Η βαλίτσα είναι έτοιμη. Το αντηλιακό, το μαγιό και η πετσέτα βρίσκονται ήδη στη θέση τους. Κι όμως, αντί για ενθουσιασμό, κυριαρχεί μια σκέψη: «Πώς θα με κοιτάζουν στην παραλία;» Για πολλούς ανθρώπους, οι καλοκαιρινές διακοπές δεν σηματοδοτούν την ανεμελιά, αλλά την έναρξη μιας δύσκολης εσωτερικής μάχης με το σώμα τους. Μιας μάχης που συχνά τους στερεί στιγμές χαράς, σύνδεσης και ελευθερίας.
Στην εποχή των κοινωνικών δικτύων και των εξιδανικευμένων προτύπων ομορφιάς, η εικόνα του σώματος έχει αποκτήσει δυσανάλογη σημασία. Πολλοί άνθρωποι καταλήγουν να πιστεύουν ότι η αξία τους εξαρτάται από την εμφάνισή τους και εγκλωβίζονται σε μια σκέψη υπό όρους: «Αν χάσω πέντε κιλά, τότε μόνο θα μπορώ να βγω στην παραλία. Αν αλλάξει το σώμα μου, τότε θα αισθανθώ όμορφα, άνετα και ελεύθερα.» Με άλλα λόγια, η χαρά, η ανεμελιά και η ίδια η ζωή μπαίνουν σε αναμονή, μέχρι να εκπληρωθεί μια προϋπόθεση που συνεχώς μετακινείται και ποτέ δεν μοιάζει αρκετή.
Το άγχος αυτό δεν αφορά μόνο στο βλέμμα των άλλων. Συχνά είναι ακόμη πιο αυστηρό το βλέμμα με το οποίο κοιτάζουμε εμείς οι ίδιοι τον εαυτό μας. Γινόμαστε οι πιο σκληροί μας κριτές, εστιάζοντας αποκλειστικά στις ατέλειες και παραβλέποντας όλα όσα μας κάνουν μοναδικούς.
Οι συνέπειες αυτής της στάσης ξεπερνούν κατά πολύ την εικόνα του σώματος. Επηρεάζουν τη διάθεσή μας, τις διαπροσωπικές μας σχέσεις και τη συνολική ποιότητα ζωής. Κάποιος μπορεί να αποφύγει την παραλία, να αρνηθεί μια έξοδο με φίλους, να αισθανθεί άβολα απέναντι στον σύντροφό του ή να στερηθεί στιγμές χαράς, ανεμελιάς και αυθόρμητης κοινωνικοποίησης. Δεν περιορίζεται μόνο η σχέση με το σώμα,περιορίζεται η ίδια η ζωή. Και πολλές φορές, αυτή η στάση απέναντι στο σώμα αντανακλά έναν ευρύτερο τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας: με αυστηρότητα, επικριτικότητα και την πεποίθηση ότι αξίζουμε μόνο όταν ανταποκρινόμαστε σε συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Το κίνημα της θετικής εικόνας σώματος (Body Positivity) προτείνει μια διαφορετική οπτική. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγαπάμε κάθε στιγμή κάθε πτυχή του σώματός μας ούτε ότι αγνοούμε την επιθυμία μας να το φροντίζουμε. Σημαίνει ότι η αξία μας δεν καθορίζεται από το βάρος, το σχήμα ή την εμφάνισή μας. Μας καλεί να μετακινηθούμε από τη διαρκή προσπάθεια «διόρθωσης» του σώματος προς τη φροντίδα, τον σεβασμό και τη δημιουργία μιας πιο συμπονετικής σχέσης με τον εαυτό μας.
Σε αυτή τη διαδικασία, πολύτιμο σύμμαχο αποτελεί και η ενσυνειδητότητα (mindfulness). Η ενσυνειδητότητα δεν προσπαθεί να διώξει τις δύσκολες σκέψεις ούτε να μας πείσει ότι πρέπει να νιώθουμε όμορφα κάθε στιγμή. Μας βοηθά να αναγνωρίζουμε τη σκέψη υπό όρους όταν εμφανίζεται, να την παρατηρούμε χωρίς να τη θεωρούμε απόλυτη αλήθεια και να επιλέγουμε συνειδητά να συμμετέχουμε στη ζωή, ακόμη κι όταν ο εσωτερικός μας κριτής είναι παρών. Στρέφοντας την προσοχή μας στην παρούσα στιγμή –στην αίσθηση του ήλιου, στο νερό της θάλασσας, στο γέλιο των αγαπημένων μας ανθρώπων– δίνουμε χώρο στην εμπειρία της ζωής αντί στην αδιάκοπη αυτοκριτική.
Πώς μπορούμε να καλλιεργήσουμε τη θετική εικόνα σώματος;
• Επαναπροσδιόρισε την έννοια της ομορφιάς.
Η ομορφιά δεν περιορίζεται στην εξωτερική εμφάνιση. Εκφράζεται μέσα από την αυθεντικότητα, την προσωπικότητα, την καλοσύνη, την ενσυναίσθηση και τις αξίες που χαρακτηρίζουν έναν άνθρωπο.
• Άλλαξε τον τρόπο που μιλάς στον εαυτό σου.
Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε για το σώμα μας επηρεάζουν βαθιά την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Αντί για συνεχή αυτοκριτική, προσπάθησε να μιλάς στον εαυτό σου με την ίδια κατανόηση και επιείκεια που θα έδειχνες σε έναν άνθρωπο που αγαπάς.
• Εξασκήσου στην ενσυνειδητότητα.
Όταν παρατηρείς ότι συγκρίνεις το σώμα σου με των άλλων ή ανησυχείς υπερβολικά για το πώς σε βλέπουν, κάνε μια μικρή παύση. Εστίασε στην αναπνοή σου και στις αισθήσεις της παρούσας στιγμής. Η ενσυνειδητότητα μάς βοηθά να απομακρυνόμαστε από τις επικριτικές σκέψεις και να επιστρέφουμε στην πραγματική εμπειρία της ζωής.
• Φίλτραρε τα μηνύματα που λαμβάνεις.
Επίλεξε λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που προάγουν τη διαφορετικότητα, την αυθεντικότητα και τη φροντίδα του εαυτού, αντί για μη ρεαλιστικά πρότυπα ομορφιάς.
• Αναζήτησε βοήθεια όταν τη χρειάζεσαι.
Όταν η σχέση με το σώμα επηρεάζει σημαντικά την ψυχική υγεία, τις σχέσεις ή την καθημερινή λειτουργικότητα, η ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει ουσιαστική υποστήριξη.
Τα οφέλη της αποδοχής του σώματος
Η αποδοχή του σώματος δεν σημαίνει παραίτηση από τη φροντίδα του. Αντίθετα, αποτελεί μια βαθύτερη μορφή σεβασμού προς τον εαυτό μας. Όταν σταματούμε να αξιολογούμε διαρκώς την αξία μας με βάση την εμφάνιση, μειώνεται το άγχος και η ψυχική εξάντληση που προκαλεί η συνεχής αυτοκριτική. Παράλληλα, βελτιώνεται η σχέση μας με τη διατροφή και τη φροντίδα του σώματος, ενισχύονται η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση, ενώ γινόμαστε πιο αυθεντικοί στις σχέσεις μας και πιο ελεύθεροι να απολαμβάνουμε τις εμπειρίες της ζωής.
Η αποδοχή του σώματος είναι, στην ουσία, μια βαθύτερη πράξη αποδοχής του ίδιου μας του εαυτού. Δεν σημαίνει ότι σταματάμε να εξελισσόμαστε ή να φροντίζουμε την υγεία μας. Σημαίνει ότι επιλέγουμε να μη βάζουμε τη ζωή μας σε αναμονή μέχρι να αλλάξει το σώμα μας. Σημαίνει να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να ζήσει το παρόν με περισσότερη καλοσύνη, αυτοσεβασμό και ελευθερία.
Ίσως, λοιπόν, το φετινό καλοκαίρι να μη χρειάζεται να αλλάξει το σώμα μας για να απολαύσουμε τη θάλασσα. Ίσως να χρειάζεται να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο επιλέγουμε να κοιτάζουμε τον εαυτό μας. Γιατί η αληθινή ελευθερία δεν ξεκινά όταν αλλάξει η εικόνα του σώματός μας· ξεκινά όταν αλλάξει η σχέση που έχουμε μαζί του.