Μια βραδιά για το τραύμα, τη σύνδεση και τη θεραπεία που δύσκολα ξεχνιέται
Στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, ο Dr. Gabor Maté συνομίλησε με την Αφροδίτη Παναγιωτάκου για το τραύμα, την αυθεντικότητα, τη σύνδεση και το πώς το σώμα κρατά όσα δεν μπορέσαμε ποτέ να εκφράσουμε.
Με τη χαρακτηριστική ηρεμία και τη βαθιά ανθρώπινη ματιά του, μίλησε όχι σαν «ειδικός που δίνει απαντήσεις», αλλά σαν κάποιος που προσπαθεί να καταλάβει βαθύτερα τον άνθρωπο.
Και ίσως αυτό ήταν που έκανε τη βραδιά τόσο δυνατή.
Κρατήσαμε σημειώσεις από μια συζήτηση που δεν έμεινε στη θεωρία, αλλά άγγιξε κάτι πολύ προσωπικό σε όλους μας.
«Το τραύμα δεν είναι μόνο αυτό που συνέβη»
«Το τραύμα δεν είναι μόνο αυτό που συνέβη. Είναι αυτό που χρειάστηκε να καταπιέσουμε για να επιβιώσουμε.» — Gabor Maté
Ο γνωστός γιατρός και συγγραφέας εξήγησε πως πολλές φορές το τραύμα δεν βρίσκεται μόνο στα γεγονότα, αλλά και σε όσα αναγκαστήκαμε να “κλείσουμε” μέσα μας για να συνεχίσουμε.
Συναισθήματα, ανάγκες, φόβοι, θυμός ή θλίψη που δεν είχαν χώρο να εκφραστούν.
Και το σώμα, όπως είπε, θυμάται.
Μια βαθιά και ουσιαστική συζήτηση ανάμεσα στον Dr. Gabor Maté και την Αφροδίτη Παναγιωτάκου στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, γύρω από το τραύμα, τη σύνδεση και την ανθρώπινη εμπειρία.
Μία από τις πιο δυνατές στιγμές της βραδιάς ήταν όταν μίλησε για τα παιδιά και την ανάγκη τους για σύνδεση.
«Το παιδί δεν μπορεί να εγκαταλείψει τη σύνδεση. Οπότε εγκαταλείπει τον εαυτό του.» — Gabor Maté
Ο ίδιος εξήγησε πως όταν ένα παιδί νιώθει ότι η αυθεντική έκφραση του εαυτού του απειλεί τη σχέση με τους γονείς ή το περιβάλλον του, τότε συχνά προσαρμόζεται.
Κρύβει κομμάτια του εαυτού του για να μη χάσει την αγάπη, την αποδοχή ή την ασφάλεια.
Και πολλές φορές, αυτή η αποσύνδεση ακολουθεί τον άνθρωπο και στην ενήλικη ζωή.
«Η διανοητική γνώση δεν αρκεί»
«Χρειαζόμαστε: • γνώση του μυαλού • γνώση της καρδιάς • και γνώση του εντέρου — του ενστίκτου.
Η αληθινή θεραπεία δεν έρχεται μόνο από αυτά που ξέρεις. Έρχεται κι από αυτά που μπορείς να αισθανθείς.» — Gabor Maté
Μιλώντας για τη θεραπεία, εξήγησε ότι η κατανόηση από μόνη της δεν αρκεί.
Η πραγματική αλλαγή χρειάζεται σύνδεση με το σώμα, με το συναίσθημα και με την εσωτερική αίσθηση αλήθειας.
Ο φόβος μπορεί να περνά από γενιά σε γενιά
Ο Gabor Maté αναφέρθηκε και στην επιγενετική, εξηγώντας πώς οι εμπειρίες μπορούν να επηρεάζουν όχι μόνο εμάς, αλλά και τις επόμενες γενιές.
Αναφέρθηκε σε πείραμα με ποντίκια, όπου μια ουδέτερη μυρωδιά, όπως η λεβάντα, συνδέθηκε με ένα ερέθισμα φόβου (παρουσία γάτας), δημιουργώντας επίμονη αντίδραση άγχους.
Αργότερα, ακόμη και η μυρωδιά από μόνη της προκαλούσε αντίδραση πανικού.
Το πιο εντυπωσιακό, όπως είπε, ήταν ότι η αντίδραση αυτή εμφανίστηκε και στις επόμενες γενιές.
Όχι επειδή «κληρονόμησαν» το τραύμα στο DNA τους, αλλά επειδή το σώμα και το νευρικό σύστημα επηρεάζονται βαθιά από το περιβάλλον.
Και εκεί ήρθε ίσως και η πιο αισιόδοξη σκέψη της βραδιάς:
«Ο φόβος μπορεί να περάσει από γενιά σε γενιά. Το ίδιο όμως μπορεί να περάσει και η θεραπεία.» — Gabor Maté
«Χρειάζονται και τα δύο: σωστή βοήθεια και η δική σου προθυμία να ανοιχτείς στη θεραπεία.» — Gabor Maté
«Οι γυναίκες έχουν αυτό το φως»
Σε μία από τις πιο ανθρώπινες στιγμές της συζήτησης, αναφορά έγινε και στη δύναμη της σύνδεσης.
«Οι γυναίκες έχουν αυτό το φως. Εμείς είμαστε μάνες. Οι άνδρες έχουν το δικό τους φως — ο ένας να φωτίζει τον άλλον.»
Η φράση αυτή, που ειπώθηκε από τη σύζυγό του, έμεινε σαν υπενθύμιση ότι η θεραπεία δεν συμβαίνει μόνο ατομικά.
Συμβαίνει μέσα στις σχέσεις, στη φροντίδα, στην παρουσία και στη δυνατότητα να βλέπουμε ο ένας τον άλλον αληθινά.
Ίσως τελικά αυτό που άφησε περισσότερο η βραδιά στη Στέγη δεν ήταν μια θεωρία γύρω από το τραύμα.
Αλλά η αίσθηση ότι πολλά από όσα κουβαλάμε έχουν λόγο που υπάρχουν.
Και ότι η θεραπεία δεν ξεκινά όταν «ξεχάσουμε» όσα μας πόνεσαν.
Ξεκινά όταν μπορούμε να τα κοιτάξουμε με λιγότερη ντροπή και περισσότερη κατανόηση.