Ο εννιάχρονος Τζος Φερθ βρισκόταν στο αυτοκίνητο με τους γονείς του όταν παρατήρησε ότι τα κτίρια εκατέρωθεν του δρόμου άρχισαν ξαφνικά να γιγαντώνονται και να τον περικυκλώνουν. Για τη μητέρα του, Σόνια, το τοπίο παρέμενε εντελώς φυσιολογικό. Αυτό το επεισόδιο δεν ήταν μεμονωμένο. Στο σχολείο, ο Τζος έβλεπε τα πρόσωπα των δασκάλων του να μεγαλώνουν δυσανάλογα, τους τοίχους της αίθουσας να απομακρύνονται και τα δάχτυλά του να διογκώνονται σε σημείο που δεν μπορούσε να πιάσει τα πιόνια στο σκάκι. Τις νύχτες, οι τοίχοι του δωματίου του στράβωναν, ενώ η φωνή της μητέρας του ακουγόταν απόκοσμα αργή και σε χαμηλότερο τόνο.
Χρειάστηκαν σχεδόν δύο χρόνια ιατρικών αναζητήσεων για να αποδοθούν αυτά τα συμπτώματα στο σύνδρομο της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων (AIWS), γνωστό και ως σύνδρομο του Τοντ. Πρόκειται για μια διαταραχή που επηρεάζει την αισθητηριακή αντίληψη, αλλοιώνοντας την εικόνα που σχηματίζει το άτομο για το σώμα του, τον περιβάλλοντα χώρο και τον χρόνο.
Τα 40 πρόσωπα των αντιληπτικών παραμορφώσεων
Οι πάσχοντες από το σύνδρομο AIWS βιώνουν ένα ευρύ φάσμα οπτικών και αισθητηριακών αλλοιώσεων, οι οποίες ξεπερνούν τις 40 διαφορετικές μορφές. Άνθρωποι ή αντικείμενα μπορεί να φαίνονται να συρρικνώνονται, να διογκώνονται, να κινούνται σε αργή κίνηση ή να μεταμορφώνονται, με ορισμένους ασθενείς να περιγράφουν ακόμη και παραμορφώσεις προσώπων σε μορφές που θυμίζουν δράκους. Η ακοή μεταβάλλεται επίσης, κάνοντας τους ήχους να ακούγονται αφύσικα γρήγοροι ή αργοί.
Η ονομασία της κατάστασης προέρχεται από τον διάσημο χαρακτήρα του Λιούις Κάρολ, ο οποίος άλλαζε μέγεθος καταναλώνοντας συγκεκριμένα τροφικά σκευάσματα. Αρκετοί ερευνητές εικάζουν ότι ο ίδιος ο συγγραφέας ενδέχεται να βίωνε παρόμοιες παραμορφώσεις λόγω ημικρανιών, επιληψίας ή λοιμώξεων, μεταφέροντας τις προσωπικές του εμπειρίες στο κείμενο. Παρά την επίσημη ιατρική περιγραφή του συνδρόμου το 1955, οι ακριβείς μηχανισμοί πρόκλησής του παραμένουν εν πολλοίς αδιευκρίνιστοι.
Η νευροβιολογία της ανθρώπινης αντίληψης
Η αντίληψη δεν αποτελεί μια παθητική καταγραφή του περιβάλλοντος, αλλά μια ενεργή σύνθεση του εγκεφάλου που συνδυάζει αισθητηριακά ερεθίσματα με προηγούμενες εμπειρίες. Όταν αυτή η διαδικασία διαταράσσεται, το άτομο κινδυνεύει να βιώσει καταστάσεις αποπροσωποποίησης ή αποπραγματοποίησης, χάνοντας την αίσθηση της πραγματικότητας.
Αν και το σύνδρομο θεωρούνταν παλαιότερα ακίνδυνο με ήπια συμπτώματα να αναφέρονται έως και στο 30% των εφήβων ή μετά τη χρήση συγκεκριμένων ουσιών η σύγχρονη ιατρική το συνδέει με σοβαρότερες υποκείμενες παθήσεις. Στα παιδιά, η συχνότερη αιτία είναι η εγκεφαλίτιδα από τον ιό Epstein-Barr, ενώ στους ενήλικες συνδέεται κυρίως με ημικρανίες, επιληψία, εγκεφαλικά επεισόδια, όγκους, ακόμη και με λοιμώξεις όπως η νόσος του Lyme. Παράλληλα, αισθητηριακές διαταραχές έχουν παρατηρηθεί και σε ασθενείς με κοιλιακή ημικρανία.
Το εμπόδιο στη διάγνωση και η καθημερινή διαχείριση
Η απεικόνιση του εγκεφάλου δείχνει ότι το σύνδρομο πιθανότατα οφείλεται σε δυσλειτουργία της κροταφικο-βρεγματικο-ινιακής σύνδεσης. Στην περιοχή αυτή διασταυρώνονται οι οπτικές και χωρικές πληροφορίες με τα σήματα της αφής, της θέσης του σώματος και του πόνου. Οποιεσδήποτε αλλοιώσεις σε αυτό το σημείο μπορούν να μεταβάλουν ριζικά τον τρόπο που ο εγκέφαλος ερμηνεύει τα αισθητηριακά δεδομένα.
Η σπανιότητα και ο παροδικός χαρακτήρας των επεισοδίων καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη τη μελέτη του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια των συμπτωμάτων, με αποτέλεσμα η διάγνωση να καθυστερεί συχνά για χρόνια. Για πολλούς ασθενείς, όπως η 54χρονη σήμερα Τζίλιαν Χάρις που διαγνώστηκε στα 48 της, τα συμπτώματα προκαλούν έντονο φόβο και απώλεια της ανεξαρτησίας.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας οδηγεί σε υποχώρηση των επεισοδίων. Για τον μικρό Τζος, η καθημερινή διαχείριση περιλαμβάνει τη χρήση ενός καθρέφτη τσέπης καθώς παρατηρώντας τα σταθερά χαρακτηριστικά του προσώπου του, καταφέρνει να πραγματοποιεί έναν «έλεγχο πραγματικότητας» που μειώνει τη διάρκεια και την ένταση των επεισοδίων.
πηγή: BBC