που μεταβάλλεται ραγδαία και φαίνεται πιο απαιτητική και λιγότερο προβλέψιμη από παλαιότερα, το άγχος είναι συχνά έντονο.
Πώς μεταβάλλεται η αγορά εργασίας
Ακόμη και το πανεπιστημιακό πτυχίο δεν αποτελεί πλέον εγγυημένο εισιτήριο για άμεση επαγγελματική αποκατάσταση. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της εταιρείας εκπαιδευτικής τεχνολογίας Cenage, μόλις το 30% των αποφοίτων του 2025 και το 41% των αποφοίτων του 2024 έχουν βρει πλήρη απασχόληση σχετική με το αντικείμενο σπουδών τους.
Τι μπορούν λοιπόν να κάνουν οι γονείς; Σε σχετική συζήτηση με την Alexa von Tobel, ιδρύτρια και διευθύνουσα εταίρο της Inspired Capital και μητέρα τριών παιδιών, αναδείχθηκαν ορισμένες βασικές κατευθύνσεις για την προετοιμασία των παιδιών ενόψει της μελλοντικής τους καριέρας.
Καλλιεργήστε την αγάπη για μάθηση
Για τη von Tobel, δύο στοιχεία ξεχωρίζουν ως δείκτες επιτυχίας: η περιέργεια και η διάθεση για διαρκή μάθηση.
Όπως επισημαίνει, η γνήσια περιέργεια για το πώς λειτουργεί ο κόσμος αυξάνει την ταχύτητα μάθησης. Όσο περισσότερο ενδιαφέρεται ένα παιδί για κάτι, τόσο πιο γρήγορα το κατανοεί και το αφομοιώνει. Η ενθάρρυνση των ενδιαφερόντων και η παροχή ευκαιριών εξερεύνησης ενισχύουν την αντίληψη ότι η μάθηση είναι χαρά και όχι υποχρέωση.
Ακόμη κι αν τα παιδικά ενδιαφέροντα δεν μετατραπούν σε επαγγελματική επιλογή, η αξία της αυτόνομης αναζήτησης γνώσης παραμένει καθοριστική. Όπως λέει η von Tobel: σε τι είναι καλό το παιδί και τι το ενθουσιάζει; Ο συνδυασμός αυτών των δύο αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχίας.
Ενισχύστε τις δεξιότητες εκτελεστικής λειτουργίας
Οι δεξιότητες εκτελεστικής λειτουργίας –οργάνωση, σχεδιασμός, αυτορρύθμιση, ευελιξία– αποτελούν θεμέλιο για κάθε επαγγελματικό περιβάλλον. Η ικανότητα να ξεκινά κανείς μια εργασία, να θέτει προτεραιότητες και να διαχειρίζεται τον χρόνο του είναι κρίσιμη τόσο στο σχολείο όσο και αργότερα στην εργασία.
Η von Tobel παρομοιάζει την εκτελεστική λειτουργία με «μυ» που μπορεί να γυμναστεί. Η διαχείριση χρόνου μέσα από καθημερινές ρουτίνες –όπως το πρωινό ξύπνημα ή η προετοιμασία για τον ύπνο– βοηθά τα παιδιά να αποκτήσουν αίσθηση οργάνωσης και υπευθυνότητας.
Η ίδια θυμάται ότι, όταν ήταν μαθήτρια με απαιτητικό πρόγραμμα, αξιοποίησε τον περιορισμένο χρόνο της οργανώνοντας από νωρίς τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις της. Αυτή η πειθαρχία αποδείχθηκε πολύτιμη αργότερα στο πανεπιστήμιο και στην επιχειρηματική της πορεία.
Επενδύστε σε επαγγέλματα με ανθρώπινο πυρήνα
Καθώς η τεχνολογία και η αυτοματοποίηση εξελίσσονται, ορισμένα επαγγέλματα μεταβάλλονται ή περιορίζονται. Ωστόσο, οι ρόλοι που βασίζονται στην ανθρώπινη επαφή –όπως στην υγεία και στη φροντίδα– θεωρούνται πιο ανθεκτικοί.
Η von Tobel υπογραμμίζει ότι, παρά την τεχνολογική πρόοδο, η ανάγκη για ανθρώπινη παρουσία σε νοσοκομεία, στη φροντίδα ηλικιωμένων ή παιδιών δεν πρόκειται να εκλείψει. Παράλληλα, τομείς όπως το δίκαιο, η εστίαση και οι κατασκευές ενδέχεται να αλλάξουν, αλλά θα συνεχίσουν να προσφέρουν ευκαιρίες.
Η αξία της φυσικής παρουσίας στον χώρο εργασίας
Αν και η εξ αποστάσεως εργασία είναι ελκυστική, η φυσική παρουσία στον χώρο εργασίας, ιδιαίτερα στα πρώτα επαγγελματικά βήματα, προσφέρει ανεκτίμητες ευκαιρίες μάθησης. Η άμεση συνεργασία με πιο έμπειρους επαγγελματίες και η παρατήρηση της καθημερινής τους πρακτικής λειτουργούν ως ισχυρό σχολείο.
Παράλληλα, οι νεότερες γενιές διαθέτουν τεχνολογικές δεξιότητες που συχνά υπερβαίνουν εκείνες των μεγαλύτερων, δημιουργώντας μια νέα δυναμική αλληλοδιδασκαλίας στον χώρο εργασίας.
Μην υποτιμάτε τη συναισθηματική νοημοσύνη
Η πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης αλλάζει τους κανόνες. Όπως επισημαίνει η von Tobel, η πρόσβαση στη γνώση (IQ) έχει γίνει ευκολότερη μέσω της τεχνολογίας. Αυτό αναδεικνύει τη σημασία της συναισθηματικής νοημοσύνης (EQ): κοινωνικές δεξιότητες, ενσυναίσθηση, επικοινωνία.
Σε ένα περιβάλλον όπου η πληροφορία είναι διαθέσιμη σε όλους, η ικανότητα συνεργασίας και κατανόησης των άλλων γίνεται ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Για τους γονείς που ανησυχούν, το μήνυμα είναι καθησυχαστικό: η καλλιέργεια καλού χαρακτήρα, περιέργειας, υπευθυνότητας και κοινωνικών δεξιοτήτων παραμένει διαχρονική επένδυση. Και τελικά, αυτό είναι το πιο σταθερό θεμέλιο για μια επιτυχημένη επαγγελματική πορεία.