Μια απλή άσκηση διάρκειας μόλις 20 δευτερολέπτων μπορεί να βοηθήσει τον οργανισμό να διαχειριστεί καλύτερα την αντίδρασή του στο στρες, σύμφωνα με μελέτες που εξετάζουν το λεγόμενο αυτοπαρηγορητικό άγγιγμα (self-soothing touch), δηλαδή μια μορφή σωματικής επαφής με στόχο την καθησύχαση του ίδιου μας του εαυτού.
Η πρακτική είναι ιδιαίτερα απλή: τοποθέτηση του ενός χεριού στην καρδιά και του άλλου στην κοιλιά, με εστίαση στην αίσθηση της ζεστασιάς και της πίεσης των χεριών πάνω στο σώμα.
Το πείραμα με την αγχωτική παρουσίαση
Σε μελέτη του 2021 με τη συμμετοχή 159 ατόμων, οι ερευνητές δημιούργησαν μια συνθήκη έντονου στρες. Οι συμμετέχοντες ενημερώθηκαν ότι θα έπρεπε μέσα σε λίγα λεπτά να παρουσιάσουν τον εαυτό τους μπροστά σε μια άγνωστη επιτροπή, ενώ παράλληλα θα εκτελούσαν μια απαιτητική νοητική άσκηση: αντίστροφη μέτρηση από το 2.043 ανά 17.
Πριν από την παρουσίαση, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες. Η πρώτη ομάδα έκανε για 20 δευτερόλεπτα αυτοπαρηγορητικό άγγιγμα, η δεύτερη αγκαλιάστηκε για το ίδιο χρονικό διάστημα, ενώ η τρίτη ομάδα κατασκεύασε χάρτινα αεροπλανάκια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν εφαρμόσει το άγγιγμα ή είχαν αγκαλιαστεί παρουσίασαν χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης που συνδέεται με την αντίδραση του οργανισμού στο στρες, σε σύγκριση με την ομάδα των ατόμων που κατασκεύασαν αεροπλανάκια.
Ωστόσο, δεν καταγράφηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις ούτε στους καρδιακούς παλμούς ούτε στο υποκειμενικό αίσθημα άγχους που ανέφεραν οι συμμετέχοντες. Το αυτοπαρηγορητικό άγγιγμα εμφάνισε επίσης χαμηλότερη αντίδραση κορτιζόλης σε σχέση με την αγκαλιά, χωρίς όμως η διαφορά να θεωρείται στατιστικά σημαντική.
Ο ρόλος της ωκυτοκίνης
Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη αποσαφηνίσει πλήρως τον μηχανισμό μέσω του οποίου λειτουργεί η συγκεκριμένη πρακτική. Μία πιθανή εξήγηση αφορά την ωκυτοκίνη, μια ορμόνη που έχει συνδεθεί με το αίσθημα ασφάλειας και κοινωνικής σύνδεσης.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η επαφή με το ίδιο μας το σώμα μπορεί να ενεργοποιεί διαδικασίες που σχετίζονται με την έκκριση ωκυτοκίνης, ωστόσο υπογραμμίζουν ότι τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα και απαιτούνται περισσότερες έρευνες.
Ενθαρρυντικά αποτελέσματα και σε άτομα με χρόνιο στρες
Μια νεότερη μελέτη του 2026 εξέτασε 78 άτομα με χρόνιο στρες, τα οποία χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η μία ομάδα κλήθηκε να εφαρμόζει αυτοπαρηγορητικό άγγιγμα και η δεύτερη να κάνει διαλογισμό για πέντε λεπτά καθημερινά, για διάστημα δύο εβδομάδων.
Και στις δύο περιπτώσεις, οι συμμετέχοντες ανέφεραν μετά την πρακτική μειωμένο στρες, μικρότερη κόπωση και λιγότερο αίσθημα μοναξιάς.
Παράλληλα, σε άλλη μελέτη με σχεδόν 500 συμμετέχοντες, οι οποίοι ενθαρρύνθηκαν να εφαρμόζουν καθημερινά την τεχνική για έξι μήνες, όσοι επαναλάμβαναν συχνότερα την πρακτική ανέφεραν μεγαλύτερη αυτοσυμπόνια και μείωση συμπτωμάτων που σχετίζονται με την επιβάρυνση της ψυχικής υγείας.
Οι ερευνητές σημειώνουν πάντως ότι δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία ώστε η μέθοδος να θεωρηθεί αποδεδειγμένη θεραπευτική παρέμβαση. Απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες και συμμετοχή πιο διαφορετικών ομάδων πληθυσμού.
Πώς εφαρμόζεται η τεχνική
Η διαδικασία είναι απλή:
- Τοποθετήστε το ένα ή και τα δύο χέρια στην καρδιά ή την κοιλιά.
- Πάρτε μερικές αργές και βαθιές αναπνοές.
- Εστιάστε για περίπου 20 δευτερόλεπτα στην αίσθηση της επαφής, της θερμότητας και της πίεσης των χεριών.
Η τεχνική δεν λειτουργεί απαραίτητα με τον ίδιο τρόπο για όλους. Εναλλακτικά, μπορούν να δοκιμαστούν άλλες μορφές σωματικής «γείωσης», όπως η συγκέντρωση στην αίσθηση των πελμάτων που ακουμπούν στο πάτωμα ή η επαφή με ένα απαλό αντικείμενο.
Το αυτοπαρηγορητικό άγγιγμα αποτελεί μια απλή πρακτική χαλάρωσης και δεν υποκαθιστά την επαγγελματική φροντίδα ή θεραπεία όταν αυτή απαιτείται.