Η διάγνωση μόλις επιβεβαιώθηκε κι εσύ μπορεί να έχεις πανικοβληθεί. Τι θα τρώει τώρα το παιδί; Πώς θα τα καταφέρετε στο σπίτι και στο σχολείο; Πάρε μια ανάσα. Δεν είσαι ο μόνος γονιός που βρίσκεται μπροστά σε αυτές τις απορίες. Υπάρχει τρόπος να οργανωθείτε, βήμα βήμα, με την κατάλληλη καθοδήγηση.
Τι είναι η γλουτένη;
Είναι ομάδα πρωτεϊνών την οποία συναντάμε στα εξής τρία βασικά τρόφιμα: στο σιτάρι, στο κριθάρι και στη σίκαλη. Στην κοιλιοκάκη, η κατανάλωσή της ενεργοποιεί ανοσολογική αντίδραση που βλάπτει το λεπτό έντερο. Η αντιμετώπιση είναι μόνο μία. Η αυστηρή διατροφή χωρίς γλουτένη εφ’ όρου ζωής.
Χρειάζονται δύο διαφορετικά φαγητά;
Όχι απαραίτητα. Στα κοινά οικογενειακά γεύματα μπορείτε όλοι να τρώτε το ίδιο φαγητό χωρίς γλουτένη, διευκολύνοντας την προετοιμασία και περιορίζοντας τις ευκαιρίες επιμόλυνσης. Αν προτιμάτε διαφορετικά γεύματα, για παράδειγμα όταν υπάρχουν κι άλλα παιδιά, αυτό είναι εφικτό. Η παράλληλη διαχείριση τροφίμων με και χωρίς γλουτένη χρειάζεται όμως περισσότερη προσοχή στην προετοιμασία και στο σερβίρισμα. Η απόφαση είναι δική σας.
Πότε συμβαίνει η επιμόλυνση;
Όταν γλουτένη μεταφέρεται στο φαγητό του παιδιού από άλλο τρόφιμο, σκεύος ή επιφάνεια. Ακόμη και πολύ μικρές ποσότητες έχουν σημασία: σε μελέτη, πρόσληψη 10 mg γλουτένης ημερησίως μπορεί να προκαλέσει κλινική υποτροπή. Γι’ αυτό προσέχουμε ακόμη και τα ψίχουλα, χωρίς να τα αντιμετωπίζουμε ως συγκεκριμένη «δόση».
Πλένουμε καλά χέρια, επιφάνειες, σκεύη και μαχαιροπίρουνα. Δεν χρησιμοποιούμε το ίδιο άπλυτο κουτάλι σε διαφορετικά φαγητά ούτε μαχαίρι με ψίχουλα στο κοινό βούτυρο. Τα ζυμαρικά χωρίς γλουτένη βράζουν σε καθαρό νερό.
Τι προσέχουμε στα προϊόντα που αγοράζουμε;
Επιμόλυνση μπορεί να συμβεί και κατά την παραγωγή ή τη συσκευασία. Η απουσία συστατικών με γλουτένη δεν αποκλείει αυτό το ενδεχόμενο. Για τα περισσότερα προϊόντα, όπως αλεύρια, δημητριακά και βρώμη, αναζητούμε την ένδειξη «χωρίς γλουτένη» ή «gluten free». Δεν απαιτείται όμως τέτοια ένδειξη σε κάθε φυσικά απαλλαγμένο τρόφιμο, όπως φρέσκα φρούτα, λαχανικά, γαλακτοκομικά και αυγά. Ελέγχουμε τη σύνθεση και τη σήμανση, με καθοδήγηση όπου υπάρχει αμφιβολία.
Τι βάζουμε στο πιάτο;
Έχεις ήδη πολλές επιλογές: ρύζι, πατάτες, όσπρια, φρούτα, λαχανικά, αυγά, απλό γάλα και γιαούρτι, μη επεξεργασμένο κρέας και ψάρι. Δοκίμασε κοτόπουλο με ρύζι, ομελέτα με πατάτες ή φασολάδα, με κατάλληλα υλικά και ασφαλή προετοιμασία.
Προτιμάμε τα συσκευασμένα τρόφιμα και ελέγχουμε την ετικέτα. Για ψωμί, ζυμαρικά και βρώμη επιλέγουμε προϊόντα με ένδειξη «χωρίς γλουτένη».
Προετοιμάσου και για τις εξόδους και τα παιδικά πάρτι
Τα παιδικά πάρτι και τα εστιατόρια χρειάζονται λίγη παραπάνω οργάνωση. Πριν από ένα πάρτι, επικοινώνησε με τους γονείς, μάθε τι θα σερβιριστεί και, αν χρειάζεται, ετοίμασε μια παρόμοια μερίδα και ένα γλυκό χωρίς γλουτένη, ώστε το παιδί να χαρεί τη γιορτή μαζί με τους φίλους του.
Για φαγητό έξω, αναζήτησε εστιατόρια που ειδικεύονται στη διατροφή χωρίς γλουτένη και μπορούν να εξυπηρετήσουν με ασφάλεια άτομα με κοιλιοκάκη. Επιβεβαίωσε ότι εφαρμόζουν μέτρα αποφυγής της επιμόλυνσης τόσο στην παρασκευή όσο και στο σερβίρισμα.
Κόστος
Σήμερα βρίσκεις πολλές επιλογές χωρίς γλουτένη σε αλυσίδες σούπερ μάρκετ και εξειδικευμένα καταστήματα. Ωστόσο, βασικά προϊόντα, όπως ψωμί και ζυμαρικά, συχνά κοστίζουν περισσότερο από τα συμβατικά.
Υπάρχει οικονομική στήριξη: ο ΕΟΠΥΥ προβλέπει αποζημίωση έως 150 € μηνιαίως για παιδιά με κοιλιοκάκη που είναι δικαιούχοι, με την προβλεπόμενη γνωμάτευση και αποδείξεις αγοράς ξεχωριστά για τα αγορασμένα προϊόντα χωρίς γλουτένη.
Η αλλαγή αφορά όλη την οικογένεια
Μοιραστείτε τις ευθύνες, ενημερώστε το σχολείο και οργανώστε τη συνέχεια με παιδογαστρεντερολόγο και διαιτολόγο με εμπειρία στην κοιλιοκάκη. Ακούστε και το παιδί: τι του λείπει, τι το δυσκολεύει, τι θα ήθελε να δοκιμάσει;
Στόχος είναι να τρώει με ασφάλεια και να συμμετέχει στην καθημερινή ζωή. Μην απελπιστείτε, η αρχή είναι δύσκολη, αλλά πολύ γρήγορα θα προσαρμοστείτε και με την κατάλληλη διατροφή και παρακολούθηση το παιδί σας θα είναι υγιές.
Βιβλιογραφία
Bathrellou, E., Bountziouka, V., Lamprou, D., Fragedaki, E., Papachristou, E., Vriesekoop, F. and Kontogianni, M.D. (2025) «Higher cost of gluten-free products compared to gluten-containing equivalents is mainly attributed to staple foods», Nutrition Bulletin, 50(1), pp. 44–51. doi: 10.1111/nbu.12716.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39460519/
Bolia, R. and Thapar, N. (2024) «Celiac Disease in Children: A 2023 Update», Indian Journal of Pediatrics, 91(5), pp. 481–489. doi: 10.1007/s12098-023-04659-w.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37289309/
Catassi, C. et al. (2007) «A prospective, double-blind, placebo-controlled trial to establish a safe gluten threshold for patients with celiac disease», The American Journal of Clinical Nutrition, 85(1), pp. 160–166. doi: 10.1093/ajcn/85.1.160.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17209192/
Gluten Free Pantry (χ.χ.) Προϊόντα. Διαθέσιμο στο: https://glutenfreepantry.gr/products/ (Πρόσβαση: 24 Σεπτεμβρίου 2026).
Luque, V., Crespo-Escobar, P., Hård af Segerstad, E.M., Koltai, T., Norsa, L., Roman, E., Vreugdenhil, A., Fueyo-Díaz, R. and Ribes-Koninckx, C. (2024) «Gluten-free diet for pediatric patients with coeliac disease: A position paper from the ESPGHAN gastroenterology committee, special interest group in coeliac disease», Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 78(4), pp. 973–995. doi: 10.1002/jpn3.12079.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38291739/
ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ (χ.χ.) Χωρίς γλουτένη. Διαθέσιμο στο: https://www.sklavenitis.gr/sylloges/eidikis-diatrofis/horis-glouteni/ (Πρόσβαση: 24 Σεπτεμβρίου 2026).
Υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Υγείας (2025) Ενιαίος Κανονισμός Παροχών Υγείας του ΕΟΠΥΥ, ΚΥΑ ΕΑΛΕ/Γ.Π. 4091, άρθρο 10, παρ. Γ. ΦΕΚ Β΄ 2106/02.05.2025. Διαθέσιμο στο: https://www.eopyy.gov.gr/media/jnklxpxl/e423cdb2-2d0f-4b73-b912-7844704d42d4.pdf (Πρόσβαση: 24 Σεπτεμβρίου 2026).