Είτε ως αφορμή για κουβέντα, είτε ως παιχνίδι γνωριμίας ή σχολική δραστηριότητα, τα παιδιά ερωτώνται συχνά από πολύ νωρίς τι επάγγελμα επιθυμούν να ακολουθήσουν. Οι αποκρίσεις ποικίλλουν από τις κλασικές (δάσκαλος ή νοσηλευτής), μέχρι τις πιο τολμηρές (αστροναύτης ή πρωταθλητής), έως τις εξωπραγματικές (σούπερ ήρωας). Στις μέρες μας μάλιστα, μην εκπλαγείτε αν ο όρος «influencer» είναι η επαγγελματική επιδίωξη που θα ακούτε συχνότερα σε μια παιδική παρέα.
Αυτές οι ανέμελες ασκήσεις φαντασίας είναι συνήθως διασκεδαστικές για τους μικρούς μας φίλους. Όμως για τους κηδεμόνες που πασχίζουν να βρουν πώς θα εφοδιάσουν τα παιδιά τους για επιτυχία σε μια οικονομία που μεταβάλλεται ραγδαία και, τουλάχιστον προσωρινά, δείχνει να παρέχει λιγότερες διέξοδους από το παρελθόν, το άγχος μπορεί να είναι δυσβάσταχτο.
Πώς οι νέες συνθήκες κλονίζουν τα παραδοσιακά πρότυπα
Ακόμα και το πτυχίο ανώτατης σχολής δεν εγγυάται πλέον την άμεση αποκατάσταση που πρόσφερε παλαιότερα. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία για την επαγγελματική πορεία των αποφοίτων από τον οργανισμό Cenage, μόλις το ένα τρίτο (30%) των πτυχιούχων του 2025 και λιγότερο από τους μισούς (41%) του 2024 έχουν καταφέρει να βρουν σταθερή εργασία πάνω στο αντικείμενο των σπουδών τους.
Τι οφείλουν λοιπόν να πράξουν οι γονείς ώστε να καταστήσουν τα παιδιά τους ανταγωνιστικά στη σύγχρονη πραγματικότητα; Πολλοί απευθύνθηκαν πρόσφατα στην Alexa von Tobel, δημιουργό και επικεφαλής της Inspired Capital, για να ανακαλύψουν τι συμβουλεύει η επιτυχημένη επιχειρηματίας και μητέρα τριών παιδιών σχετικά με τη θωράκιση της μελλοντικής σταδιοδρομίας των παιδιών.
Καλλιεργήστε το πάθος για τη γνώση
Για τη von Tobel, δύο από τους ισχυρότερους δείκτες για την αυριανή εξέλιξη είναι η περιέργεια και η εσωτερική ανάγκη για μάθηση.
«Το ειλικρινές ενδιαφέρον για το πώς λειτουργεί ο κόσμος αυξάνει την πνευματική ταχύτητα των παιδιών, διότι όσο περισσότερο εστιάζεις κάπου, τόσο πιο γρήγορα αφομοιώνεις την πληροφορία και, πιθανότατα, τόσο καλύτερες επιδόσεις έχεις», αναφέρει.
Η παρατήρηση των κλίσεων και των ενδιαφερόντων των παιδιών είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να πυροδοτηθεί η δίψα για μάθηση. Προσφέροντας ερεθίσματα για εξερεύνηση δραστηριοτήτων που ελκύουν φυσικά το παιδί, ενισχύεται η πεποίθηση ότι η γνώση είναι μια ευχάριστη διαδικασία.
Τα παιδιά σας μπορεί τελικά να μην ακολουθήσουν επαγγέλματα σχετικά με τα παιδικά τους χόμπι, όμως το να τους διδάξετε την αξία της εξερεύνησης θα τα μετατρέψει σε ανθρώπους που μαθαίνουν με ενθουσιασμό.
«Εφαρμόζω μια αρχή που θεωρώ διαχρονική: σε τι είναι πραγματικά καλό το παιδί σας και τι το ευχαριστεί;», εξηγεί η von Tobel. «Όταν αυτά τα δύο στοιχεία συναντηθούν στην καριέρα, οι πιθανότητες ευημερίας πολλαπλασιάζονται».
Διδάξτε δεξιότητες οργάνωσης και δράσης
Οι εκτελεστικές λειτουργίες — ένας όρος που περιγράφει τις εγκεφαλικές διεργασίες που ρυθμίζουν τη συμπεριφορά και τη στοχοθεσία — είναι κρίσιμες σε κάθε εργασιακό περιβάλλον. Η ικανότητα εκκίνησης μιας εργασίας, η προσαρμοστικότητα στις αλλαγές και η αυτοοργάνωση για την ιεράρχηση προτεραιοτήτων θα βοηθήσουν τα παιδιά στο σχολείο αλλά και μετέπειτα.
«Η εκτελεστική λειτουργία δεν αφορά μόνο την ολοκλήρωση των καθηκόντων. Είναι η γνώση του σχεδιασμού, της οργάνωσης και της εκτέλεσης, ένα χαρακτηριστικό-κλειδί που για κάποιους είναι έμφυτο», τονίζει η von Tobel. «Όμως, ανεξάρτητα από την κλίση του παιδιού, αυτή η λειτουργία είναι ένας “μυς” που μπορεί να γυμναστεί και να εξελιχθεί».
Η von Tobel συμβουλεύει την εστίαση στη διαχείριση χρόνου μέσα από τις καθημερινές ρουτίνες, όπως το πρωινό ξύπνημα ή η προετοιμασία για ύπνο. Μέσα από τον προγραμματισμό και τις προθεσμίες, οι ρουτίνες που τα παιδιά διεκπεραιώνουν μόνα τους, τα βοηθούν να ελέγχουν τις ώρες της ημέρας που συχνά φαντάζουν χαοτικές για μια οικογένεια.
Αναπολώντας τα δικά της παιδικά χρόνια, η von Tobel θυμάται πώς η διαχείριση ενός απαιτητικού προγράμματος σχολείου και αθλητισμού την προετοίμασε για τις σπουδές και τις επιχειρήσεις.
Με περιορισμένο χρόνο μέχρι τον ύπνο, διέθετε περίπου 90 λεπτά το βράδυ για φαγητό, μπάνιο, προετοιμασία τσάντας και μελέτη. Η στρατηγική της για να κερδίσει χρόνο για κοινωνικοποίηση; Ξεκινούσε τα μαθήματα στο σχολείο και οργάνωνε τα ρούχα της εβδομάδας από την Κυριακή.
«Θεωρώ ότι η διδασκαλία του προγραμματισμού και η ανάθεση συγκεκριμένων ρόλων είναι ένας πρακτικός και χωρίς στρες τρόπος να μάθουν τα παιδιά να σχεδιάζουν το μέλλον τους», λέει η ειδικός.
Εστιάστε σε επαγγέλματα με ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα
Καθώς η τεχνολογία καλπάζει, όλο και περισσότερες θέσεις εργασίας αυτοματοποιούνται. Η von Tobel, όμως, επισημαίνει ότι οι εργασίες που βασίζονται στην ανθρώπινη επαφή είναι δύσκολο να αντικατασταθούν. Τομείς όπως η «οικονομία της φροντίδας» προσφέρουν σιγουριά για το μέλλον.
«Ναι, ορισμένες πτυχές του ρόλου ενός γιατρού ή μιας νοσηλεύτριας θα αλλάξουν λόγω τεχνολογίας», σημειώνει. «Αλλά πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι που χρειάζονται ανθρώπινη φροντίδα. Δεν θα δούμε ρομπότ να παρέχουν συναισθηματική υποστήριξη σε ηλικιωμένους ή βρέφη. Η ανάγκη για φροντίδα θα παραμείνει διαχρονική».
Επίσης, αναφέρει τη νομική, την εστίαση και τις κατασκευές ως κλάδους που, παρά τις αλλαγές, θα συνεχίσουν να προσφέρουν πολλές ευκαιρίες εργασίας.
Δώστε αξία στον φυσικό χώρο εργασίας
Αν και η τηλεργασία είναι δημοφιλής, η παρουσία σε φυσικούς χώρους εργασίας για έναν νέο υπάλληλο ή ασκούμενο είναι ανεκτίμητη. Η von Tobel υποστηρίζει την επιστροφή στο γραφείο για τους νέους, καθώς η διαπροσωπική τριβή και η συνεργασία με έμπειρα στελέχη είναι αναντικατάστατα μαθήματα.
«Επιθυμώ τα παιδιά μου να βρίσκονται σε περιβάλλοντα όπου θα έρχονται πρόσωπο με πρόσωπο με ανθρώπους που έχουν μεγαλύτερη εμπειρία», αναφέρει. «Η παρατήρηση του τρόπου με τον οποίο οι άλλοι επιλύουν προβλήματα είναι ο ταχύτερος δρόμος για την επαγγελματική ωρίμανση».
Ενώ παλιά οι γονείς περίμεναν από τα παιδιά να τους ρυθμίσουν το βίντεο, σήμερα οι ενήλικες βασίζονται στη νέα γενιά για τη χρήση εφαρμογών όπως το Zoom ή τα Google Docs.
«Οι μεγαλύτεροι αναζητούν στους νέους την εξοικείωση με την τεχνολογία αιχμής», εξηγεί η von Tobel. «Αυτό δημιουργεί μια μοναδική ευκαιρία για τους νέους να γίνουν καθοδηγητές των προηγούμενων γενεών, κάτι που είναι εξαιρετικά πολύτιμο».
Η σημασία της συναισθηματικής νοημοσύνης
Αν και ακούγεται οξύμωρο, η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης (AI) θα καταστήσει τα άτομα με υψηλό EQ (συναισθηματική νοημοσύνη) πιο περιζήτητα στην αγορά εργασίας.
«Με την AI, το IQ έγινε πλέον προσβάσιμο σε όλους δωρεάν», λέει η von Tobel. «Αυτό δίνει τεράστιο προβάδισμα σε όσους διαθέτουν κοινωνικές δεξιότητες, επικοινωνιακή ευχέρεια και ικανότητα ενσυναίσθησης, επιτρέποντάς τους να πετύχουν πολύ περισσότερα από ό,τι στο παρελθόν».
Είναι τελικά καθησυχαστικό για τους γονείς που φοβούνται ότι η τεχνολογία θα παραγκωνίσει τα παιδιά τους, να γνωρίζουν ότι οι ανθρώπινες ποιότητες παραμένουν το “χρυσό” εισιτήριο. Αν εστιάσουμε στο να αναθρέψουμε σωστούς ανθρώπους, τότε τα παιδιά μας θα βρουν τον δρόμο τους.