Εκατομμύρια γυναίκες με καρκίνο του μαστού παγκοσμίως θα μπορούσαν πλέον να αποφύγουν με απόλυτη ασφάλεια την επίπονη διαδικασία της χημειοθεραπείας. Μια νέα, διεθνής κλινική δοκιμή ορόσημο απέδειξε ότι ένα εξειδικευμένο τεστ DNA μπορεί να διακρίνει με ακρίβεια ποιες ασθενείς πρόκειται πραγματικά να ωφεληθούν από τη θεραπεία και ποιες όχι.
Τα αποτελέσματα της μελέτης αποκαλύπτουν ότι περισσότερα από τα δύο τρίτα των συμμετεχουσών θα μπορούσαν να γλιτώσουν από τις εξαντλητικές παρενέργειες της χημειοθεραπείας —όπως η έντονη κόπωση, η ναυτία, η απώλεια μαλλιών, η καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος και τα προβλήματα γονιμότητας— και να υποβληθούν αποκλειστικά σε στοχευμένη ορμονοθεραπεία.
Στη συγκεκριμένη έρευνα, της οποίας ηγήθηκε το Πανεπιστημιακό Κολλέγιο του Λονδίνου (University College London – UCL), συμμετείχαν περισσότερες από 4.000 γυναίκες άνω των 40 ετών με πρόσφατη διάγνωση, από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και την Ταϊλάνδη.
Πώς λειτουργεί το γονιδιακό τεστ Prosigna
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ένα εξελιγμένο γονιδιακό τεστ με την ονομασία Prosigna. Το τεστ αυτό έχει τη δυνατότητα να αναλύει και να μετρά τη δραστηριότητα 50 συγκεκριμένων γονιδίων που εμπλέκονται άμεσα στην ανάπτυξη του καρκίνου του μαστού. Με βάση αυτή τη γονιδιακή χαρτογράφηση, οι γιατροί μπορούν να υπολογίσουν με μαθηματική ακρίβεια τον κίνδυνο επανεμφάνισης της νόσου για κάθε ασθενή ξεχωριστά.
Οι ασθενείς που έλαβαν χαμηλή βαθμολογία κινδύνου στο τεστ —οι οποίες αποτελούσαν τα δύο τρίτα του συνολικού δείγματος— δεν υποβλήθηκαν καθόλου σε χημειοθεραπεία. Τα αποτελέσματα δικαίωσαν πλήρως τους ερευνητές:
- Το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης για την ομάδα που απέφυγε τη χημειοθεραπεία άγγιξε το 93,7%.
- Το αντίστοιχο ποσοστό για την ομάδα που έλαβε χημειοθεραπεία ήταν 94,9%.
Η ελάχιστη αυτή στατιστική απόκλιση αποδεικνύει ότι για τη συντριπτική πλειονότητα των γυναικών η χημειοθεραπεία δεν προσέφερε κάποιο ουσιαστικό επιπλέον όφελος, παρά μόνο σωματική και ψυχολογική επιβάρυνση.
Τέλος στην καθολική χρήση της χημειοθεραπείας
Μέχρι σήμερα, η βασική θεραπευτική οδός για τον καρκίνο του μαστού περιλαμβάνει τη χειρουργική αφαίρεση του όγκου και, στη συνέχεια, τη χορήγηση χημειοθεραπείας για τη μείωση της πιθανότητας υποτροπής. Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται συστηματικά και σε περιπτώσεις αρχικού σταδίου όπου η νόσος έχει προλάβει να επεκταθεί στους κοντινούς λεμφαδένες.
Ωστόσο, η ιατρική κοινότητα εξέφραζε εδώ και καιρό έντονες ανησυχίες ότι η χημειοθεραπεία προσφέρει ελάχιστα έως μηδαμινά οφέλη σε όσους νοσούν από τον πιο κοινό τύπο καρκίνου του μαστού. Με βάση τα νέα δεδομένα, το UCL εκτιμά ότι μόνο στο Εθνικό Σύστημα Υγείας της Μεγάλης Βρετανίας (NHS), περισσότερες από 5.000 γυναίκες ετησίως θα μπορούν πλέον να εξαιρούνται με ασφάλεια από τις χημειοθεραπείες.
Τα σπουδαία ευρήματα της μελέτης παρουσιάζονται επίσημα στο μεγαλύτερο και σημαντικότερο ογκολογικό συνέδριο του κόσμου, την ετήσια συνάντηση της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) στο Σικάγο.
Η γονιδιακή βιολογία οδηγεί την Ιατρική του Μέλλοντος
Ο επικεφαλής ερευνητής της δοκιμής και καθηγητής ογκολογίας μαστού στο Ινστιτούτο Καρκίνου του UCL, Ρομπ Στάιν, δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Τα αποτελέσματα αυτά σηματοδοτούν ένα καθοριστικό βήμα προς την πλήρως εξατομικευμένη θεραπεία. Καταφέραμε να χρησιμοποιήσουμε την ίδια τη βιολογία του όγκου για να πάρουμε ιατρικές αποφάσεις, αντί να βασιζόμαστε αποκλειστικά στα παραδοσιακά κλινικά κριτήρια. Για τις ασθενείς, αυτό σημαίνει ότι γλιτώνουν από ένα τεράστιο σωματικό και συναισθηματικό βάρος. Για τα συστήματα υγείας, αντιπροσωπεύει μια πολύ πιο ορθολογική και αποτελεσματική διαχείριση των πόρων».
Αξίζει να σημειωθεί ότι προς το παρόν δεν είναι γνωστό αν τα ίδια ευρήματα ισχύουν και για γυναίκες κάτω των 40 ετών, καθώς τα δεδομένα και τα αποτελέσματα των δοκιμών για τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα αναμένεται να ολοκληρωθούν μετά από μερικά χρόνια.
Ωστόσο, για τις μεγαλύτερες γυναίκες, η νέα αυτή προσέγγιση αλλάζει ριζικά το τοπίο, μετατρέποντας μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας και σοκ σε μια διαχειρίσιμη, πιο ανθρώπινη και απόλυτα στοχευμένη θεραπευτική εμπειρία.