Σε μια ριζοσπαστική κίνηση που αναμένεται να αναστατώσει το ψηφιακό τοπίο της χώρας, η ελληνική κυβέρνηση προχωρά στην επιβολή αυστηρού ηλικιακού αποκλεισμού (age ban) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η ρύθμιση αυτή, η οποία επεξεργαζόταν επί μακρόν το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, οδηγεί σε έναν γιγαντιαίο, υποχρεωτικό έλεγχο ή και επανέλεγχο της ηλικίας όλων όσοι διατηρούν λογαριασμό στα social media στην Ελλάδα.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027, πλατφόρμες-κολοσσοί όπως το Facebook, το Instagram, το TikTok και το Snapchat καλούνται να διακριβώσουν την ηλικία της πλειονότητας των 7 εκατομμυρίων Ελλήνων χρηστών τους. Στόχος είναι ο εντοπισμός και ο αποκλεισμός ανηλίκων κάτω των 15 ετών, οι οποίοι συχνά χρησιμοποιούν ψεύτικα στοιχεία για να διατηρούν λογαριασμούς, σύμφωνα με το protothema.gr.
Το Σχέδιο Δράσης: Αλγόριθμοι, Kids Wallet και Deadlines
Πώς όμως θα εφαρμοστεί στην πράξη αυτό το πρωτοφανές μέτρο; Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές που μίλησαν στο «ΘΕΜΑ», οι πλατφόρμες αναμένεται να αξιοποιήσουν την εμπειρία τους από την Αυστραλία, την πρώτη χώρα που εφάρμοσε παρόμοιο αποκλεισμό.
Η διαδικασία προβλέπει δύο βασικούς πυλώνες:
- Για τους Νέους Χρήστες (First Line of Defense): Η πρώτη γραμμή άμυνας θα είναι το Kids Wallet, μια έτοιμη και δοκιμασμένη εφαρμογή της ελληνικής κυβέρνησης, αναπτυγμένη από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Οι πλατφόρμες θα πρέπει να ενσωματώσουν την επαλήθευση μέσω του Kids Wallet ως αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας εγγραφής, αντί να βασίζονται απλώς στην αυτοαναφερόμενη ηλικία του χρήστη.
- Για τους Ήδη Εγγεγραμμένους Χρήστες: Το σχέδιο προβλέπει τη διενέργεια εκ νέου επαλήθευσης ηλικίας (age re-verification) με συγκεκριμένο deadline, το οποίο εκτιμάται ότι θα κινείται περίπου στις 90 ημέρες. Μετά την παρέλευση αυτού του τριμήνου, εάν ο χρήστης δεν αποδείξει την ηλικία του, ο λογαριασμός του θα κλειδώνεται αυτόματα.
«Φύλακες» AI και Πολυπαραγοντικός Έλεγχος
Οι πλατφόρμες, λειτουργώντας με αυτοματοποιημένες διαδικασίες, θεωρείται βέβαιο ότι θα αναπτύξουν αλγορίθμους που θα απαιτούν το δελτίο ταυτότητας ή άλλο ταυτοποιητικό στοιχείο, διασταυρώνοντας την ηλικία βάσει της ημερομηνίας γέννησης.
Ωστόσο, το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθιστά σαφές ότι η ανίχνευση δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στη διεύθυνση IP, καθώς αυτή μπορεί να παρακαμφθεί μέσω VPN. Αντίθετα, θα εφαρμόζεται ένας πολυπαραγοντικός έλεγχος, που θα περιλαμβάνει συνδυαστικά:
- Σύνδεση από IP εντός ελληνικής επικράτειας.
- Δηλωμένο τόπο κατοικίας στην Ελλάδα.
- Επιλογή ελληνικής γλώσσας ως κύριας στο λογαριασμό ή τη συσκευή.
- Δημιουργία λογαριασμού μέσω ελληνικού τηλεπικοινωνιακού παρόχου.
- Συστηματική ανάρτηση περιεχομένου στην ελληνική γλώσσα.
- Χρήση ελληνικού αριθμού κινητού για επαλήθευση.
- Γεωεντοπιστικά δεδομένα συσκευής (όπου παρέχεται συγκατάθεση).
Πέραν των επίσημων εγγράφων, εξετάζεται και ένα σενάριο χρήσης «φυλάκων» Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Αυτοί οι αλγόριθμοι θα σκανάρουν 24/7 τις αντιδράσεις στα κοινωνικά δίκτυα, αναζητώντας patterns συμπεριφορών που παραπέμπουν σε ανηλίκους, όπως συγκεκριμένες προτιμήσεις σε τραγούδια, καλλιτέχνες, ή χρήση λέξεων και φράσεων (π.χ. το «6-7» που χρησιμοποίησε ο πρωθυπουργός απευθυνόμενος στους νέους).
Λογαριασμοί που παρουσιάζουν τέτοια συμπεριφορά θα «κοκκινίζουν» ως fake ID και θα περιορίζονται μέχρι να γίνει επανέλεγχος ηλικίας. Ακόμη και στην περίπτωση που ένας γονέας παρέχει τον λογαριασμό του στο παιδί του, θα απαιτείται εκ νέου ταυτοποίηση, πιθανώς μέσω βιντεοκλήσης.
Η αυστραλιανή εμπειρία και η αποτυχία της βιντεοκλήσης
Για τις περιπτώσεις αμφιβολίας ή άρνησης σκαναρίσματος της ταυτότητας, εξετάζεται η λύση της βιντεοκλήσης με εκπροσώπους του δικτύου. Ωστόσο, πηγές αναφέρουν ότι αυτή η «λύση» εφαρμόστηκε ευρέως στην Αυστραλία και… απέτυχε οικτρά. Αποδείχθηκε μια δημοφιλής μέθοδος για τους ανηλίκους που ήθελαν να διατηρήσουν την πρόσβασή τους: μούσι, μουστάκι, γυαλιά μυωπίας, συντηρητικά χτενίσματα και ένα κουρασμένο πρόσωπο επιστρατεύονταν για να πείσουν ότι δεν είναι ανήλικοι.
Δεύτερη Δέσμη Μέτρων: Προστασία για τους «Teenagers» 15-18 Ετών
Η κυβερνητική παρέμβαση δεν σταματά στον καθολικό αποκλεισμό των κάτω των 15 ετών. Όπως ανέφερε το «ΘΕΜΑ», αμέσως μετά την εφαρμογή του age ban, ακολουθεί μια νέα, εξίσου αυστηρή δέσμη μέτρων για τους ανηλίκους ηλικίας άνω των 15 και κάτω των 18.
Στόχος αυτής της δεύτερης φάσης είναι η προστασία των προσωπικών δεδομένων των εφήβων, η θωράκισή τους από παιδόφιλους και άλλα «αρπακτικά», καθώς και η περιφρούρηση της υγείας και της ευεξίας τους.
Και σε αυτή την περίπτωση, το βασικό «όπλο» θα είναι το Kids Wallet, μέσω του οποίου θα γίνεται η υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας. Μόλις διαπιστώνεται η ηλικία του ανηλίκου άνω των 15 ετών, θα ενεργοποιούνται αυτόματα οι αυξημένες ρυθμίσεις προστασίας «Teen Account Settings».
Τα μέτρα περιλαμβάνουν:
- «Shadow Mode»: Για τους διαφημιστικούς αλγόριθμους, οι λογαριασμοί των Ελλήνων ανηλίκων θα είναι ουσιαστικά ανύπαρκτοι, με την απενεργοποίηση της προσωποποιημένης διαφήμισης.
- Περιορισμός Αλληλεπιδράσεων: Θα μπλοκάρονται τα ιδιωτικά μηνύματα από αγνώστους, ιδιαίτερα από μη επαληθευμένους ή ενήλικους λογαριασμούς.
- Νυχτερινό «Curfew»: Το Kids Wallet θα περιορίζει ή θα μπλοκάρει τη χρήση των social media κατά τις νυχτερινές ώρες. Σύμφωνα με πληροφορίες, προκρίνεται ο περιορισμός χρήσης από τις 12 τα μεσάνυχτα έως τις 6 το πρωί, με σκοπό την προστασία των ανηλίκων από τον εθισμό του doom scrolling και τις δραματικές συνέπειες της στέρησης ύπνου στη σωματική, εγκεφαλική και ψυχική υγεία τους.
Η «Συμμαχία των Προθύμων»
Η Ελλάδα ηγείται μιας «συμμαχίας των προθύμων» στην Ευρώπη για αυτό το ζήτημα, στην οποία συμμετέχουν η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Δανία και η Κύπρος.
Ο καθολικός αποκλεισμός αφορά όλους τους ανηλίκους κάτω των 15 ετών που διαμένουν στην ελληνική επικράτεια, ανεξαρτήτως ιθαγένειας. Γι’ αυτούς τους χρήστες, η απαγόρευση δημιουργίας και διατήρησης προσωπικού λογαριασμού θα είναι καθολική, χωρίς δυνατότητα γονικής συναίνεσης ως εξαίρεση. Επιπλέον, θα απαγορεύεται η πρόσβαση σε προσωποποιημένο περιεχόμενο, αλγοριθμικά feeds, καθώς και η ιδιωτική ανταλλαγή μηνυμάτων στις πλατφόρμες που αφορά το μέτρο (Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat).