Αν σας έλεγαν ότι υπάρχει ένας χώρος τέχνης όπου η ομάδα σύγχρονου χορού ονομάζεται… «Kuturu Dance Team», μάλλον θα καταλαβαίνατε αμέσως ότι εκεί τα πράγματα λειτουργούν διαφορετικά!
Το Tetragono Art Space δημιουργήθηκε από τη θεατρολόγο και δασκάλα χορού Ιωάννα Ζυμαρίτη με μια πολύ συγκεκριμένη φιλοσοφία. Να αποδομήσει την αυστηρότητα που συχνά συνοδεύει την τέχνη και να επιστρέψει στην ουσία της, το παιχνίδι, την έκφραση, το συναίσθημα και την παρέα.
Από τα εικαστικά συναισθηματικής αγωγής και τον χορό χωρίς «πρότυπα», μέχρι την aerial yoga, το παρκούρ και τα θεατρικά εργαστήρια, το «Τετράγωνο» αποτελεί έναν χώρο απόλυτης συμπερίληψης. Εδώ, τα παιδιά, μαζί και τα παιδιά με αναπηρία γίνονται μια παρέα που μοιράζεται τη χαρά της εξέλιξης, μαθαίνοντας πως η τέχνη δεν χρειάζεται φίλτρα, παρά μόνο ανοιχτή καρδιά.
Εδώ και 9 χρόνια, αυτός ο πολυδιάστατος χώρος αποδεικνύει ότι το όνομά του δεν σημαίνει περιορισμό, αλλά ένα προστατευμένο πλαίσιο μέσα στο οποίο παιδιά και ενήλικες απολαμβάνουν την απόλυτη ελευθερία. Χωρίς το άγχος της επιβεβαίωσης, χωρίς την απαίτηση για «ταλέντα», αλλά με πολύ χιούμορ, πηλό, χρώματα, αεροβασίες και αυθεντική αποδοχή, το «Τετράγωνο» μας προσκαλεί καθημερινά να κάνουμε πράξη το αγαπημένο του σύνθημα: «Let’s be artists!»
Διαβάστε ολόκληρη την απολαυστική συνέντευξη με την Ιωάννα Ζυμαρίτη
Όταν ένας γονιός ακούει το όνομα “Tetragono Art Space”, τι ακριβώς πρέπει να φανταστεί; Ποιο είναι το όραμά σας και η βασική φιλοσοφία πίσω από τη δημιουργία αυτού του χώρου;
Ξέρετε ποιο είναι το ωραίο; Ότι με το άκουσμα και μόνο κανείς δεν μπορεί να φανταστεί κάτι. Ήταν και ο λόγος που επιλέχθηκε αυτό το όνομα – έμπνευση του designer του logo μας Χρήστου Τζοβάρα. Ημουν σίγουρη ότι ήθελα να είναι «πολυχώρος», αλλά δεν ήξερα πώς να τον ονομάσω. Όταν ανακοίνωνα κάποια εναλλακτική σε φίλους και αγαπημένους όλοι είχαν ένα σχόλιο, θετικό και αρνητικό – και εγώ αντίστοιχα διάφορες αμφιβολίες. Όταν άρχισα να τους ανακοινώνω το «Τετράγωνο» όλοι με κοιτούσαν με απορία αλλά χωρίς κανένα σχόλιο. Αυτό μου ήταν αρκετό για να πειστώ! Αφορμή στάθηκε η σουηδική ταινία ΅The Square΅ σε σκηνοθεσία και σενάριο του Ρούμπεν Έστλουντ – αν δεν την έχετε δει, να τη δείτε!
Ίσως παραπέμπει σε κάτι αυστηρό, κάτι κλειστό. Αλλά είναι ακριβώς το αντίθετο. Η επιθυμία μου ήταν ένας πολυχώρος όπου τα παιδιά κυρίως – και οι ενήλικες φυσικά – θα έρχονται σε επαφή με την τέχνη, θα έχουν τη δυνατότητα να εκφράζονται, θα νιώθουν τον χώρο αυτόν έναν αγαπημένο προορισμό όπου θα μπορούν να δημιουργούν, να κάνουν φιλίες, να ξεπερνούν τις δυσκολίες τους, να μην νοιάζονται για το πόσο «ταλέντα» είναι. Φιλοδοξία μου – και όλων των συνεργατών μου – είναι να δίνουμε κίνητρα, να παρακινούμε, να προσφέρουμε διαφορετικές προσεγγίσεις. Γι αυτό και έχουμε διάφορες δράσεις ώστε ο καθένας να δοκιμάζει και να πειραματίζεται, να εξελίσσεται και να αμφισβητεί. Έχουμε και τους κανόνες μας βέβαια ε! Γιατί μέσα από τα καθορισμένα όρια μπορεί κανείς να απολαύσει την ελευθερία και την οικειότητα.
Με λίγα λόγια, η αγάπη μου για τα παιδιά με οδήγησε σε αυτό τον χώρο και παράλληλα η πεποίθηση μου ότι όταν ένα παιδί «ενστερνίζεται» την τέχνη αποκτά μαγικά στοιχεία στον χαρακτήρα του που μόνο θετική χροιά μπορούν να έχουν στη ζωή του. Γι αυτό και το μότο μας είναι το τόσο απλό αλλά ουσιαστικό – «let΄s be artists»! Σταδιακά στην παρέα μας προστέθηκαν και οι ενήλικες μέσα από σταθερά μαθήματα ή σεμινάρια/εργαστήρια.
Γι’ αυτό και το Τετράγωνο είναι και ένας απόλυτα φιλόξενος χώρος για ΑμεΑ, με δράσεις που διέπονται από την αξία της συμπερίληψης και της συνεργασίας και όχι του… οίκτου και του θαυμασμού από μακριά.
Και ξέρετε τελικά ποιο είναι το ωραίο; Ότι το Τετράγωνο φτάνει πλέον στον 9ο χρόνο του επειδή όσοι «τετραγωνίζονται» -γονείς, παιδιά ενήλικες- μεταφέρουν αυτό που ζουν με τόση ειλικρίνεια και ζεστασιά.
Αν μπαίναμε κρυφά στο Tetragono Art Space κατά τη διάρκεια ενός εργαστηρίου, τι θα βλέπαμε τα παιδιά να κάνουν; Μπορείτε να μας περιγράψετε μερικές από τις πιο αγαπημένες δραστηριότητες (π.χ. εικαστικά, κατασκευές, παιχνίδι) που λαμβάνουν χώρα εδώ;
Χα! Γελάω γιατί αυτό είναι το παράπονο πολλών γονιών! Που δεν τους αφήνουμε να κρυφοκοιτούν! Θεωρούμε ότι είναι ο προσωπικός χρόνος δημιουργίας κάθε παιδιού και αξίζει να του δώσουμε όλη την ελευθερία που έχει ανάγκη.
Ωστόσο, θα βλέπατε παιδιά να αποτυπώνουν στο χαρτί τα συναισθήματα τους, να πλάθουν σε χαρτί ή πηλό τις σκέψεις τους, να χορεύουν, να κάνουν κόλπα στο παρκούρ, να ίπτανται στα πανιά της aerial yoga, να κάνουν τροχούς και κατακορύφους, να παρακολουθούν και να συμμετάσχουν σε μουσικές και θεατρικές παραστάσεις, να αυτοσχεδιάζουν, να χρησιμοποιούν όλη τη φαντασία τους σε θεατρικά εργαστήρια, να γελούν, να κάνουν αστεία, να μας λένε τα νέα της ημέρας, τις ανησυχίες τους… Θα βλέπατε και ενήλικες να κάνουν πιλάτες και γιόγκα, να χορεύουν, να πειραματίζονται σε εργαστήρια θεάτρου, χορού, αυτοβελτίωσης…
Στο σχολείο ή στο νηπιαγωγείο τα παιδιά ακολουθούν ένα πολύ συγκεκριμένο και δομημένο πρόγραμμα. Πώς ξεφεύγουν τα εργαστήριά σας από αυτό το πλαίσιο; Πώς ενθαρρύνετε την ελεύθερη έκφραση και τον πειραματισμό χωρίς το άγχος του «σωστού» ή του «λάθους»;
Είναι αυτή η λεπτή ισορροπία που σας ανέφερα και πιο πάνω. Το πλαίσιο και η ανοιχτή αγκαλιά, την ίδια στιγμή. Η ελευθερία έρχεται και σχεδόν άμεσα από το γεγονός ότι δεν αποτελούμε «σχολή». Είμαστε ένας πολυχώρος τέχνης και μέσα σε αυτόν χωρούν όλοι όσοι θέλουν να εκφράζονται. Γι’ αυτό ας πούμε και φιλοξενούμε τα «Εικαστικά αλλιώς», μια φράση συναισθηματικής αγωγής μέσω εικαστικών, με τη Νάντια Παράσχου. Δεν είναι ένα μάθημα για να μάθει ένα παιδί να ζωγραφίζει ή να τραβά ίσιες γραμμές, αλλά μια συνάντηση όπου τα χρώματα και τα υλικά γίνονται προέκταση των συναισθημάτων. Χωρίς λάθος ή σωστό, άσχημο ή ωραίο. Το ίδιο θα μπορούσα να πω και για τον χορό. Δεν αναζητούμε πρότυπα χορευτών ούτε ταλέντα. Ούτε υποχρεώνουμε κανέναν σε κανένα εξεταστικό σύστημα. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που έχουμε και ξεχωριστό μάθημα αυτοσχεδιασμού για όσα παιδιά έχουν ανάγκη να κινούνται έξω από συγκεκριμένες τεχνικές. Φανταστείτε ότι η ομάδα του σύγχρονου χορού έχει την ονομασία «Kuturu Dance Team» σαν ένα είδος αυτοσαρκασμό και απελευθέρωσης – όσο πιο κουτουρού τόσο πιο καλά!
Αλλά και η ίδια η παιδαγωγική προσέγγιση μας ενισχύει μια παρεΐστικη και όχι ανταγωνιστική ατμόσφαιρα. Τονίζουμε σε κάθε ευκαιρία πόσο ξεχωριστός είναι ο καθένας, όχι με ένα επιτηδεύμενο τρόπο αλλά σαν κάτι απόλυτα φυσιολογικό και αποδεκτό. Γι’ αυτό ακόμη και παιδιά που αρχικά έρχονται με ανταγωνιστική διάθεση ή χαμηλή αυτοπεποίθηση ή δυσκολίες στην κοινωνικοποίηση σταδιακά και ομαλά «χαλαρώνουν» και γίνονται ομάδα. Για αυτό και τα ΑμεΑ αισθάνονται κομμάτι όλου αυτού του χώρου και όχι «ειδικοί καλεσμένοι», γι αυτό και συμμετέχουν στις παραστάσεις μας και τις όποιες δράσεις χωρίς να τους… επιδεικνύουμε.
Θα τονίσω ξανά -γιατί δυστυχώς η εποχή μας χαρακτηρίζεται από μια κακώς εννοούμενη ελευθερία- ότι τα παιδιά μέσα σε όλη αυτήν την ελευθερία μαθαίνουν να είναι και υπεύθυνα, τόσο όσον αφορά την τάξη και την καθαριότητα του χώρου και τη συνέπεια σε ό,τι αναλαμβάνουν, όσο και στον σεβασμό προς τον άλλον, στη συνειδητοποίηση ότι η δική μου ευχαρίστηση σταματά εκεί που ξεκινά η ενόχληση του άλλου.
Βλέπουμε ότι στα παιδιά αρέσει πολύ να αγγίζουν, να λερώνουν τα χέρια τους και να πειραματίζονται με διαφορετικές υφές και υλικά. Τι προσφέρει αυτή η αισθητηριακή εμπειρία στην ανάπτυξη, τη δημιουργικότητα και τη συναισθηματική ωρίμανση ενός παιδιού;
Ίσως αυτό να μπορούσαν να σας το απαντούσαν ακόμη καλύτερα οι συνεργάτες του Τετραγώνου που επιμελούνται σχετικές δράσεις η Νάντια Παράσχου, η Γιώρκια Ζίττη και η Δέσποινα Μεσημβρινού.
Ωστόσο, εγώ μπορώ να σας δώσω μια άλλη διάσταση μέσα από την πολύχρονη εμπειρία μου με τα παιδιά. Θα σας πάω πίσω στα δικά μου παιδικά χρόνια – εκεί στις δεκαετίες του 1980-1990. Τότε που το παιχνίδι στις κούνιες, τα λερωμένα από πλαστελίνη νύχια και τα «κεφτεδάκια» από άμμο στην παραλία δεν ήταν κάτω από την ομπρέλα κανενός messy play ή οργανωμένου εργαστηρίου – που φυσικά στις ημέρες μας έχουν λόγο ύπαρξης. Η αφή φέρνει συγκέντρωση, ηρεμία. Το χώμα στα χέρια γεννά την επιθυμία δημιουργίας – αφού φτιάξω ένα λόφο, πώς θα φτιάξω και τα δέντρα του; Μήπως να μετατρέψω μικρά κλαδιά σε ολόκληρα κυπαρίσσια; Πώς θα καταφέρω να μην φεύγει το νερό από τον λάκκο που έσκαψα στην άμμο; Από τα χεριά, στο μυαλό και από τη σκέψη στη φαντασία. Τόσο απλά. Τόσο μαγικά αυτοματοποιημένα και δημιουργικά απολαυστικά. Μην ξεχνάμε ότι με αυτόν τον τρόπο εξασκείται και η μνήμη ή ακόμη και η παρατηρητικότητα μας. Θα φτιάξω ένα λουλούδι από πλαστελίνη ή από χαρτόνια που θα κόψω αναγκάζοντας το μυαλό μου να φέρει μπροστά την εικόνα ενός λουλουδιού που είδα στον δρόμο ή σε ένα βιβλίο. Υπάρχει και αυτή η διακριτική απενεχοποίηση με το λέρωμα των χεριών. Δεν χρειάζεται να είναι όλα υπέρσωστα, υπέρλαμπρα και υπερτέλεια. Δεν πειράζει να λερωθώ, δεν πειράζει αν θέλησα να σπάσω ένα ξυλαράκι και δεν μπόρεσα, δεν πειράζει αν καταλάθος έβαψα τα μαλλιά μου ενώ ζωγράφιζα. Γίνονται και «λάθη» και μπορούμε να είμαστε ΟΚ με αυτό.
Να σας πω και κάτι πιο πεζό που συναντώ πολύ συχνά – και ειδικά στα summer camps που περνάμε και περισσότερες ώρες με τα παιδιά. Τα έχουμε όλα τόσο έτοιμα στα παιδιά που έχουν ξεχάσει να χρησιμοποιούν τα χέρια τους – πώς να πιάσουν το τάπερ και το πιρούνι μαζί, πώς να κλείσουν την τσάντα τους. Εχει και η καθημερινότητα και η πρακτικότητα την τέχνη τους! Όλα είναι τέχνη!
Η τέχνη μπορεί να είναι μια πολύ προσωπική διαδικασία, αλλά στον χώρο σας γίνεται συλλογική. Πώς βοηθούν τα εργαστήριά σας τα παιδιά να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες, να συνεργαστούν και να χτίσουν φιλίες;
Η ίδια η δημιουργικότητα συμβάλει σε αυτό. Ξέρετε είναι τόσο απλό και «αβίαστο» όταν το «εγώ» δεν έχει το άγχος της «επίδειξης» και της «επιβεβαίωσης» να συναντήσει το «εμείς». Θα ακουστεί λίγο κλισέ και μαρκετίστικο, αλλά είναι η ουσία της δουλειάς μας – όλων όσων συνεργάζονται με το Τετράγωνο: αγαπάμε ειλικρινά τα παιδιά, δεν τα αντιμετωπίζουμε ως ταλέντα ή μη, έξυπνα ή όχι. Είναι παιδιά με όλη τη μαγεία που αυτό φέρει. Επομένως, όταν η αγάπη ξεκινά από τη βάση, από τις ρίζες, εύκολα διανέμεται στα κλαδιά. Δεν αποτελεί «πρόβλημα» ένα παιδί που δεν έχει καταφέρει ένα κόλπο στην aerial yoga ή το παρκούρ. Όλη η ομάδα του δίνει χρόνο και όταν κάνει έστω και ένα βηματάκι εξέλιξης, η ομάδα μοιράζεται τη χαρά. Επειτα, όσα θέματα δημιουργούνται μεταξύ κάποιων παιδιών συζητιούνται και αναλύονται. Όπως άλλωστε συζητάμε και με τους γονείς πολύ συχνά και για ο,τι θέμα προκύπτει.
Θα ήθελα εδώ να αναφερθώ και στη σπουδαιότητα του χιούμορ. Καταλυτικής σημασίας η ύπαρξη του. Το αγνό χωρίς προσβολές χιούμορ. Αυτό που «χαλαρώνει» λίγο τις δύσκολες στιγμές. Που βρίσκει τον χώρο αφού έχει εδραιωθεί η σχέση παιδαγωγού-παιδιού, δασκάλου-μαθητή και έρχεται με κάθε καλή πρόθεση να σπάσει αμηχανίες και μπλοκαρίσματα. Με τα παιδιά και τους ενήλικες γελάμε πολύ. Αμεσότητα, ειλικρίνεια, ουσιαστική και όχι τυπική ευγένεια, ηρεμία.
Για τους γονείς που μας διαβάζουν και θέλουν να φέρουν τα παιδιά τους σε επαφή με τον κόσμο του Tetragono Art Space, ποιες ηλικίες καλύπτετε και πώς μπορούν να ενημερωθούν για τα τρέχοντα εργαστήρια ή τα προγράμματά σας;
Τα εργαστήρια μας απευθύνονται σε παιδιά και από 1 έτους (με συνοδό) μέχρι 101! Μπορεί κανείς να πάρει μια πρώτη ιδέα από τα social media μας – σε Facebook και Instagram – και να μας επισκεφθεί να δει τους χώρους μας και να μιλήσουμε από κοντά για να λύσουμε τις όποιες απορίες.
Σημείωση: Οι αίθουσες προσφέρονται και για ενοικίαση για όποιον ενδιαφέρεται να νοικιάσει χώρο για τα μαθήματα, την πρακτική του, σεμινάρια ή ακόμη για θεατρικές – μουσικές παραστάσεις.
Λίγα λόγια για την Ιωάννα Ζυμαρίτη
Η αγάπη για τον χορό και την τέχνη ξεκίνησε από τα μικράτα, όταν 7 χρονών η μαμά μου με πήγε να κάνω ρυθμική αγωνιστική γυμναστική. Εμεινα εκεί μέχρι και το 2ο έτος των σπουδών μου. Εκεί αγάπησα και την παιδαγωγική / εκπαιδευτική πλευρά και μου μπήκε το μικρόβιο του να γίνω «δασκάλα χορού». Τελικά σπούδασα στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών στο ΕΚΠΑ, γιατί έτσι πίστευα ότι θα μπορούσα να συνδυάσω και την άλλη μου αγάπη, τη δημοσιογραφία. Κατάφερα να τα συνδυάσω: Παράλληλα με τη 12χρονη δημοσιογραφική μου πορεία στα περιοδικά δούλεψα σε παιδικό σταθμό όπου έκανα δημιουργική κίνηση στα προνήπια και νήπια, έφτιαξα μια ομαδούλα σύγχρονου χορού (την Kuturu Dance Team) σε ένα φιλόξενο χώρο στην Πεύκη, συνέχισα να μαθητεύω και να παρακολουθώ σε συστηματική βάση μαθήματα και σεμινάρια σύγχρονου χορού, δίδαξα και σε μια ακόμη σχολή χορού μοντέρνο και μπαλετάκι σε μικρά παιδιά, ολοκλήρωσα τις σπουδές μου στη Διδασκαλία Μοντέρνου Χορού του αγγλικού συστήματος ISTD. Εμπειρίες, προσλαμβάνουσες, γνώσεις που τελικά με οδήγησαν στη δημιουργία του «Τετράγωνο art space», έναν πολυχώρο που συνεχίζει να με διδάσκει, να με εμπνέει και να με επιβεβαιώνει για το πόσο μαγικό είναι να απολαμβάνεις την τέχνη παρέα με μικρούς και μεγάλους αρτίστες.