Παντού γύρω μας ακούμε και διαβάζουμε συμβουλές για το πόσο σημαντικό είναι να μην αρκούμαστε μόνο στο μητρικό μας ρόλο, αλλά να φροντίζουμε τον εαυτό μας και τους πολλαπλούς ρόλους που έχουμε στη ζωή μας. Συχνά αναμένεται από τη γυναίκα να κινείται με επιδεξιότητα ανάμεσα στην μητρική προσφορά και την προσωπική της επιθυμία ως γυναίκα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρόκειται για μία απλή και εύκολη διεργασία.
Ο Massimo Recalcati (ψυχαναλυτής) γράφει χαρακτηριστικά στην εισαγωγή του βιβλίου του “Τα χέρια της μητέρας”, “μόνο αν το βλέμμα της μητέρας δεν επικεντρώνεται αποκλειστικά στην ύπαρξη του παιδιού, η μητρότητα μπορεί να ολοκληρώσει τη λειτουργία της”. Επιπλέον ο Donald Winnicott (παιδίατρος και ψυχαναλυτής), εισήγαγε τον όρο “αρκετά καλή μητέρα” εννοώντας ότι η μητέρα δεν χρειάζεται να είναι τέλεια και πάντα παρούσα να ικανοποιήσει τις ανάγκες του παιδιού της. Αντιθέτως με το πέρασμα του χρόνου είναι σημαντικό να μην ανταποκρίνεται αμέσως αφήνοντας χώρο στο παιδί της για να αναπτυχθεί και να επιθυμήσει.
Μοιάζει, λοιπόν, με γρίφος για δυνατούς λύτες το να βρεθεί αυτή η ισορροπία ανάμεσα στην παρουσία μέσω της φροντίδας και στην απουσία μέσω της φροντίδας της προσωπικής της επιθυμίας.
Και ενώ η στόχευση είναι να επιτραπεί η αυτονομία του παιδιού και όχι η κατοχή του, είναι σημαντικό να εστιάσουμε στα οφέλη που βιώνει και η ίδια η γυναίκα με το να μην είναι μόνο μητέρα. Κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια έχει η φροντίδα του εαυτού ως ολότητα.
Τι σημαίνει, όμως, τελικά η αυτοφροντίδα μέσα στη μητρότητα; Με ποιο τρόπο μπορεί μία μητέρα να παίρνει τις απαραίτητες ανάσες για να μπορέσει να συνεχίσει;
Το να πηγαίνει μόνη στο σούπερ μάρκετ, να ξεκλέβει χρόνο για μαλλιά και νύχια ή να ζει την “πολυτέλεια” ενός γρήγορου καφέ με τις φίλες της, όσο σημαντικά και αν είναι δεν αποτελούν την ουσία της αυτοφροντίδας.
Δουλεύοντας όλα αυτά τα χρόνια με γυναίκες που είναι μητέρες έχω νιώσει ότι αυτό που λείπει είναι η σύνδεση με τον εαυτό τους όπως τον γνώριζαν πριν την μητρότητα. Αυτή η λεπτή κλωστή που τις ενώνει με την ίδια τους την οντότητα και με την ταυτότητά τους στο σύνολό της.
Συναντώντας μητέρες στο γραφείο μου έχω νιώσει πολλές φορές το ποσό απαιτητικό είναι για μία γυναίκα να παραμείνει μία ξεχωριστή οντότητα που δεν θα την “καταπιεί” ο μητρικός της ρόλος. Επιπλέον είναι τόσο αντικρουόμενες οι κοινωνικές προσδοκίες από εκείνες που τελικά όπως και να επιλέξουν να κινηθούν μοιάζει ότι θα είναι “χαμένες” και η πίεση που ασκείται προκαλεί έντονο στρες.
Αυτό, λοιπόν, που θα βοηθήσει μια γυναίκα να φροντίσει σε βάθος τον εαυτό της είναι η αναζήτηση νοήματος ζωής και πέρα από τη μητρότητα και η σύνδεσή της με το ποια είναι ως άνθρωπος. Όσο κρατά μέσα της ζωντανή την επιθυμία για ζωή, θέτει στόχους και είναι κινητοποιημένη τόσο πιο πολύ θα έχει αντοχή για την απαιτητική διαδρομή της μητρότητας και θα εμπνεύσει το παιδί της να ζήσει τη ζωή του με πάθος και ζωντάνια.