Ένα σημαντικό επιστημονικό επίτευγμα που ανοίγει νέους δρόμους στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού φέρνει στο φως μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Radiology της Ακτινολογικής Εταιρείας της Βόρειας Αμερικής. Στην έρευνα συμμετείχαν οι Έλληνες επιστήμονες Παντελής Γιαλιάς (ως επικεφαλής στο πλαίσιο των διδακτορικών του σπουδών στο σουηδικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Linkoping) και η Αποστολία Τσιρίκογλου από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα.
Τα εντυπωσιακά ευρήματα της έρευνας
Οι ερευνητές αξιολόγησαν τρία αξιόπιστα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), τροφοδοτώντας τα με σχεδόν 89.000 μαστογραφίες από 31.394 γυναίκες στη Σουηδία, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν σε βάθος δεκαετίας (2008-2019). Από το συνολικό δείγμα, 12.072 γυναίκες (38,5%) διαγνώστηκαν με καρκίνο από ακτινολόγους.
Τα αποτελέσματα της ΑΙ εξέπληξαν την επιστημονική κοινότητα:
- Έγκαιρος εντοπισμός: Στο 20% των περιστατικών, η Τεχνητή Νοημοσύνη αναγνώρισε ύποπτα σημάδια 6 χρόνια πριν από τη διάγνωση των γιατρών.
- Βάθος χρόνου: Στο 25% των γυναικών τα σημάδια εντοπίστηκαν 4 χρόνια νωρίτερα, στο 39% 2 χρόνια πριν, ενώ σε ένα 15% των περιστατικών η ΑΙ διέκρινε ευρήματα έως και 10 χρόνια νωρίτερα.
- Υψηλή ακρίβεια: Τα συστήματα πέτυχαν ικανότητα διάκρισης 90% μεταξύ πραγματικά θετικών και αρνητικών αποτελεσμάτων.
«Μικρές αλλαγές που δεν βλέπει το ανθρώπινο μάτι»
Όπως εξηγεί ο ακτινολόγος Παντελής Γιαλιάς (σήμερα διευθυντής στο Κέντρο Μαστού του νοσοκομείου Mediterranean στην Κύπρο), η ΑΙ δεν αντικαθιστά τον γιατρό, αλλά βλέπει αδιόρατες μεταβολές: «Πρόκειται για μικρές διαταραχές της αρχιτεκτονικής ή σταδιακή αύξηση της πυκνότητας του μαστού — σημάδια στα οποία το ανθρώπινο μάτι, όσο έμπειρο κι αν είναι, δεν μπορεί να βασιστεί με σιγουριά».
Ο ίδιος περιγράφει τη θεαματική εξέλιξη της τεχνολογίας, θυμίζοντας πως το 2015 οι δοκιμές ΑΙ στην ακτινολογία είχαν απογοητευτικά αποτελέσματα, αλλά σήμερα οι αλγόριθμοι και η υπολογιστική ισχύς έχουν εκτοξευθεί.
Τα οφέλη για το σύστημα υγείας και το μέλλον
Προηγούμενες δημοσιευμένες μελέτες του κ. Γιαλιά έχουν ήδη δείξει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη:
- Μειώνει τον φόρτο εργασίας των ακτινολόγων έως και 34% (Acta Radiologica, 2022).
- Εξοικονομεί πόρους στο σύστημα υγείας σε σχέση με την παραδοσιακή μέθοδο της διπλής αξιολόγησης από δύο γιατρούς (European Radiology).
Το επόμενο στοίχημα
Ο κ. Γιαλιάς ξεκαθαρίζει πως η ΑΙ είναι ένα επιπλέον «όπλο» στη φαρέτρα των γιατρών και όχι απειλή για τη δουλειά τους, καθώς ο ανθρώπινος έλεγχος παραμένει απαραίτητος. Το επόμενο βήμα είναι η διαμόρφωση εξατομικευμένων πρωτοκόλλων προληπτικού ελέγχου για τις γυναίκες που εμφανίζουν πρώιμα σημάδια, ενώ η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει ήδη νέα μελέτη εστιάζοντας στις προκλήσεις απεικόνισης σε γυναίκες με ενθέματα σιλικόνης.