Ένα ποτήρι με πάγο θεωρείται αυτονόητα ασφαλές για τους περισσότερους καταναλωτές. Ωστόσο, νέα στοιχεία δείχνουν ότι τα παγάκια που χρησιμοποιούνται σε καφέδες, αναψυκτικά και αλκοολούχα ποτά μπορεί να αποτελέσουν εστία μικροβιακής επιβάρυνσης, όταν οι παγομηχανές δεν καθαρίζονται και δεν απολυμαίνονται σωστά.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Ένωσης Επαγγελματιών Διασφάλισης Όρων Υγιεινής & Ποιότητας Πόσιμου Πάγου (ΕΕΔΥΠΠΠ), ο μολυσμένος πόσιμος πάγος δεν αποτελεί ένα θεωρητικό ενδεχόμενο, αλλά έναν πραγματικό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, ακόμη και σε επιχειρήσεις που εφαρμόζουν προγράμματα υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων.
Η ΕΕΔΥΠΠΠ, που ιδρύθηκε το 2024 με στόχο τη βελτίωση των προτύπων υγιεινής και της τεχνογνωσίας γύρω από την παραγωγή πόσιμου πάγου, επισημαίνει ότι η εμφάνιση ενός παγακιού δεν αποτελεί ένδειξη ασφάλειας. Ακόμη και ο απόλυτα διαυγής και άοσμος πάγος μπορεί να μεταφέρει επικίνδυνους μικροοργανισμούς όταν το εσωτερικό της παγομηχανής ή το δίκτυο νερού έχει επιμολυνθεί.
Ένας στους πέντε ελέγχους εντόπισε μικροβιολογικές αποκλίσεις
Η έκθεση βασίστηκε στην ανάλυση 965 δειγμάτων πόσιμου πάγου, τα οποία συλλέχθηκαν κυρίως από μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες και επιχειρήσεις τουρισμού.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 22,38% των δειγμάτων παρουσίασε μικροβιολογικές αποκλίσεις, ποσοστό που προκαλεί έντονο προβληματισμό.
Σε 129 δείγματα ανιχνεύθηκαν κολοβακτηρίδια, Escherichia coli (E. coli) ή εντερόκοκκοι, μικροοργανισμοί που αποτελούν δείκτες ανεπαρκούς υγιεινής, πιθανής κοπρανώδους επιμόλυνσης ή προβλημάτων στο σύστημα παραγωγής και διαχείρισης του πάγου.
Όπως επισημαίνει η Ένωση, η παρουσία αυτών των μικροβίων αποτελεί σαφή ένδειξη ότι η συντήρηση και ο καθαρισμός των παγομηχανών δεν ήταν επαρκείς.
Γιατί οι παγομηχανές αποτελούν εστία μικροβίων
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο πάγος θεωρείται τρόφιμο και πρέπει να αντιμετωπίζεται με τους ίδιους κανόνες ασφάλειας που ισχύουν για κάθε άλλο προϊόν που καταναλώνεται.
Οι παγομηχανές συνδυάζουν νερό, χαμηλές θερμοκρασίες και δυσπρόσιτα εσωτερικά σημεία, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη βιοφίλμ, μούχλας και μικροβιακών αποικιών.
Το πρόβλημα συχνά παραμένει αόρατο, καθώς οι εστίες μόλυνσης εντοπίζονται στο εσωτερικό των σωληνώσεων, στους δίσκους παραγωγής πάγου και στους θαλάμους αποθήκευσης, σημεία που δεν καθαρίζονται αποτελεσματικά με έναν απλό επιφανειακό καθαρισμό.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζει και ο ανθρώπινος παράγοντας. Η χρήση γυμνών χεριών, οι λαβίδες που αποθηκεύονται με λάθος τρόπο, η τοποθέτηση ποτηριών μέσα στους κάδους πάγου ή η μη τήρηση των πρωτοκόλλων καθαρισμού μπορούν να οδηγήσουν σε επιμόλυνση.
Ποιους κινδύνους εγκυμονούν τα μολυσμένα παγάκια
Η κατανάλωση πάγου που περιέχει παθογόνους μικροοργανισμούς μπορεί να προκαλέσει τροφιμογενείς λοιμώξεις και γαστρεντερικές διαταραχές.
Τα συνηθέστερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- διάρροια,
- ναυτία,
- εμετούς,
- κοιλιακές κράμπες,
- πυρετό.
Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για μικρά παιδιά, ηλικιωμένους, εγκύους, άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και ασθενείς με σοβαρά χρόνια νοσήματα.
Οι περισσότεροι υγιείς ενήλικες αναρρώνουν μέσα σε λίγες ημέρες, όμως οι ειδικοί συστήνουν άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν εμφανίζονται έντονη διάρροια, αφυδάτωση, υψηλός πυρετός, αιματηρά κόπρανα ή επίμονοι έμετοι.
Η κατάψυξη δεν εξουδετερώνει τα μικρόβια
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης είναι ότι η κατάψυξη δεν αποστειρώνει τον πάγο.
Οι χαμηλές θερμοκρασίες επιβραδύνουν τον πολλαπλασιασμό πολλών μικροοργανισμών, χωρίς όμως να τους καταστρέφουν. Έτσι, ένας μολυσμένος πάγος μπορεί να παραμείνει επικίνδυνος ακόμη και μετά από παρατεταμένη παραμονή στην κατάψυξη.
Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις
Η ΕΕΔΥΠΠΠ υπογραμμίζει ότι οι παγομηχανές πρέπει να αντιμετωπίζονται ως κρίσιμος εξοπλισμός ασφάλειας τροφίμων και όχι ως μια συσκευή που απαιτεί μόνο περιοδικό καθαρισμό.
Στις βασικές προϋποθέσεις περιλαμβάνονται:
- πλήρης εσωτερικός καθαρισμός,
- απολύμανση όλων των εξαρτημάτων,
- απομάκρυνση βιοφίλμ,
- τακτική συντήρηση φίλτρων,
- χρήση καθαρού νερού,
- ασφαλής αποθήκευση εργαλείων χειρισμού,
- αυστηρή υγιεινή των εργαζομένων,
- συστηματικοί μικροβιολογικοί έλεγχοι,
- τήρηση αρχείων συντήρησης.
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, μια παγομηχανή μπορεί να φαίνεται απόλυτα καθαρή εξωτερικά, ενώ στο εσωτερικό της να αναπτύσσονται επικίνδυνοι μικροοργανισμοί.
Τι μπορούν να προσέχουν οι καταναλωτές
Οι καταναλωτές δεν έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν την κατάσταση μιας παγομηχανής, μπορούν όμως να αξιολογήσουν τον τρόπο λειτουργίας μιας επιχείρησης.
Οι ειδικοί συνιστούν να αποφεύγεται η κατανάλωση πάγου όταν ο χώρος δείχνει ελλιπώς συντηρημένος, όταν το προσωπικό χειρίζεται τον πάγο χωρίς τους απαραίτητους κανόνες υγιεινής ή όταν ο πάγος εμφανίζει περίεργη οσμή ή ξένα σωματίδια.
Για άτομα υψηλού κινδύνου, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια ταξιδιών ή σε χώρους με αυξημένη εποχική κίνηση, ασφαλέστερη επιλογή θεωρούνται τα σφραγισμένα εμφιαλωμένα ποτά χωρίς πάγο.
Ούτε ο καφές ούτε το αλκοόλ προστατεύουν
Η έκθεση καταρρίπτει και μια διαδεδομένη αντίληψη ότι το αλκοόλ ή ο καφές μπορούν να εξουδετερώσουν τα μικρόβια που ενδέχεται να υπάρχουν στον πάγο.
Όπως επισημαίνεται, ούτε η περιεκτικότητα σε αλκοόλ των συνηθισμένων ποτών ούτε ο κρύος καφές αποτελούν αξιόπιστες μεθόδους απολύμανσης.
Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι σαφές: τα παγάκια δεν είναι ασφαλή μόνο και μόνο επειδή είναι κατεψυγμένα. Όταν η παγομηχανή δεν συντηρείται σωστά, ο πάγος μπορεί να μεταφέρει παθογόνους μικροοργανισμούς απευθείας στο ποτήρι του καταναλωτή, καθιστώντας την τήρηση αυστηρών κανόνων υγιεινής απαραίτητη για την προστασία της δημόσιας υγείας.