Η ανατροφή των παιδιών είναι το πιο όμορφο, γεμάτο αγάπη και ταυτόχρονα το πιο εξουθενωτικό ταξίδι της ζωής μας. Κανείς δεν γεννιέται έτοιμος γονιός και δυστυχώς τα παιδιά δεν έρχονται με βιβλίο οδηγιών χρήσης στο χέρι.
Πρόσφατη έρευνα του Pew Research Center έδειξε ότι 4 στους 10 γονείς αγωνιούν καθημερινά για την ψυχική υγεία των παιδιών τους.
Όλοι θέλουμε να είμαστε εκείνοι οι ήρεμοι, ζεν γονείς που δεν φωνάζουν ποτέ. Μετά όμως έρχεται η πραγματικότητα. Η «ήπια ανατροφή» δεν σημαίνει ότι γινόμαστε χαλί να μας πατήσουν, ούτε ότι αφήνουμε το παιδί να κάνει το σπίτι καλοκαιρινό. Σημαίνει απλώς ότι βάζουμε σταθερά όρια χωρίς να βγάζουμε καπνούς από τα αυτιά. Η πειθαρχία δεν είναι εκδίκηση, είναι καθοδήγηση.
Όταν το παιδί αποφασίζει να κάνει αναπαράσταση της «Σκηνής της Απελπισίας» στο πάτωμα του διαδρόμου με τα δημητριακά, η πρώτη μας αντίδραση είναι να θέλουμε να μεταμορφωθούμε σε αόρατοι. Πίσω από τις φωνές δεν κρύβεται κακία, αλλά ένα εγκεφαλάκι που φορτάρισε από συναίσθημα. Αντί να βάλουμε κι εμείς τις φωνές, παίρνουμε μια βαθιά ανάσα, κατεβαίνουμε στο ύψος του και περιμένουμε να περάσει η καταιγίδα. Ή πολύ απλά, τσεκάρουμε αν πεινάει ή νυστάζει συνήθως εκεί κρύβεται ο ένοχος.
Αν έχετε πάνω από ένα παιδί, ξέρετε ότι ένα πλαστικό τουβλάκι μπορεί να γίνει η αφορμή για τον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα αδέλφια δεν μαλώνουν για το παιχνίδι, μαλώνουν για το ποιος θα έχει την αποκλειστική μας προσοχή. Αντί να κάνουμε τον ανώτατο δικαστή και να ψάχνουμε ποιος ξεκίνησε πρώτος, τους μαθαίνουμε να διαπραγματεύονται και φυσικά, φροντίζουμε να ξεκλέβουμε λίγο χρόνο μόνο για το καθένα, χωρίς το «αντίπαλο δέος» παρόν.
Για ένα παιδί, η ώρα του ύπνου είναι η χειρότερη τιμωρία, γιατί χάνει το πάρτι που νομίζει ότι στήνουμε μόλις κοιμηθεί. Γι’ αυτό επιστρατεύει κάθε δικαιολογία: δίψα, πείνα, ξαφνικές υπαρξιακές απορίες. Η λύση εδώ είναι το αδιάσπαστο «τελετουργικό»: χαμηλός φωτισμός, ένα παραμύθι και απόλυτη συνέπεια. Όταν η ρουτίνα γίνει αυτόματος πιλότος, τα βλέφαρα βαραίνουν πιο εύκολα.
Υπάρχει μια αόρατη δύναμη που κάνει τα παιδιά να βλέπουν τα λαχανικά σαν ραδιενεργά απόβλητα. Αν πιέσετε, έχετε χάσει από χέρι. Η τακτική εδώ είναι η πονηριά: βάλτε τα στην κουζίνα να μαγειρέψετε μαζί, αφήστε τα να διαλέξουν τα ίδια τα λαχανικά στο μανάβικο και σερβίρετε μικρές ποσότητες. Αν δεν φάει σήμερα, δεν χάθηκε ο κόσμος. Κανείς δεν μεγάλωσε τρώγοντας μόνο μακαρόνια με βούτυρο… ελπίζουμε!
Η οθόνη είναι ο πιο εύκολος «παιδονόμος» όταν θέλουμε 10 λεπτά ησυχίας για να πιούμε έναν καφέ που δεν έχει κρυώσει. Όμως η υπερβολή φέρνει νεύρα. Φτιάξτε ένα σύστημα με «παιχνίδι εκτός οθόνης»: κερδίζουν χρόνο στο tablet αφού πρώτα τακτοποιήσουν τα παιχνίδια τους ή παίξουν έξω. Έτσι καταλαβαίνουν ότι ο ψηφιακός χρόνος είναι προνόμιο, όχι κεκτημένο.
Όταν μπαίνουν στην εφηβεία, μεταμορφώνονται από αυτοκόλλητα σε πλάσματα που επικοινωνούν μόνο με μουγκρητά. Μην το παίρνετε προσωπικά, είναι μέρος της «αναβάθμισης λογισμικού» που περνάει ο εγκέφαλός τους. Το μυστικό είναι να ακούμε περισσότερο και να κρίνουμε λιγότερο. Αν νιώσουν ότι δεν θα φάνε κατακραυγή για το κάθε τι, θα μας αφήσουν να ρίχνουμε μια ματιά στον κόσμο τους.
Πόσες φορές πιάσατε τον εαυτό σας να διαβάζει Ιστορία Ε΄ Δημοτικού στις 10 το βράδυ; Το άγχος των μαθημάτων μπορεί να μετατρέψει τα απογεύματα σε πεδίο μάχης. Σπάστε τις μεγάλες εργασίες σε μικρά κομμάτια και θυμηθείτε: οι βαθμοί είναι απλά αριθμοί. Η προσπάθεια μετράει, και το παιδί χρειάζεται χρόνο και για να παίξει, όχι μόνο για να λύνει εξισώσεις.
Πώς τα προλαβαίνεις όλα; Πολύ απλά: δεν τα προλαβαίνεις. Κάποια μέρα τα πιάτα θα μείνουν στον νεροχύτη, τα ρούχα θα γίνουν βουνό και το δείπνο θα είναι τοστ. Και ξέρετε τι; Δεν τρέχει απολύτως τίποτα! Βάλτε ένα οικογενειακό ημερολόγιο στο ψυγείο για τα βασικά και δώστε στα παιδιά μικρές δουλειές στο σπίτι. Δεν είναι εκμετάλλευση, είναι εκπαίδευση επιβίωσης!
Είναι πολύ πιο γρήγορο να τους δέσουμε εμείς τα κορδόνια ή να ετοιμάσουμε τη τσάντα τους. Αλλά έτσι δεν μαθαίνουν ποτέ. Αφήστε τα να προσπαθήσουν, κι ας κάνουν θάλασσα. Αν βάλουν την μπλούζα ανάποδα ή χύσουν το γάλα, δεν χαλάσει ο κόσμος. Έτσι χτίζεται η αυτοπεποίθηση: μέσα από τις μικρές τους νίκες και τα λάθη που διορθώνουν μόνα τους.
Πάρτε μια βαθιά ανάσα, πιείτε εκείνον τον καφέ (κι ας είναι κρύος) and keep going!