Ένα από τα πιο βαθιά ζητήματα που απασχολούν τη σύγχρονη ψυχολογία είναι η «συναισθηματική κληρονομιά» που κουβαλάμε από το σπίτι μας. Συχνά αναρωτιόμαστε γιατί ορισμένοι άνθρωποι, αν και μεγάλωσαν σε σπίτια με φροντίδα και οργάνωση, νιώθουν σήμερα μια ανεξήγητη απομόνωση.
Η απάντηση κρύβεται σε αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν συναισθηματική παραμέληση ή έλλειψη συναισθηματικού λεξιλογίου.
Το Σπίτι όπου τα συναισθήματα ήταν «ξένη γλώσσα»
Πολλά παιδιά μεγάλωσαν σε οικογένειες όπου τα πάντα λειτουργούσαν ρολόι. Το φαγητό ήταν στο τραπέζι, τα ρούχα ήταν καθαρά, οι βαθμοί ήταν καλοί. Όμως, υπήρχε μια σιωπηλή συμφωνία… τα συναισθήματα δεν συζητιούνται.
Όταν ένα παιδί δεν βλέπει τους γονείς του να κατονομάζουν τον φόβο, τη λύπη ή τη χαρά, μαθαίνει ότι ο εσωτερικός κόσμος είναι κάτι που πρέπει να μένει κρυφό. Έτσι, μεγαλώνει χωρίς το απαραίτητο «εργαλείο» για να περιγράψει τι νιώθει. Ως ενήλικας, αυτό μεταφράζεται σε μια αίσθηση συναισθηματικής απόστασης. Είναι οι άνθρωποι που θα σε βοηθήσουν σε οτιδήποτε πρακτικό, αλλά θα αλλάξουν θέμα μόλις η κουβέντα γίνει «βαθιά» ή ευάλωτη.
Οι 7 μηχανισμοί άμυνας των ενηλίκων
Σύμφωνα με τους ειδικούς συμπεριφοράς, τα παιδιά που δεν διδάχθηκαν να επικοινωνούν συναισθηματικά, αναπτύσσουν συχνά τους εξής 7 μηχανισμούς στην ενήλικη ζωή τους:
Ορθολογισμός: Προσπαθούν να εξηγήσουν τα πάντα με τη λογική, χάνοντας την επαφή με το τι πραγματικά νιώθουν.
Ο «κλόουν» της παρέας: Χρησιμοποιούν το χιούμορ και τη διασκέδαση για να αποφύγουν οποιαδήποτε σοβαρή συναισθηματική σύνδεση.
Υπερ-ανεξαρτησία: Πιστεύουν ότι δεν χρειάζονται κανέναν, φτάνοντας στα όρια της απομόνωσης.
Εκρήξεις και Ντροπή: Καταπιέζουν τα συναισθήματα μέχρι που «σκάνε», και μετά νιώθουν βαθιά ντροπή για την απώλεια ελέγχου.
People pleasing: Δυσκολεύονται να θέσουν όρια και προσπαθούν μόνιμα να ευχαριστούν τους άλλους για να νιώσουν αποδεκτοί.
Τελειομανία: Χρησιμοποιούν την τελειότητα ως μια «θωράκιση» για να μην μπορεί κανείς να τους κρίνει ή να τους πληγώσει.
Επίτευξη αντί για οικειότητα: Αντικαθιστούν τη συναισθηματική εγγύτητα με την επαγγελματική ή προσωπική επιτυχία.
Υπάρχει χώρος για αλλαγή;
Το πιο αισιόδοξο μήνυμα της ψυχολογίας είναι ότι αυτά τα μοτίβα δεν είναι μόνιμα. Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι μια δεξιότητα που, αν και δεν μας διδάχθηκε στην κούνια μας, μπορεί να καλλιεργηθεί σε οποιαδήποτε ηλικία.
Μέσα από σχέσεις εμπιστοσύνης, προσωπική αναζήτηση ή θεραπεία, πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να «ξεκλειδώνουν» και να μαθαίνουν να μοιράζονται τις εσωτερικές τους εμπειρίες. Το πώς μεγαλώσαμε μας διαμορφώνει, αλλά το πώς θα σχετιστούμε με τους άλλους από εδώ και πέρα είναι στο χέρι μας.