Ως ερευνητής της ανάπτυξης των παιδιών και των εφήβων με υπόβαθρο στην κοινωνική εργασία, ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Ντελαγουέρ, Τζιν Γιάο Κουάν, κατανοεί απόλυτα πόσο αληθινή είναι για τους γονείς η γνωστή παροιμία «χρειάζεται ένα ολόκληρο χωριό για να μεγαλώσει ένα παιδί». Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα, ο Κουάν μοιράζεται πολύτιμα ευρήματα από την έρευνα και την πρακτική του, τα οποία αποδεικνύουν ότι η ύπαρξη αυτού του υποστηρικτικού δικτύου είναι καθοριστική για τη μείωση του καθημερινού στρες των γονέων.
Η δύναμη της κοινής προσπάθειας ενάντια στο γονικό στρες
Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Families in Society», σε συνεργασία με την Τζένιφερ Λ. Μπέλαμι του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον στο Σαιντ Λούις και άλλους συναδέλφους, ο Κουάν και η ερευνητική του ομάδα κατέληξαν σε ένα σαφές συμπέρασμα: η από κοινού ανατροφή των παιδιών τόσο από τις μητέρες όσο και από τους πατέρες μειώνει άμεσα το άγχος που βιώνουν οι ίδιοι ως γονείς.
Η συγκεκριμένη μελέτη προέκυψε από την αξιολόγηση του προγράμματος «Nurturing Dads and Partners» στο Κολοράντο, το οποίο ενσωμάτωνε κατ’ οίκον επισκέψεις με την ονομασία «Dads Matter-HV». Στόχος του προγράμματος ήταν να μειώσει τα εμπόδια στη συμμετοχή των πατέρων, να βελτιώσει την ποιότητα της σχέσης συν-ανατροφής μεταξύ των δύο γονέων και να υποστηρίξει τους μπαμπάδες στον ρόλο τους κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής των παιδιών τους.
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε 174 ζεύγη συν-γονέων, εκ των οποίων η πλειονότητα δεν ζούσε πλέον μαζί. Οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με το πώς ένιωθαν για τη δική τους γονική φροντίδα αλλά και για εκείνη του πρώην συντρόφου τους, καθώς συνεργάζονταν για την ανατροφή του παιδιού τους. Όπως εξηγεί ο καθηγητής Κουάν, όσο περισσότερο ενεπλάκησαν οι πατέρες ενεργά, τόσο πιο θετικά αξιολόγησαν οι γονείς ο ένας τον άλλον, βιώνοντας τελικά σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα άγχους.
Καταρρίπτοντας τα παραδοσιακά στερεότυπα των φύλων
Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν τη σημασία της συν-ανατροφής, όχι μόνο για την υγεία και την ομαλή ανάπτυξη του παιδιού, αλλά και για την ψυχική ισορροπία ολόκληρης της οικογένειας. Παράλληλα, η μελέτη έρχεται να αμφισβητήσει τους παραδοσιακούς διαχωρισμούς των ρόλων με βάση το φύλο.
Η συμβατική αντίληψη θέλει τις μητέρες να εμπλέκονται περισσότερο από τους πατέρες στην καθημερινότητα των παιδιών, κάτι που σε γενικές γραμμές εξακολουθεί να ισχύει. Ωστόσο, ο Κουάν προειδοποιεί ότι αν οι ειδικοί και η κοινωνία επιμείνουν τυφλά σε αυτή την παλιά αντίληψη, κινδυνεύουν να δημιουργήσουν τυφλά σημεία και να χάσουν σημαντικές ευκαιρίες για την ουσιαστική ενεργοποίηση των πατέρων.
Βάζοντας το παιδί στο επίκεντρο μετά από έναν χωρισμό
Αντλώντας από την εμπειρία του, ο Κουάν προσφέρει πρακτικές συμβουλές για το πώς μπορούν οι πατέρες να έρθουν πιο κοντά στα παιδιά τους. Σε περιπτώσεις διαζυγίου, είναι συχνό φαινόμενο να υπάρχει μεγάλη πικρία ανάμεσα στο πρώην ζευγάρι. Ένα κρίσιμο πρώτο βήμα, όσο δύσκολη κι αν είναι αυτή η μεταβατική φάση, είναι να αναγνωρίσουν και οι δύο πλευρές ότι η ευημερία και η ανάπτυξη του παιδιού πρέπει να μπουν στο επίκεντρο.
Αυτή η συνειδητοποίηση βοηθά τους γονείς να ξεπεράσουν τις προσωπικές τους διαφορές, οι οποίες συχνά λειτουργούν ως εμπόδια. Πολλές πολιτείες της Αμερικής διαθέτουν πλέον ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για διαζευγμένους γονείς, όπου ο στόχος δεν είναι η επανασύνδεση του ζευγαριού, αλλά η εκμάθηση τρόπων συνεργασίας για το καλό των παιδιών. Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία ενός πατέρα από τη μελέτη, ο οποίος παραδέχτηκε ότι ενώ στην αρχή δεν άντεχε ούτε να βλέπει την πρώην σύντροφό του, η σχέση τους άλλαξε ριζικά όταν συνειδητοποίησε πόσο πιο πολύτιμο ήταν να συνεργάζεται μαζί της αντί να την αντιμετωπίζει ως αντίπαλο.
Η αξία της αλληλοϋποστήριξης μεταξύ των μπαμπάδων
Για τους πατέρες που βιώνουν αυτή τη μετάβαση, αλλά και για τους μπαμπάδες κάθε οικογενειακής μονάδας, ο Κουάν τονίζει την τεράστια αξία της επικοινωνίας με άλλους άνδρες που βρίσκονται στην ίδια θέση. Οι πατέρες ωφελούνται σημαντικά όταν έχουν την ευκαιρία να συζητήσουν και να αναστοχαστούν για τον τρόπο ανατροφής των παιδιών τους μαζί με ομοίους τους.
Η πατρική ταυτότητα ενισχύεται όταν υπάρχει αμοιβαία αναγνώριση. Συχνά οι άνθρωποι τείνουν να μεγαλώνουν τα παιδιά τους με τον τρόπο που μεγάλωσαν οι ίδιοι, ακόμη κι αν στην πορεία θέλουν να αλλάξουν αυτή τη δυναμική. Η επαφή με άλλους πατέρες προσφέρει ένα ασφαλές περιβάλλον για την ανταλλαγή συμβουλών, υποστήριξης και αυτοκριτικής γύρω από το είδος της σχέσης που θέλουν να χτίσουν με τα παιδιά τους.
Όταν το «χωριό» παίρνει άλλες μορφές
Για τις οικογένειες που έχουν βιώσει την απώλεια του πατέρα ή δεν είναι εφικτό να διατηρήσουν σχέση μαζί του, ο καθηγητής επιστρέφει στην αρχική φιλοσοφία του «χωριού». Η έρευνα δείχνει ότι ο ρόλος του συν-γονέα είναι απαραίτητος, αλλά το άτομο αυτό δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι ο βιολογικός πατέρας.
Η πολύτιμη οικογενειακή και κοινωνική υποστήριξη μπορεί να προέλθει εξίσου αποτελεσματικά από μέλη της ευρύτερης οικογένειας, όπως οι παππούδες και οι γιαγιάδες, ή από άλλους ενήλικες που εμπνέουν απόλυτη εμπιστοσύνη, όπως στενοί φίλοι, γείτονες ή νέοι σύντροφοι. Η ανατροφή των παιδιών είναι μια εξαιρετικά απαιτητική διαδικασία και κανένας γονιός δεν χρειάζεται να την επωμίζεται μόνος του.
πηγή: medicalxpress